از رنجی که برده است
جاكتابي

از رنجی که برده است

نویسنده : زهير قدسي

 

بعضی کتاب‌ها فقط و فقط به درد مزه‌مزه کردن می‌خورد! به یک بار خواندنش‌ می‌ارزد اما چیز زیادی عایدت نمی‌کند. نه حرف جدیدی، نه انتقال احساس و اشتیاقی، هیچ! تنها، ذوقی از خواندن یک کتاب، اما برخی قلم‌ها، عجیب انسان را سر ذوق می‌آورد انگار که نویسنده آن‌چنان روحش به غلیان و جوشش افتاده که این سرگشتگی از مغز و قلب و قلم‌اش سرریز کرده و مستقیم می‌ریزد به ذهن و روح تو! پیداست که نویسنده از رنجی که برده است نوشته! و حکایت «غرب‌زدگی» جلال آل‌احمد از این دست است. جلالی که در زمانه روشنفکران غرب‌زده وطنی، روی اهالی قلم و اندیشه را سفید کرد و به تبع آن روی تاریک روشنفکری وابسته و در خواب رفته را روشن! 

 جلال آل احمد را البته همگان با «مدیر مدرسه»‌اش می‌شناسند و به دیگر داستان‌های کوتاه‌اش که روایت اجتماع آسیب‌دیده و مردمان رنج‌کشیده مملکت‌اش است اما در این میانه جلال دست‌نوشته‌هایی دارد مقاله نام، که دردهای روشنفکری‌اش -که هم‌قطارهایش یا نمی‌بینند یا خود را به ندیدن می‌زنند- در قالب دیگری جلوه کند گرچه همان است و تنها از کالبد داستانی بیرون آمده و جدی‌تر و تلخ‌تر شده است؛ و «غرب‌زدگی» بهترین نمونه آن است. 

 بعد از درگذشت پدر جلال که از علمای بزرگ بوده، برای تشکر از عرض تسلیت و حضور در مراسم، به منزل امام خمینی (ره) می‌رود و در آن‌جا نسخه‌ای از غربزدگی را می‌بیند و به امام (ره) می‌گوید: «آقا! شما هم این خزعبلات را می‌خوانید؟» اما امام(ره) جمله‌ای با این مضمون می‌گویند که آن‌چه ما (روحانیت) باید می‌گفتیم را شما زودتر گفته‌اید و غرب‌زدگی همان حرف‌هایی است که یکی چون جلالِ فرنگ‌رفته و سرد و گرم روزگار چشیده باید بگوید تا عده‌ای را باور آید که با جهانی سروکار دارد که معادلات‌اش آن‌طور که به او گفته‌اند نیست و قصه آن‌طور که مستشرقان بافته‌اند نبوده و به قول خود جلال «...این‌جوری است که آدم غرب‌زده حتی خودش را از زبان شرق شناسان می‌شناسد.» و این یعنی همه چیز در سیطره استعمار نوین، یا به عبارتی بازی اقتصادی جدید. که در آن دنیا به 2 منطقه شرق و غرب تقسیم می‌شود، غرب سیر و شرق گرسنه، که اربابان دیروز شرق و غرب که نماینده کمونیست و لیبرالیست بودند امروز با هم سر یک سفره نشسته‌اند و دعوای دیروزشان مضحکه‌ای است در خور خنده، که از قضا ما به آن نمی‌خندیم، حسرت می‌خوریم و شده‌ایم مصرف کننده دربست این شرکای جهانی! 

اگر چه شاید به نظر برسد حرف‌های جلال تاریخ مصرف‌شان گذشته یا باید این معضل را از وجوه دیگری چون نقش ناکارآمدی برخی نهادها در جلوه نمایی غرب و نفوذ پدیده غربزدگی بررسی کرد؛ و تحلیل جلال از ماجرا تا حدودی متعلق به زمان خود است اما خواندن این اثر ثابت می‌کند چقدر این درد کهنه است و او هنوز حرف‌هایی دارد برای شنیدن.

نظرات کاربران
کد امنیتی
پربازدیدتریـــن ها
یادداشت

سر‌پل‌ذهاب با «ذال» نوشته می‌شود، نه با «ز» زلزله

٩٦/٠٨/٢٥
فتوچاپ

فتوچاپ 512

٩٦/٠٨/٢٥
درباره حضور پرتعداد بازیگران در جایگاه اجرا، به بهانه عبدی‌شو

پا تو کفش من نکن!

٩٦/٠٨/٢٥
یادداشت

خدمت خالصانه

٩٦/٠٨/٢٥
تلگجیم

تلگجیم 512

٩٦/٠٨/٢٥
روایت‌هایی درباره خرده رفتارهای ما در مقایسه با سبک زندگی پیامبر (ص) و امامان‌ معصوم‌مان(ع)

پدران ما و ما

٩٦/٠٨/٢٥
آنتن

جیم بدون نمک!

٩٦/٠٨/٢٥
درباره جایزه‌های ادبی و کتاب سال ایران به بهانه برگزاری اولین دوره جایزه احمد محمود

قلم های مطلا

٩٦/٠٨/٢٥
چهره هفته

سوشا در جستجوي پاتريك

٩٦/٠٨/٢٥
جارچی

جارچی 512

٩٦/٠٨/٢٥
کافه جهان نما

اراک، دیاری در مسیر جاده ابریشم...

٩٦/٠٨/٢٥
پایان نامه

مثلا ما همه مقصریم ...

٩٦/٠٨/٢٥
مهدی برادران رئیس هیئت فوتبال استان خراسان در گفت و گو با جیم خبر داد

به دنبال حذف ورزشگاه ثامن نیستیم

٩٦/٠٨/٢٥
گفت‌و‌گو با حجت الاسلام واعظ موسوی درباره سحر و جادو

سحر و جادو دکان است

٩٦/٠٨/٢٥
شگرد

قبل از فروش گوشی آیفون‌ چه کنیم؟

٩٦/٠٨/٢٥
شاخ هفته

قطار بازی

٩٦/٠٨/٢٥
یادداشت

اندر حکمت قیمه و ماست!

٩٦/٠٨/٢٥
یادداشت

بازار رمالی در فوتبال دودوتا چارتای ساده

٩٦/٠٨/٢٥
ذهن زیبا

ذهن زیبا 512

٩٦/٠٨/٢٤
دات کام

ساوند کلاود؛ غنیمتی برای موزیک دوستان

٩٦/٠٨/٢٥
تبلیغات