تیتر یک نشریات دانشجویی: دانشگاه، حمایت حمایت!
نگاهی به مشکلات نشریات دانشجویی در شانزدهیمن روز آذرماه

تیتر یک نشریات دانشجویی: دانشگاه، حمایت حمایت!

نویسنده : فاطمه آستانی-مجید حسین زاده

طعم شیرین داشتن روزنامه در تمام ایام تحصیل همراه‌مان است، حتی در اولین سال‌های مدرسه با هماهنگی معلم پرورشی هر از گاهی دور هم می‌نشستیم و بر روی یک شومیز (مقوای بزرگ) روزنامه دیواری درست می‌کردیم که چسب اُهو، روبان قرمز، گل‌های رنگی و جدول کلمات متقاطع پای ثابت آن بود اما بزرگ‌تر که شدیم و فضای دانشگاه را درک کردیم باز هم بیکار ننشستیم و نشریات دانشجویی را راه انداختیم، نشریاتی که در ابتدا همه طراحی و تایپش با نرم‌افزار word انجام می‌شد و چاپخانه‌اش هم تایپ و تکثیری کنار سلف دانشگاه بود! امروزه بسیاری از نشریات دانشجویی کشور حرفی برای گفتن دارند و مدعی‌اند در فضای حرفه‌ای ژورنالیست‌ها قلم می‌زنند. در هر دانشگاه عده‌ای از دانشجویان در کنار سایر گرفتاری‌های یک دانشجو، گرفتاری‌هایی از جنس درس و کتاب و جزوه یا گرفتن نمره و تحقیق نوشتن، پاس کردن دروس، جور کردن شهریه و... دور هم جمع می‌شوند و هیئت تحریریه‌ای شکل می‌گیرد و بعد می‌نویسند از موضوعات مختلف، از مقالات تخصصی تا مطالب فرهنگی و دغدغه‌های اجتماعی و سیاسی. اما دنیای نشریات دانشجویی هم سرشار از فراز و نشیب است، از نبود حمایت مالی و معنوی دانشگاه بگیرید تا فارغ التحصیل شدن مدیر مسئول و سردبیر در روزهای اوج نشریه!! در این شماره سرویس گزارش به مناسبت روز دانشجو به سراغ یکی از موضوعات مهم دانشجویی یعنی نشریات دانشجویی رفته است:

حمایت مسئولان از نشریات دانشجویی 

وارد دانشگاه سجاد می‌شوم. از نگهبانی می‌پرسم: «آقا نشریات دانشجویی این دانشگاه کجا توزیع می‌شود؟» با خنده می‌گوید: «تقریبا 2 سال پیش، یک صندلی بود که نشریه‌ها را وسط حیاط دانشگاه بر روی آن می‌گذاشتند و هر دانشجویی می‌خواست، از آن‌ها برمی‌داشت ولی الان نه خبری از آن صندلی است و نه خبری از نشریه دانشجویی!»

در مقابل در کوچک دانشگاه‌ که حداکثر یک نفر می‌تواند به زور از آن عبور کند، با یک دانشجوی کیف سامسونت به دست گفت‌وگو می‌کنم. خودش را «رضا» دانشجوی مهندسی صنایع، ورودی 90 این دانشگاه معرفی می‌کند. 

 دانشگاه‌تان نشریه دانشجویی دارد؟

 من تا حالا نشریه دانشجویی در این دانشگاه ندیده‌ام.

 به نظرت دانشگاه به نشریه دانشجویی نیاز دارد؟ 

 قطعا نیاز دارد. دانشجوهای این دانشگاه مشکلاتی دارند که یک نشریه مستقل دانشجویی می‌تواند به آن‌ها رسیدگی کند. البته نشریات تخصصی برای رشته‌های مختلف هم می‌تواند باعث افزایش سطح علمی دانشجویان شود.

