پسر را نشاندند پيرانِ ده که مهرتْ بر او نيست مهرش بده
گزارش جيم از «سکه‌هايي» که کي داده، کي گرفته

پسر را نشاندند پيرانِ ده که مهرتْ بر او نيست مهرش بده

نویسنده : ايمان فروزان-مهديه جوادي

 

با خودم فکر مي‌کردم که اگر عيال بنده تصميم بگيرد آن چيزي را که «کسي نداده و نگرفته» بگيرد چه کار بايد بکنم و اصولا چرا مهريه سنگين و گرفتنش و ندادنش هميشه براي ما جوان‌ها مسئله بوده است و الان هم خيلي‌ها بابت آن در زندان هستند و خيلي ديگر هم در دادگاه برو و بيا دارند. تصميم گرفتيم برويم و ببينيم بالاخره عاقبت جوانان و مهريه آن هم با اين قانون جديد و معروف به 110 سکه که تصويب شده يا در حال تصويب است چه خواهد شد.

 



مهريه چقدر مي‌تواند ضامن خوشبختي باشد؟


قبل از پوشيدن کفش‌هاي آهني و شروع دادگاه گردي و رفتن به دفتر اين وکيل و آن وکيل، تصميم گرفتيم ببينيم نظر مشاوران خانواده و آداب اسلامي درباره مهريه چيست؟ آيا مهريه سنگين تضمين کننده يک زندگي خوب توام با خوشبختي است؟ اين بود که تلفن را برداشتيم و با حجت الاسلام واعظ موسوي تماس گرفتيم.

 

به نظر شما مهريه سنگين چيزي است که زندگي زوج‌هاي امروزي کم دارد؟


 

مهريه سنگين از نظر اسلام شوم است و اين گفته بارها و بارها و متاسفانه به صورت تجربي ثابت شده است.

 

شومي آن را در چه چيزي مي‌دانيد؟


 

مهريه‌هاي سنگين موجب شده است، خانم‌ها وقتي هيجاني مي‌شوند بروند و مهريه‌شان را به اجرا بگذارند و دامادي هم که توان پرداخت مهريه را ندارد، به زندان مي‌افتد.

 

مهريه حق زن است، هر وقت بخواهد مي‌تواند آن را طلب کند. حالا چه با هيجان چه با ناراحتي يا...؟


 

متاسفانه ما هر وقت از متن اصيل اسلامي فاصله گرفته‌ايم، خانواده و جامعه‌مان دچار بحران شده است. در آيه 4 سوره نساء در مورد مهريه از فعل «آتُوا» استفاده شده است. اين کلمه به معني پرداختن به سهولت و آساني است. پذيرفتن مهريه سنگين که داماد توانايي پرداختن آن را ندارد اشتباه است، نه داماد بايد از اول اين مبلغ را قبول کند، چون امکان پرداخت به سهولت آن وجود ندارد و نه خانواده عروس بايد چنين شرطي بگذارند و حتي نبايد خواستگاري که مهريه سنگين قبول مي‌کند را بپذيرند. مهريه بايد به مقداري باشد که هر وقت عروس خانم اراده کرد، مرد به راحتي قادر به پرداخت آن باشد.

 

برخي معتقدند که مهريه سنگين تضمين کننده خوشبختي خانم‌هاست، نظر شما چيست؟


 

در جاي ديگر قرآن کريم تعبير «صدقات» را از مهريه داريم. يعني مهريه نشانه صداقت داماد به عروس خانم است. يعني من در اين‌که به شما علاقه‌مندم صادق هستم. طبق آيه 4 سوره نساء مهريه «نحله» است. يعني اين يک هديه است، نه بها و ارزش زن. آدم هم بر اساس پولي که دارد هديه مي‌گيرد و بالاتر از آن نشان از سفاهت آدمي دارد.

