ظهور و اعتلای جلوه‌هایی از سینما که ویژه هستند

ظهور و اعتلای جلوه‌هایی از سینما که ویژه هستند

نویسنده : دست قيچي

بعد از آن‌که در صفحات قبلی به مناسبت تولد برادران لومیر سیر تحول «صنعت سینما» را تا رنگی شدن فیلم‌ها بررسی کردیم، فرض را بر این می‌گذاریم که از چند و چون بقیه‌اش شما با خبر هستید، برای همین در این مطلب موضوع را به بررسی تحولات جلوه‌های ویژه در سینما محدود می‌کنیم. وقتی حرف از جلوه‌های ویژه بصری به میان می‌آید اکثر افراد یاد رایانه، پرده آبی (کوریماکی) و انفجارهای بزرگ می‌افتند که از سال 1980 به بعد در سینمای هالیوود رواج گسترده‌ای پیدا کرد ولی واقعیت این است که جلوه‌های ویژه از همان نخستین روزهای اختراع سینما جزوی از این پدیده بوده است.

 

دهه 1900 و 1910 آغاز راه 

در همان اوایل قرن بیستم که سینماتوگراف تازه داشت به عنوان یک سرگرمی عام مورد توجه قرار می‌گرفت جورج ملی‌یس، شعبده‌باز فرانسوی، حیله‌هایی که در تردستی‌های خود به کار می‌برد و مبتنی بر گول زدن مخاطب بود را وارد سینما کرد. اساسا در فیلم‌های او تقریبا همه جلوه‌های ویژه‌ای که امروز می‌شناسیم به‌نحوی ابتدایی وجود دارند. مثلا یک نفر دیگری را با شمشیر می‌زند و او ناپدید و به دود تبدیل می‌شود یا سفینه فضایی می‌رود و روی سطح ماه می‌نشیند و غیره. در همین دهه رابرت پاول و ادوین پورتر نیز توانستند تکنیک جدیدی را اختراع کنند که در آن با تلفیق چند تصویر مختلف بر روی یک فریم نگاتیو، تصاویر متفاوتی از واقعیت ارایه می‌شد و در فیلم‌های سرقت بزرگ قطار 1903و موتوریست 1906 به کار رفت.

 

دهه 1920 ایده‌های ساده و فیلم‌های بزرگ

در اواسط این دهه امکاناتی جدید در حوزه سینما پا به عرصه ظهور گذاشت. فیلم دنیای گمشده (1925) ساخته ویلیس اوبرایان نخستین فیلمی بود که با تکنیک استاپ موشن ساخته شد و امکان خلق دنیایی غیرواقعی را فراهم آورد که در آن دایناسورها در عرصه گیتی زندگی می‌کردند. در این تکنیک از عروسک دایناسورها عکس گرفته می‌شد و سپس با تغییر حالت و موقعیت عروسک در صحنه عکس بعدی را می‌گرفتند و سپس با نمایش این عکس‌ها در پی یکدیگر بیننده احساس می‌کرد دایناسورها حرکت می‌کنند. از این تکنیک امروزه نیز در پویانمایی‌هایی نظیر بره ناقلا، والاس و گرومیت و عروس مرده استفاده شده است. سال 1926 تکنیکی جدید توسط یوجین شوفتان ابداع شد که در سراسر نیمه اول قرن 20‌ام رواج داشت و به نام پدیدآورنده‌اش فرآیند شوفتان نام گرفت. این تکنیک نوعی نمای ترفندی است که در آن الگو‌های مینیاتوری بر روی شیشه آینه‌ای و درشت‌نما با زاویه ۴۵ درجه منعکس می‌شوند. از آن‌ها فیلم‌برداری می‌کنند و سپس پس‌زمینه و اطراف را پاک می‌کنند و به‌جای آن دکورهای واقعی با نورپردازی مناسب می‌گذارند. در همین سال‌ها استفاده از اصول پرسپکتیو برای القای فاصله و بزرگی اشیاء نیز باب شد. در سطحی پیشرفته‌تر شرکت مترو گلدوین مه‌یر (MGM) این امکان را فراهم آورد که تصویرهایی که از قبل گرفته شده بود را بتوان در بخش‌هایی از تصویر دیگر وارد کرد. از این تکنیک در فیلم‌هایی مثل ده فرمان (1923)، گوژپشت نوتردام (1923) و بن هور (1926) استفاده شد.