 تعریف شما از نشریه مستقل چیست؟

 نشریه‌ای که به تشکل‌های دانشجویی وابسته نباشد، مفیدتر خواهد بود. به نظرم نشریاتی که وابسته به یک تشکل خاص هستند، برای دست‌یابی به اهداف همان تشکل قدم برمی‌دارند. 

دانشگاه بی نشریه!

زهرا دانشجوی ورودی 87 مهندسی برق دانشگاه سجاد نیز درباره تعداد نشریات دانشجویی این دانشگاه می‌گوید: «الان مدت‌هاست هیچ نشریه‌ای در دانشگاه ندیده‌ام ولی در سال 88، دو نشریه «روز از نو» و «تا آسمان» تقریبا هفته‌ای 2 یا 3 بار چاپ می‌شدند ولی از بعد از آن دیگر خبری از آن‌ها نشد. «تا آسمان» متعلق به بسیج بود و توزیع رایگان داشت و در نشریه «روز از نو» تعدادی دانشجوی علاقه‌مند به کارهای خبرنگاری مشغول به فعالیت بودند. قیمت این نشریه 100 تومان بود که بعضی‌ها بدون انداختن پول آن در صندوق کنار صندلی توزیعش، آن‌را برمی‌داشتند. اما ظاهرا مسئولان دانشگاه هم تمایلی به داشتن چنین نشریات دانشجویی ندارند چون تا الان که هیچ تلاشی حتی برای چاپ یک گاهنامه هم نکرده‌اند.

وقتی نشریه دانشجویی حلال مشکلات می‌شود!

چند دانشجوی خانم دانشگاه پیام نور در سالن این دانشگاه گرد هم جمع شده‌اند و همگی به صفحه مانیتور لپ‌تاپ خیره شده و در حال مطالعه مقاله‌ای علمی هستند. یکی از آن‌ها که خود را مهناز و دانشجوی رشته مهندسی کامپیوتر معرفی می‌کند در پاسخ به این سوال که آیا دانشگاه شما نشریه دانشجویی دارد می‌گوید: 

 از زمانی که من وارد دانشگاه شدم 4 یا 5 تا نشریه دیده‌ام.

 به نظر شما نشریات دانشجویی به چه دردی می‌خورند؟

 نشریات دانشجویی 2 دسته‌اند، یا تخصصی و علمی یا عمومی شامل فرهنگی و سیاسی و اجتماعی. توقع دانشجوها از این 2 نشریه متفاوت است اما در هر 2 نشریه همه نوع مطالب دیده می‌شود.

 تا حالا مشکلی در دانشگاه‌تان بوده که یکی از نشریات پیگیری کند؟

 یادم نیست کدام نشریه بود ولی یک زمانی نبود کارگاه‌های مهندسی یک مشکل بود، که دانشجویان برای گذراندن واحدهای عملی مجبور بودند به سازمان فنی و حرفه‌ای بروند و در آن‌جا آن درس را بگذرانند. اوضاع عجیب و غریبی بود! یکی از این نشریات یک مصاحبه جنجالی با دانشجویان و مدیریت دانشگاه گرفت که همان باعث شد تا این کارگاه‌ها در دانشگاه خودمان ساخته و فعال شوند.

فضای تحریریه بسته‌ است

در ایستگاه اتوبوس کمی پایین‌تر از دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی مشهد ایستاده و یک چشمش به ساعت است و یک چشمش هم به خیابان خلوت. این پا و آن پا می‌کند تا اتوبوس برسد. سر حرف را باز می‌کنم، می‌گوید اسمش محبوبه توفیقی ا‌ست و دانشجوی ادبیات. به گفته خودش تا به‌حال نشریات زیادی را در این دانشگاه دیده و خوانده اما فقط پای ثابت تعداد اندکی‌شان بوده است. مثلا نشریه تاریخ‌پژوهی که عمده تحریریه‌اش برو بچه‌های سال بالایی دانشگاه هستند یا نشریه گفتمان که از قلم اعضای بسیج دانشگاه بیرون می‌آید.