 

بعضي وقت‌ها اگر پسر شرط مهريه را قبول نکند، دختر خانم به خواستگاري او پاسخ منفي مي‌دهد، در اين حالت جوان چه بايد بکند؟


 

من به آقا پسرها مي‌گويم، اگر خداوند خانمي را روزي و قسمت شما قرار داده باشد اگر يک سکه را هم مهريه قرار بدهيد قبول مي‌کنند، چون قلب‌ها دست خداست و اگر مقدر باشد خدا قلب‌ها را مي‌چرخاند و آن‌ها را نرم مي‌کند. به دختر خانم‌ها هم مي‌گويم، اگر اين آقا قابل اعتماد است شما با يک سکه هم همسرش بشويد و اگر قابل اعتماد نيست 2 هزار سکه هم اگر مهريه شما مي‌کند، با او ازدواج نکنيد. از خانواده خانم مي‌پرسيم شما چرا مهريه سنگين قرار مي‌دهيد مي‌گويند چون به آقا اعتمادي نيست خب وقتي به آقا اعتمادي نيست چرا دخترتان را به او مي‌دهيد! اعتماد که از پول مهم‌تر است.

 

از اشتباه بودن مهريه سنگين گفتيد. چه چيزي مي‌تواند به جاي مهريه تضمين کننده دوام زندگي باشد؟


 

بايد به يک سري مسائل توجه کرد. اين‌که خانواده طرفين، افراد با اخلاقي باشند، خانواده خروجي داشته باشد يعني پسر يا دخترشان را داماد و عروس کرده باشند، رفت و آمد بستگاني داشته باشند. به جاي اين‌که ببينيد تحصيلات آقا داماد يا عروس خانم چقدر است، ببينيد که چقدر عقل دارد. در ملاک ميزان مسئوليت‌پذيري و اهل کار بودن مرد و زن است نه صرفا قيافه و امکانات مالي.

 

الان قوانيني وضع شده و در حال اجرا شدن است که به خانم‌ها اين امکان را نمي‌دهد که همسرشان را به‌خاطر پرداخت نکردن مهريه به زندان بفرستند، نظر شما در اين باره چيست؟


 

قرآن دستور داده به کسي که توانايي پرداخت بدهي‌اش را ندارد، مهلت داده شود تا بتواند بدهي‌اش را پرداخت کند. خانواده‌ها بايد به خودشان ايراد بگيرند نه از قوانين جديد! کدام آدم عاقلي به پسري که قبول مي‌کند 400 سکه طلا بپردازد در حالي‌که هيچ پولي ندارد، 400 سکه وام مي‌دهد. مهريه يک وام است که بايد به خانم پرداخت شود.

 

قانون 110 سکه؛ چه کساني به زندان مي‌روند


در چند ماه گذشته قانوني که به 110 سکه مهريه معروف شد سر و صداي زيادي به راه انداخت، عده‌اي گمان مي‌کردند خانم‌هايي که مهريه‌شان بيشتر از 110 سکه است ديگر نمي‌توانند مهريه خود را طلب کنند، يا پس از تصويب اين قانون زنداني‌هاي مهريه که به خاطر بيش از 110 سکه زنداني شده‌اند همگي آزاد خواهند شد و... اما بر اساس اين مصوبه هرگاه مهريه در زمان وقوع عقد تا 110 سکه بهار آزادي طرح جديد يا معادل آن باشد، وصول آن مشمول قانون نحوه اجراي محکوميت‌هاي مالي است و هرگاه مهريه بيش از اين مقدار باشد صرفا توانايي مالي زوج، ملاک پرداخت خواهد بود. بر اين اساس مقررات سابق در مورد احتساب مهريه به نرخ روز کماکان برقرار است. طبق ماده ۲ قانون محکوميت‌‌هاي مالي مرداني که براي پرداخت ۱۱۰ سکه اقدام نکنند، راهي زندان مي‌شوند. به زبان ساده‌تر 2 حالت پيش مي‌آيد:

 

1| مهريه کم‌تر از 110 سکه يا دقيقا 110 سکه باشد؛ که در اين صورت بايد تمامي مهريه پرداخت شود، درغيراين‌صورت برابر قانون رفتار خواهد شد. طبق ماده 2 قانون محکوميت‌هاي مالي، مرداني که براي پرداخت 110 سکه اقدام نکنند، راهي زندان مي‌شوند.

