109 سال با وسترن
به بهانه فيلم جديد تارانتينو، گذري بر سير سينماي وسترن از سرقت قطار تا امروز

109 سال با وسترن

نویسنده : علي نيك فرجام

«کوئين تارانتينو» تا چند وقت ديگر با يک فيلم جديد به سينما باز مي‌گردد؛ اما بازگشت او اين بار فقط حکم شروعي دوباره براي اين سينماگر صاحب سبک نيست بلکه تارانتينو با فيلم Django Unchained و با استفاده از هنرمنداني چون «دي کاپريو» و «ساموئل ال جکسون» يک گونه محبوب و در عين حال منزوي سينما يعني وسترن را زنده مي‌کند. فيلم جديد تارانتينو بهانه‌اي شد براي آن‌که سري بزنيم به دنياي خاطره انگيز سينماي وسترن. گونه‌اي که در واقع قديمي‌ترين و شناخته‌شده‌ترين گونه سينمايي جهان است و مي‌توان گفت که در طول تاريخ سينما، هيچ يک از گونه‌هاي سينمايي به چنين محبوبيتي دست پيدا نکرده‌اند. لحظه تولد اين گونه سينمايي به سال 1903 ميلادي برمي‌گردد، وقتي که 109 سال پيش يک سينماگر آمريکايي به‌نام «ادوين اس پورتر» فيلم کوتاه 11 دقيقه‌اي «سرقت بزرگ قطار» را تهيه کرد و با ساخت صحنه‌هاي پر هيجان هفت تيرکشي در غرب وحشي، گونه وسترن را در سينما بنيان نهاد. پيش از آغاز جنگ جهاني دوم اين گونه سينمايي روزبه‌روز محبوب‌تر شد و جايگاه محکمي را در سينماي آمريکا براي خود دست و پا کرد. اما مي‌توان ادعا کرد که تا پيش از ناطق شدن سينما و ظهور نابغه‌اي به نام «جان فورد»، اين گونه سينمايي داراي استخوان‌بندي محکمي نبود و هنوز کسي آن را به‌عنوان يک گونه تمام‌عيار نمي‌شناخت اما فورد در دهه 1910 و 1920 ميلادي به‌طور جدي به ساخت فيلم‌هاي وسترن پرداخت و اولين فيلم بلند (150 دقيقه) وسترن او به نام «اسب آهني» درسال 1924 راهي سالن‌هاي سينما شد.

 

دوران شکوه و جلال


هرچند که پس از جنگ جهاني اول بسياري از فيلم‌سازان به ساختن فيلم‌هايي درباره جنگ روي آوردند اما فورد که جنگ جهاني اول را در نيروي دريايي گذرانده بود پس از بازگشت، کماکان به ساختن وسترن ادامه داد و در سال 1939 ميلادي مهم‌ترين وسترن تاريخ سينما يعني «دليجان» را روانه پرده سينما کرد که به‌نوعي اولين نقش‌آفريني «جان وين» به‌عنوان يک بازيگر درجه يک نيز محسوب مي‌شد. در کنار گونه گنگستري که در دهه 1930 و 1940 پرطرفدارترين گونه فيلم‌سازي در سينماي آمريکا و جهان بود سينماي وسترن به حيات خود با قدرت ادامه داد و تعداد بسياري از سينماگران بزرگ آن روزها چندين مرتبه، تجربه وسترن سازي را تجربه کردند. اما اگر بخواهيم دوران اوج شکوفايي سينماي وسترن را به سال‌هاي خاصي محدود کنيم، سال‌هاي دهه 1940 و 1950 ميلادي زماني بود که سينماي وسترن نه‌تنها دوران بلوغ را سپري کرده بود بلکه در اوج قدرت و محبوبيت سير مي‌کرد. در اين سال‌ها تعداد بسياري از برترين فيلم‌هاي تاريخ سينما در گونه وسترن ساخته شدند و کارگردانان بزرگي مانند «جان فورد»، «فرد زينه‌مان»، «هنري کينگ»، «ويليام وايلر»، «کينگ ويدور»، «هنري هاتاوي»، «رابرت آلدريچ»، «آنتوني مان» و «هاوارد هاکس» به وسترن سازي پرداختند.