از او می‌پرسم آیا علاقه داشته که خودش هم دست به‌قلم شود؟ و پاسخ می‌شنوم: راستش را بخواهید اغلب این نشریات فضای بسته‌ای دارند، یعنی اعضای تحریریه اغلب دوستان یا طیف همفکر هستند و همین باعث شده تا ورود به این چنین فضاهایی سخت باشد.

نشاط و فعالیت گروه‌های دانشجویی کم‌رنگ است

اما 130 کیلومتر آن‌طرف‌تر و در دانشگاه آزاد اسلامی قوچان، حال و هوای فعالیت نشریات دانشجویی متفاوت است. اغلب دانشجویانی که با آن‌ها حرف می‌زنم از انتشار نشریات دانشجویی در دانشگاه‌شان ابراز بی‌اطلاعی می‌کنند. محمدپور یکی از این دانشجویان است و می‌گوید: حداقل در این چند ترم از نشریات دانشجویی نشنیده‌ام. 

از او می‌پرسم خودش علاقه‌ای نداشته به سمت این کار بیاید و تحریریه‌ای را شکل بدهد که پاسخ می‌دهد: راستش را بخواهید فعالیت گروه‌ها و تشکل‌های دانشجویی در این واحد دانشگاهی محدود و کمرنگ است و همین باعث شده تا آن نشاطی که برای انجام این طرح‌های فوق‌برنامه وجود دارد، به چشم نخورد. من هم مثل اغلب دانشجویان ترجیح می‌دادم سرم به درس‌هایم گرم باشد.


دانشگاهی که رشته ارتباطات دارد، نشریه دانشجویی ندارد!

رویا قیطاقی نیز دانشجوی دانشگاه آزاد قوچان است. او که سال گذشته ستون نویس یکی از نشریات دانشجویی با عنوان «نقطه‌سر خط» بوده، برایمان توضیح می‌دهد: من از وجود 2 نشریه به نام «خروش» که کار بچه‌های بسیج دانشگاه است و گاهنامه «نیایش» که محصول ستاد اقامه نماز محسوب می‌شود، اطلاع دارم و به‌واسطه حمایت‌هایی که از آن ها صورت می‌گیرد، هنوز چاپ و منتشر می‌شوند.

قیطاقی که تا فارغ‌التحصیلی از رشته «ارتباطات» فاصله‌ای ندارد، تاکید می‌کند: معتقدم فضای فعالیت نشریات دانشجویی آن هم در تنها دانشگاه استان خراسان رضوی که رشته ارتباطات در آن تدریس می‌شود، شایسته نیست. 

عضو هیئت تحریریه نشریه دانشجویی صاحب:

یک دغدغه متفاوت داریم و یک حرف تازه

چند دانشجو آن‌قدر مسئله «مهدویت» برایشان مهم می‌شود که آستین بالا می‌زنند و حتی از جیب هم هزینه می‌کنند تا نشریه‌ای راه بیندازند. این تمام داستان چاپ نشریه «صاحب» است که در دانشگاه فردوسی مشهد منتشر می‌شود. عطیه سادات اکبرزاده عضو هیئت تحریریه این نشریه دانشجویی از دردسرهای چاپ نشریه‌، آن هم از نوع دانشجویی‌اش می‌گوید: حمایت‌ها از این دست کارها بسیار اندک است. نشریه«صاحب» قرار است یک کار تخصصی و علمی در حوزه مهدویت انجام دهد اما تا به‌حال با وجود رایزنی‌هایی که اعضای تحریریه با نهادهای فرهنگی داشته‌اند، کسی برای حمایت اقدام نکرده است. هزینه‌ای هم که دانشگاه به عنوان مساعدت برای چاپ این نشریه اختصاص داده، آن‌قدر کم است که کفاف برداشتن همان قدم‌های اول را هم نمی‌کند. نشریه «صاحب» آن‌طور که این عضو تحریریه می‌گوید، قرار بوده در 38صفحه رنگی و در تیراژ 3هزار نسخه در اختیار دانشجویان دانشگاه فردوسی قرار گیرد اما چون هزینه‌ها کفاف نمی‌کرده، تیراژ به هزار و 500رسیده و صفحات هم تا عدد 24 خلاصه شده‌اند و در نهایت تحریریه به همان نشریه سیاه و سفید بسنده کرده‌اند.