 

2| مهريه بيش از 110 سکه تعيين شده است: که در اين وضعيت، در ابتدا بايد 110 سکه مطابق قانون پرداخت شود. (و درصورت امتناع از پرداخت، مطابق ماده2 محکوميت‌هاي مالي، زندان در انتظار همسر است) اما براي پرداخت الباقي مهريه دادگاه تمکن مالي فرد را بررسي مي‌کند و مطابق وضعيت مالي و تمکن وي تصميم‌گيري خواهد کرد.

 

با مهريه نمي‌شود طلاق گرفت


اما با کمي تحقيق متوجه شديم درست است که هنوز قانون 110 سکه به مرحله اجرا نرسيده است، ولي قانون ديگري در کار است که داستان گرفتن مهريه و زندان رفتن مرد و اين ماجراها را کلا زير و رو کرده است. همراه همسرم به دادگاه خيابان «...» رفتيم، قرار بود در آن‌جا مهريه‌ام رابه اجرا بگذارم و حقش را کف دستش! (واقعا شوخي‌اش هم خيلي ترسناک است).

 

بعد از تحويل گوشي‌هاي‌مان وارد دادگاه شديم، سالن دادگاه پر بود از آدم‌هايي که با عجله و بعضي هم لخ‌لخ کنان به اين طرف و آن طرف مي‌رفتند. ديوارهاي بلند ولي سياه که به نظر مي‌رسيد مدت‌هاست تميز نشده‌اند، من را که واقعا ترسانده بود. پرسان پرسان رفتيم تا به اتاق کارشناس قضايي در طبقه منفي يک رسيدم. يک صف طولاني پشت در تشکيل شده بود و ما هم رفتيم آخر صف نشستيم، هر 5 دقيقه 2 نفر خارج مي‌شدند و 2 نفر ديگر وارد مي‌شدند. بعد از نيم ساعت انتظار وارد اتاق شدم.

 

خانم وکيلي که پشت ميز بود از من پرسيد که درخواست‌تان چيست؟


 

گفتم که مي‌خواهم مهريه‌ام را به اجرا بگذارم تا از طريق، از همسرم طلاق بگيرم.

 

خانم مشاور گفت: «اگر شوهرت داشته باشه ازش مي‌گيرن، اگه نداشته باشه هيچي»

 

من که کاملا خشکم زد، گفتم: «يعني چي؟ پس زندان چي؟ خب اين چه قانونيه؟»


 

دعا کنيد لغو بشه، ما وکلا هم باهاش مشکل داريم.

 

‌اين‌که به ضرر خانم‌هاست! مگر مهريه عندالمطالبه نيست؟


 

قانون جديد مي‌گه ديگه براي مطالبات مالي زنداني نداريم، يا طرف شما دارايي داره که ازش مي‌گيريد يا نداره و برايش تقسيط مي‌کنند، خب حالا چرا مي‌خواي جدا بشي؟

 

مشکل داريم با هم، نمي‌تونم ديگه ادامه بدم.

 

خب توافقي جدا بشين.

 

نميشه، مي‌خوام از طريق مهريه فشار بيارم که بتونم جدا بشم، که اونم شما مي‌گيد نمي‌شه، من اگه بخوام طلاق بگيرم راه ديگه‌اي ندارم؟


 

نه با مهريه ديگه نمي‌شه طلاق گرفت.