 

 

دهه 40-1930 تکامل حقه‌های قدیمی

در این دهه تکنیک جدیدی عرضه نشد و صرفا دستاوردهای قبلی پیشرفت کردند. استفاده استادانه از اصول پرسپکتیو و ماکت و لنزهای مناسب شاهکاری به نام کینک‌کونگ 1933 را رقم زد که بسیاری از بزرگان سینمای امروز، تماشای آن را بر پرده سینما عامل و محرک اصلی علاقه خود به این عرصه می‌دانند. هم‌چنین نخستین پویانمایی سینمایی جهان در سال 1937 توسط استودیوی والت دیزنی ساخته شد. در سفید برفی و هفت کوتوله برای اولین بار روتوش فریم به فریم صورت گرفت که در آن یک آرایشگر در هر نما سفید برفی را با لوازم آرایش واقعی، آرایش می‌کرد. دهه 1940 به علت درگیری‌های مربوط به جنگ‌های جهانی اول و دوم جایی برای عرض اندام هنر سینما وجود نداشت.

 

دهه 1950 پرده آبی از راه می‌رسد

سال‌های پس از جنگ جهانی سینما بیشتر روی فضا سرمایه‌گذاری کرد. استفاده از لوکیشن‌های مصنوعی و آکسسوار مورد توجه قرار گرفت. هم‌چنین در این دهه برنامه برای تعقیب هواپیماهای جنگی دشمن در طول جنگ سرد، طراحی و ساخته شد که سرآغاز نخستین جلوه‌های گرافیک رایانه‌ای در فیلم‌هایی نظیر مقصد: ماه، جنگ دنیاها (1953) و سیاره ممنوعه (1956) بود. هم‌چنین در این دهه بود که تکنیک پرده آبی به شکل امروزی اختراع شد که این امکان را مهیا می‌کرد که شخص یا چیزی را در مقابل پرده آبی، سبز یا گاهی قرمز فیلم‌برداری کنند و سپس با جدا کردن قسمت رنگی، پس‌زمینه جدیدی را پشت سوژه جایگزین کنند.

 

دهه 1960 سر و کله رایانه‌ها پیدا می‌شود

در این دهه تکنیک جدیدی در عرصه جلوه‌های ویژه ایجاد نشد ولی تعدادی از بهترین نمونه‌های استفاده از این تکنیک‌ها در این دهه رقم خورد که باعث شد برای اولین بار جایزه‌ای مخصوص جلوه‌های ویژه در مراسم سالانه آکادمی هنرهای زیبای آمریکا موسوم به اسکار در نظر گرفته شود. فیلم پرندگان (1963) ساخته آلفرد هیچکاک نخستین اثر سینمایی بود که اسکار بهترین جلوه‌های ویژه را دریافت کرد و اودیسه فضایی (2001) اثر استنلی کوبریک هم پا را فراتر گذاشت و فیلمی بود که تقریبا در 100 درصد نماهای آن از جلوه‌های ویژه استفاده شده بود. این دهه هرچند تکنیک جدیدی برای جلوه‌های ویژه سینمایی ارائه نشد ولی سرآغاز صنعت گرافیک رایانه‌ای بود. ایوان ساترلند در سال 1962، به‌عنوان تز خود نخستین صفحه لمسی (pad) را طراحی کرد که بعدها مبنای ساخت قلم‌های نوری شد و امکان ورود طراحی‌های دستی را به صفحه مانیتور فراهم آورد. دانشگاه یوتا نخستین بخش گرافیک رایانه‌ای (CG) را در سال 1966 بنیان نهاد. تکنیک مورفینگ تصاویر 2 بعدی در سال 1967 و در دانشگاه تورنتو ابداع شد که در آن یک تصویر به تدریج به تصویر دیگر تبدیل می‌شد. شرکت تریپل آی نخستین تصویر گرافیکی رایانه‌ای 3 بعدی را در سال 1968 عرضه کرد و ایوان ساترلند نخستین شرکت گرافیک رایانه‌ای را بنیان نهاد.