عضو کمیته ناظر بر نشریات دانشجویی دانشگاه فردوسی:

60 نشریه مجوز دارند

محمدامین خلیل‌زاده عضو کمیته ناظر بر نشریات دانشجویی است. او که خود سردبیر و مدیرمسئول نشریه دانشجویی «همت» است، عنوان می‌کند: این نشریه خبری تحلیلی تنها نشریه مستقل دانشگاه فردوسی است که به همت دانشجویان علوم سیاسی چاپ و منتشر می‌شود. به گفته او قرار و مدار این نشریه با خوانندگانش این است که حرف‌ تازه بزند.

او توضیح می‌دهد: در حال حاضر 60نشریه در دانشگاه فردوسی مجوز انتشار دارند که البته همه آن‌ها فعال نیستند. او می‌گوید: عمده نشریات دانشجویی زیرمجموعه گروه‌های علمی و فرهنگی دانشگاه هستند و همین موضوع هم باعث می‌شود تا از پس هزینه‌های انتشار یک نشریه بربیایند و به همین تناسب هم نشریه‌های مستقل یکی بعد از دیگری کرکره‌شان را پایین کشیدند و فعالیت‌شان به دلیل هزینه‌های موجود و سختگیری‌ها متوقف شد. از خلیل‌زاده درباره حمایت‌های مالی دانشگاه می‌پرسم که توضیح می‌دهد: سالی 2 بار طرح رتبه‌بندی نشریات اجرا می‌شود که براساس آن هزینه‌ای اندک برای انتشار این تولیدات اختصاص می‌یابد البته آن‌هایی که وابسته به کانون‌های دانشگاه هستند، می‌توانند از بودجه‌های آن‌ها نیز استفاده کنند. هم‌چنین نشریات علمی هم امکان جذب حامی مالی را هم  دارند.

مسئول حوزه بسیج دانشجویی دانشگاه پیام‌نور:

دانشگاه ریالی به ما کمک نکرده است

حمید وجدانی‌زاده دانشجوی رشته حسابداری و مسئول حوزه بسیج دانشجویی دانشگاه پیام‌نور است. چاپ شدن تعدادی از نشریات این دانشگاه زیر نظر بسیج دانشجویی، دلیل اصلی گفت‌و‌گوی ما با وجدانی‌زاده است که بخشی از آن را در ادامه می‌خوانید:

 الان بسیج دانشجویی چند تا نشریه دارد؟

 3 نشریه ثبت شده در قسمت فرهنگی دانشگاه داریم. اسامی آن‌ها «صور اسرافیل»، «پیام نو» و «پیام مهندسی» است. به جز نشریه «صور اسرافیل» که دو هفته‌نامه است نشریات دیگر به دلیل گرانی کاغذ فصلنامه هستند.

 شما چندتا از نشریات دانشگاه‌تان را می‌شناسید؟

2 یا سه ‌تایی را می‌شناسم ولی الان اسم‌شان یادم نیست. (جالب است بدانید که در سایت دانشگاه پیام‌نور اسم 23 نشریه دانشجویی به ثبت رسیده است!)

 هزینه‌های نشریات‌تان را از کجا تامین می‌کنید؟

 معمولا بخشی از هزینه‌ها را دانشگاه‌ها پرداخت می‌کنند اما متاسفانه یکی از بزرگ‌ترین مشکلات نشریات دانشجویی، حمایت نکردن مالی دانشگاه‌ها از آن‌ها است. بعضی‌ها با فروش نشریه، عده‌ای هم با چاپ تبلیغات و گرفتن آگهی و بعضی‌های دیگر هم از جیب خودشان این هزینه‌ها را جور می‌کنند.