 

وسترن هنوز مي‌درخشد


اين دوران 20 ساله شکوفايي در دهه 1960 ميلادي ادامه پيدا کرد اما مانند شعله‌اي بود که کم‌کم رو به خاموشي مي‌رفت. با آغاز جنگ ويتنام و تغيير روحيه جوامع مختلف، مردم جهان ديگر طالب آثار پر از هيجان و هفت تيرکشي بدون دليل نبودند و ازطرفي ظهور پديده «وسترن اسپاگتي» توسط «سرجيو لئونه» در سينماي ايتاليا همه چيز را براي يک وداع باشکوه با يکي از مجبوب‌ترين گونه‌هاي سينمايي آماده مي‌کرد تا اين‌که لئونه با فيلم «روزي روزگاري در غرب» که سکانس آغازين آن با کشته شدن قهرمانان جهان وسترن کليد مي‌خورد، يادبودي باشکوه براي اين سينما به يادگار گذاشت. ناگفته نماند که تغييرات فرهنگي، اجتماعي و سياسي جاري در دهه 1960 و 1970 تنها سبب فروکش کردن تب سينماي وسترن نشد بلکه گونه‌هاي گنگستري و تاريخي نيز در دهه 1960 آخرين نفس‌هايشان را مي‌کشيدند.

 

سال‌هاي خاموشي


هرچند فيلم‌سازاني مانند «هاوارد هاکس» با ساخت «ريو لوبو» سعي در مقابله با به فراموشي سپردن وسترن داشتند اما با ساخت فيلم «تيرانداز» در سال 1976 توسط «دان سيگال» پرونده وسترن به زيبايي بسته شد. اين فيلم در واقع اداي ديني بود به اسطوره «جان وين»، درحالي که بازيگر پير و بيمار، در اين فيلم حتي توانايي اسب سوار شدن هم نداشت و در پايان فيلم با گلوله از پا درآمد. تلاش‌ها براي دميدن جان تازه‌اي به کالبد وسترن در دهه 1980 ميلادي متوقف نشد که فيلم «سيلورادو» ساخته «لارنس کاسدان» يکي از اين تلاش‌ها بود، هرچند به فيلم خوبي تبديل شد اما در يادها باقي نماند تا اين‌که در سال 1990 ميلادي، وسترن متفاوتي به‌نام «رقصنده با گرگ» به کارگرداني «کوين کاستنر» با کسب هفت جايزه اسکار از آکادمي هنر و علوم سينمايي، دوباره نام وسترن را بر سر زبان‌ها انداخت.

 

ظهور يک پديده


کمتر از دو سال از اتفاق بزرگي به نام «رقصنده با گرگ» مي‌گذشت که پيرمرد قهرمان وسترن‌هاي اسپاگتي يعني «کلينت ايستوود» که مدت‌ها بود به جاي بازي در نقش کابوي آواره فيلم‌هاي سرجيو لئونه به کارگرداني روي آورده بود فيلمي را به پرده سينماها آورد که نه‌تنها تبديل به برترين يادگار سينماي وسترن در دهه 1990 شد بلکه نظرات بسيار مثبت مردم و منتقدان را همراه خود کرد. «نابخشوده» در 9 رشته نامزد جوايز اسکار شد و جايزه پنج رشته از جمله بهترين فيلم را از آن خود کرد و هرچند که نتوانست موفقيت «با گرگ‌ها مي‌رقصد» را از لحاظ تعداد جوايز تکرار کند ولي به‌لحاظ حضور يک ستاره قديمي وسترن به‌نام «کلينت ايستوود» در خاطره‌ها ماندگار شد. از ديگر آثار قابل توجه سينماي وسترن دهه 1990 ميلادي مي‌توان به فيلم «تومبستون» در سال 1993 اشاره کرد، که هرچند فيلم خوبي بود ولي آنچنان مشهور نشد؛ اثر درخور توجه ديگر دهه 1990 فيلم سينمايي «وايات ارپ» به کارگرداني «لارنس کاسدان» و تهيه‌کنندگي «کوين کاستنر»، محصول سال 1994 بود که آن‌چنان ضعيف ساخته و پرداخته شده بود که جوايز بدترين بازيگر، بدترين کارگردان، بدترين بازسازي و بدترين کارگرداني سال را نصيب سازندگانش کرد.