 

 

دهه 1970 جلوه‌ها واقعا ویژه می‌شوند

در این دهه نطفه گرافیک رایانه‌ای امروزی موسوم به CGI شکل گرفت. جیمز بلین در سال 1976 و 1978 2 نرم افزار Mapping و Bump Mapping را برای ناسا طراحی کرد. بیل گیتس شرکت مایکروسافت و استیو جابز شرکت اپل را تأسیس کردند و شرکت کوانتل (Quantel) نرم‌افزار paintbox را که اولین نرم‌افزار گرافیکی ویژه سینما بود طراحی و عرضه کرد. جورج لوکاس هم شرکت ILM را تأسیس کرد تا جلوه‌های ویژه فیلم جنگ‌های ستاره‌ای را بسازد. فیلم چاله سیاه و بیگانه 1979 نخستین فیلم‌هایی بودند که CGI در آن‌ها به کار رفت.

 

دهه 1980 بابا بزرگ 3بعدی‌ها

این دهه نقطه اصلی ظهور و گسترش CGI در عرصه سینمایی محسوب می‌شود. در این دهه ابتدا شرکت تریپل‌آی 7 دقیقه جلوه‌های ویژه دیجیتال را برای فیلم جست‌وجوگر و سپس شرکت ILM جلوه‌های ویژه فیلم پیشتازان فضا 1982 را طراحی کردند. اما این شرکت والت دیزنی بود که برای نخستین بار گستره استفاده از فناوری گرافیک 3 بعدی را به رخ همگان کشید و در فیلم ترون (1982) فضایی کاملا مجازی را خلق کرد که در آن شخصیت‌ها درون یک بازی گیر کرده بودند. شرکت دیزنی این فیلم را 2 سال پبش به نام ترون: میراث به‌صورت 3بعدی بازسازی و عرضه کرد. در سال 1986 فیلم «هاوارد اردکه» ساخته شد که در آن برای اولین بار سیم‌ها به‌صورت رایانه‌ای حذف شدند. در پیشتازان فضا قسمت چهارم برای نخستین بار از بدن افراد اسکن‌های 3بعدی تهیه شد که به جای بازیگر اصلی در صحنه‌های اکشن جایگزین می‌شد.

 

دهه 1990 و 2000 آخر خط

نرم‌افزارهای پیشرفته فتوشاپ، سافت ایمیج، اتوکد، مایا، 3d studio Max و... نقطه اوج جلوه‌های ویژه رایانه‌ای را رقم زدند و امکان ساخت فیلم‌هایی مثل ترمیناتور، پارک ژوراسیک و تایتانیک را فراهم کردند و کار را به جایی رساندند که دیگر تصور هرچیزی امکان پذیر بود. سال 1995 شرکت پیکسار نخستین پویانمایی سینمایی تمام رایانه‌ای به نام «داستان اسباب‌بازی» را عرضه کرد. از آن موقع تا به حال فقط 2 تکنیک جدید به سینما افزوده شده، یکی تکنیک زمان گلوله (bullet time) است که اولین بار در فیلم ماتریکس 1999 عرضه شد و در آن یک واقعه را در یک لحظه مشخص، می‌شد از تمام زوایا دید که شبیه چرخیدن دوربین دور سوژه بدون گذشت زمان است و دیگری فناوری فیلم‌برداری 3بعدی که توسط جیمز کامرون در فیلم آواتار (2009) عرضه شد. معلوم نیست جلوه‌های ویژه در سال‌های آینده به کجا برسد. شاید فیلمی ساخته شود که شما بتوانید در فضای آن قدم بزنید و قصه هر شخصیتی را که دوست داشتید دنبال بکنید. از این سینما هیچ چیز بعید نیست. راستی بد نیست در ذهن‌تان یک مقایسه کوچکی هم بین این تحولات با آن‌چه در این چند سال در سینمای خودمان گذشته داشته باشید تا بدانید کجای راه هستیم؟

نظرات کاربران
کد امنیتی
Genesis
Genesis
٩٢/٠٢/٢٤
٠
٠
We're at university together zithromax pric and attentive in all fully present and carefully and fully present and fully present and
Jonathan
Jonathan
٩٢/٠٢/٢٤
٠
٠
Insufficient funds purchase zithromax Campus Health Service is at the student's expense unless covered by other medical care plans. If
Adam
Adam
٩٢/٠٢/٢٤
٠
٠
Get a job purchase imitrex  The NDC code entered on the pharmacy invoice must be the correct NDC code