 می‌گویند تشکل‌هایی مانند بسیج یا انجمن اسلامی بودجه خوبی از دانشگاه‌ها برای چاپ نشریات‌شان می‌گیرند؟

 ما تا به حال یک هزار تومانی هم از دانشگاه بابت نشریات نگرفته‌ایم. نه این‌که نخواسته باشیم. از امور فرهنگی دانشگاه هم درخواست بودجه کرده‌ایم ولی تا حالا حتی یک ریال هم به ما نداده‌اند.

مدیر مسئول نشریه دانشجویی درخشش:

بودجه دانشگاه کفاف هزینه یک شماره را نمی‌دهد!

سیدمحمد موسوی‌زاده دانشجوی مهندسی صنایع و البته مدیر مسئول و صاحب امتیاز نشریه دانشجویی «درخشش» دانشگاه پیام‌نور است. او که در سال 88 برترین مقاله‌نویس دانشجوی مشهد شد درباره سابقه فعالیتش در نشریات دانشجویی می‌گوید: « با حضور در تحریریه‌های نشریه‌های دانشجویی تجربیاتی کسب کردم و 2 سال و نیم است که مدیر مسئول این نشریه مستقل هستم.» 

 نشریه شما هر چند وقت چاپ می‌شود؟

 نشریه ما یک نشریه فرهنگی‌اجتماعی است و معمولا هر ترم 2 بار چاپ می‌شود. البته ترم گذشته با همت دانشجویان نویسنده‌ 5 بار چاپ شد. مجوزهایی که به ما می‌دهند مشخص کننده حداکثر تعداد صفحات نشریه است. الان ما تا 40 صفحه می‌توانیم چاپ کنیم ولی معمولا 8 صفحه‌ای به دست دانشجویان می‌رسیم.

 به نظر شما چند درصد از دانشجویان این دانشگاه حداقل یک‌بار نشریه شما را دیده‌اند؟

 شاید درصد خیلی کمی. با توجه به این‌که دانشگاه ما تقریبا 30هزار دانشجو دارد و تیراژ ما هم حداکثر هزار نسخه است، طبیعتا خیلی‌ها با نشریه ما آشنا نیستند.

 با توجه به مستقل بودن نشریه‌تان، هزینه‌های آن‌را از کجا تامین می‌کنید؟

 هزینه‌های نشریات مستقل را معمولا بچه‌ها از جیب‌شان می‌دهند، البته دانشگاه یک سهمیه خیلی محدودی برای چاپ سیاه و سفید نشریات دانشجویی در نظر گرفته است که حتی برای چاپ یک شماره هم کافی نیست.

 به نظر شما دانشگاه بین بودجه نشریات مستقل و وابسته به تشکل‌ها تفاوتی قائل می‌شود؟

 شاید خود دانشگاه تفاوتی نگذارد اما خود تشکل‌ها معمولا بودجه‌های خوبی دارند که برای چاپ رنگی نشریات‌شان هزینه می‌کنند.

 دانشجویان چگونه می‌توانند نویسنده یا خبرنگار نشریات دانشجویی شوند؟

 مثلا نشریه ما، از سوی تشکل جامعه در دانشگاه، یک دوره خبرنگاری برگزار کرد. در آن‌جا تعدادی از دانشجویان نشریاتی و غیرنشریاتی دانشگاه آمدند و آموزش‌هایی دیدند والان همه آن‌ها مدرک خبرنگاری دارند. 

 تا حالا مشکلی در دانشگاه شما بوده که با پیگیری نشریه شما رفع شده باشد؟

 یکی از ساختمان‌های دانشگاه ما به شدت مشکل گرمایش داشت که با پیامک‌های زیاد دانشجویان به ما و پیگیری‌های ما از مسئولان، این مشکل در سال گذشته رفع شد.

نظرات کاربران
کد امنیتی
sam.ariyaee
sam.ariyaee
٩١/٠٩/٢١
٠
٠
خیلی هم خوب
bahlol
bahlol
٩٢/٠٩/٠٦
٠
٠
خیلی هم خوب