 

اسلام از مهريه به عنوان صداق و نشانه محبت مرد به زن ياد مي‌کند، در ماده 1087 قانون مدنى هم آمده‏است: «مهر عبارت از مالى است که به‏مناسبت عقد نکاح، مرد ملزم به دادن آن‏به زن است.» معاون ستاد ديه کشور جديدترين آمار زندانيان مهريه را 3 هزار و 500 نفر اعلام مي‌کند. اين مسائل نشان مي‌دهد مهريه سنگين نه تنها پشتيبان خوبي براي زن نبوده بلکه در موارد بسياري اضطراب، استرس و تنش بيشتري در خانواده ايجاد کرده است.

 



بخشنامه اي براي جلوگيري از افزايش زندانيان مهريه


براي اين‌که خيلي خوش به حال آقايان نشود تصميم گرفتيم برويم و با يک وکيل صحبت کنيم تا ببينيم کم و کيف ماجرا از چه قرار است. به دفتر «سيدعليرضا سطوتي» وکيل پايه يک دادگستري رفتيم ؛ کارت خبرنگاري‌؛ سلام؛ و شروع مصاحبه:

 

ماجراي اين‌که زوجه نمي‌تواند به خاطر مهريه زوج را به زندان بيندازد، چيست؟

 

از يک ماه قبل، بخشنامه‌اي در قوه قضاييه‌ اجرايي شد. اين بخشنامه جديد درباره محکوميت‌هاي مالي است و براي چک، سفته، مهريه و اسناد لازم‌الاجراست.

 

مي‌شود طوري توضيح بدهيد تا ما هم بفهميم چه شد؟

 

يعني در مواردي مثل مهريه، بعد از شکايت خانم، آقا را به دادگاه احضار مي‌کنند و در صورتي که همه مهريه را نداشته باشد، ديگر او را به زندان نمي‌برند، بلکه به صورت اقساط بدهي او را از وي مي‌گيرند.

 

چرا؟

 

هدف اين قانون جلوگيري از افزايش زندانيان مهريه است.

 

پس اين وسط دفاع از حق زن چه مي‌شود، خيلي از خانم‌ها اصلا به خاطر طلاق مهريه را اجرا مي‌گذارند، آن‌ها چه کنند؟

 

خانم‌هاي زيادي که براي طلاق به ما مراجعه مي‌کنند، مي‌گويند قوانين حامي مرد است. در صورتي که خانم‌ها مي‌توانند از شرايط ضمن عقد که در دفترچه ازدواج 4 صفحه برايش در نظر گرفته شده، استفاده کنند. درصد زيادي از خانم‌ها که دنبال دريافت مهريه نيستند و براي طلاق گرفتن به اجرا گذاشتن مهريه اقدام مي‌کنند بهتر است حق وکالت طلاق را در وقت عقد شرط کنند.

 

اين يک مقدار دور از عرف ما نيست؟

 

وقتي آدم مسلسل قانون را دارد از چماق مهريه براي طلاق استفاده نمي‌کند. اين شايد خلاف عرف باشد ولي آن يکي خلاف عقل است. عقد شرط و شروط زيادي دارد مثلا مي‌توانيد براي يک نوع وکالت قيد کنيد که از سال دوم اين وکالت اجرا شود يا در صورت انجام دادن فلان رفتار اين وکالت از بين مي‌رود.

 

ولي اين حق طلاق ممکن است آمار طلاق را هم افزايش دهد.

 

بله ولي در حال حاضر نيز طلاق به شکل ديگري انجام مي‌شود. اول خانم درخواست گرفتن مهريه مي‌دهد، آقا درخواست نداشتن توان مالي را مي‌دهد و در مرحله بعد خانم دادخواست دريافت نفقه مي‌دهد و در جواب آقا دادخواست تمکين نکردن مي‌دهد و بعد باز خانم در جواب درخواست استرداد جهيزيه مي‌گيرد تا آقا نتواند ثابت کند که شرايط تمکين را دارد. اما در آخر بعد از اين همه رفت و آمد و هزينه کردن آخرش دادخواست طلاق توافقي صادر مي‌شود.

نظرات کاربران
کد امنیتی