 

وسترن در قرن بيست و يکم


هرچند که در سال 2000 ميلادي کسي انتظاري از سينماي وسترن نداشت اما با وجود فيلم‌هايي مانند «دشت باز» در سال 2003، «3:10 به يوما» و «قتل جسي‌جيمز به دست رابرت فورد بزدل» که در سال 2007 ساخته شدند، اين گونه سينمايي به زندگي ادامه داد تا اين‌که در سال 2010 ميلادي، برادران کوئن به فکر بازسازي وسترن کلاسيک «شهامت واقعي» (به کارگرداني هنري هاتاوي و بازي جان وين و رابرت دووال) افتادند که در سال 1969 ميلادي به‌نمايش درآمده بود. روايت برادران کوئن از «شهامت واقعي» که با بازي «جف بريجز» و «مت ديمون» در نقش‌هاي اصلي، يک بازسازي فوق‌العاده بود، چنان‌که سازندگانش معتقد بودند که نسخه هاتاوي به‌اندازه کافي بامزه و خشن نبوده و همين موضوع باعث شده آن‌‌ها به فکر اقتباس دوباره از رمان اصلي بيفتند.

نظرات کاربران
کد امنیتی
پربازدیدتریـــن ها
محرمانه مستقیم

9 سال و ۳۶۴ روز!

٩٥/٠٩/١٨
ذهن زیبا

ذهن زیبا

٩٥/٠٩/١٨
روایت‌هایی از هفت‌خان خواستگاری‌های امروزی به بهانه شروع فصل خواستگاری‌ها

از خواستگاری تا ازدواج راه درازی ا‌ست!

٩٥/٠٩/١٨
تولدنـوشت‌های اینستاگرامی سه نسل از جیمی‌ها به مناسـبت 19 آذر 10 سالگی جیم

دهه دومی شدیم:)

٩٥/٠٩/١٨
فتوچاپ

فتوچاپ

٩٥/٠٩/١٨
#شگرد_خفن

زنده و مستقیم این‌جا اینستاگرام است!

٩٥/٠٩/١٨
مینی‌ها

مینی پیشنهاد

٩٥/٠٩/١٨
فيلمى كه تكليفش نه با خودش مشخص است نه با ما

فيلم‌ هِنسى!

٩٥/٠٩/١٨
برای اولین بار رونمایی از راهنمای اصطلاحات جلسه موضوع ویژه

از همش نزن تا خیارشورکنار جوجه!

٩٥/٠٩/١٨
حکایت هفته

اندر حکایت خراب کردن دیوار و مریدان

٩٥/٠٩/١٨
تلگجیم

تلگجیم

٩٥/٠٩/١٨

یهویی شد دیگه

٩٥/٠٩/١٨
وقتی که یک پای فرهنگ تعطیلی می‌لنگد

تعطیلیِ تعطیلات

٩٥/٠٩/١٨

چرخه‌ تبدیل پراید

٩٥/٠٩/١٨
مینیمال

زن زندگی/مرد زندگی باس چی داشته باشه؟

٩٥/٠٩/١٨
درباره مردانگی دختر شطرنج باز کشورمان که حسابی در رسانه‌های جهان ترکاند!

دختری از جنس آقا تختی!

٩٥/٠٩/١٨
درباره تعطیلات و فرهنگ تعطیلی به بهانه احتمال اضافه شدن یک روز تعطیل دیگر به تقویم کشور از سال آینده

فیتیله چندتا تعطیله؟!

٩٥/٠٩/١٨
نگاهی به تعطیلات رسمی ایران و دیگر کشورهای توسعه یافته دنیا

این همه تعطیلی چندتا لایک داره؟!

٩٥/٠٩/١٨
پیشنهاد جیم برای تاسیس یک وزارت خانه جدید:

وزارت تعطیلات حواسش به همه شنبه‌ها هست

٩٥/٠٩/١٨
گفت‌وگو با دکتر علی چِشُمی عضو هیئت علمی اقتصاد دانشگاه فردوسی

تعطیلات آفت هست ولی نه برای اقتصاد فعلی ما!

٩٥/٠٩/١٨