سينماي ايران و جهان و سوداي اسکار

سينماي ايران و جهان و سوداي اسکار

نویسنده : علی نیک فرجام

در هفته‌اي که گذشت دو خبر بسيار مهم تمام جهان سينما را تحت تاثير خود قرار دادند، اولي که از نظر اهميت در درجه دوم قرار مي‌گرفت، برگزاري مراسم جايزه سينمايي «تمشک طلايي» بود و دومي که براي مدت يک سال تمام نگاه‌ها را به خود معطوف کرده بود برگزاري مراسم جايزه «آکادمي هنر و علوم سينمايي» يا همان جوايز «اسکار» بود. مي‌توان اين‌طور ادعا کرد که هردوي اين اخبار، امسال داراي فاکتورهايي بودند که آن‌ها را از جوايز سال‌هاي گذشته به‌کلي متمايز مي‌کرد؛ در مورد اولي حضور «آل پاچينو» بازيگر سرشناس و کهنه‌کار سينما در جمع نامزدهاي بدترين بازيگر مرد سال سينماي جهان و در مورد دوم، حضور فيلم ايراني تحسين شده «جدايي نادر از سيمين» در فهرست نامزدهاي برترين فيلم غيرانگليسي‌زبان سال سينماي جهان و برترين فيلم‌نامه اصلي (غير اقتباسي) سال.

جدايي نادر از سيمين و رقيبانش

سابقه حضور يک فيلم غير انگليسي زبان در ميان نامزدهاي ساير جوايز اسکار اتفاق بسيار «نادري» بود که امسال فيلم «جدايي نادر از سيمين» موفق به انجام آن شد و هرچند که همه مي‌دانستند ميدان رقابت براي دريافت جايزه بهترين فيلم‌نامه غيراقتباسي آن‌هم با حضور بزرگاني مانند «وودي آلن» و «ميشل هازاناويسوس» به هيچ وجه ميدان راحتي نخواهد بود با اين حال حضور يک فيلم ايراني در جمع نامزدهاي بهترين فيلم‌نامه غيراقتباسي به‌ عنوان رقيب سينماگر کهنه‌کاري چون «وودي آلن» موفقيت بزرگي به‌حساب مي‌آمد. اما کسب جايزه اسکار بهترين «فيلم غيرانگليسي زبان» به هيچ وجه اتفاقي نيست که بتوان به سادگي از کنار آن گذشت، بماند که رقيبان «اصغر فرهادي» از کشورهاي کانادا، بلژيک و لهستان در کسب اين جايزه مهم سينمايي، آثاري بودند که در ساير جشنواره‌هاي بين‌المللي مورد تحسين قرار گرفته بودند (البته نه به اندازه جدايي نادر از سيمين) و هر يک براي خود صاحب ادعا بودند.

ساير جوايز اسکار

ساير رشته‌هاي جوايز اسکار هشتاد و چهارم کمابيش قابل پيش‌بيني بودند چنان‌که کم‌تر کسي بود که منکر جذابيت‌هاي خارق‌العاده فيلم «هنرمند» باشد، اثري که در سال 2012 ميلادي بازگشتي بود به سينمايي دهه 1920 ميلادي و زماني که هنوز ستاره‌ها عنصر اصلي جذابيت در سينما بودند و عنصري به‌نام صدا به اين هنر افزوده نشده بود. محصول تلاش «ميشل هازانا ويسوس» به‌قدري علاقمندان به سينما را مسحور خود ساخت که در رقابت با هر اثر ديگري آن‌ها فيلم «هنرمند» را به‌عنوان برترين انتخاب کردند. مي‌توان ادعا کرد که پيروزي «هنرمند» و «ميشل هازاناويسوس» در کسب اصلي‌ترين جوايز اسکار امسال از جمله «بهترين فيلم»، «بهترين کارگردان»، «بهترين بازيگر نقش اول مرد»، «بهترين موسيقي» و «بهترين طراحي لباس» تعيين‌کننده مسيري است که شايد تا سال‌هاي سال بر جهان سينما و به‌تبع آن مراسم اسکار تاثيرگذار باشد، سئوالي که پيش مي‌آيد اين است که آيا هيئت انتخاب جوايز اسکار در سال‌هاي آينده محو آثاري خواهند شد که حس «نوستالژي» آن‌ها را تحريک کند يا در آينده، فيلم‌هاي متفاوتي مانند «هنرمند» هستند که برندگان جوايز اسکار خواهند شد.

مرد هميشگي اسکار

«مارتين اسکورسيزي» از جمله کارگرداناني است که هرچند بارها و بارها بهترين آثارش در مراسم اسکار مورد بي‌مهري قرار گرفته‌اند با اين حال جزو پايه‌هاي ثابت هرساله اين مراسم است. او که سازنده آثاري چون «راننده تاکسي»، «گاو خشمگين»، «رفقاي خوب»، «رنگ پول»، «هوانورد» و «جزيره شاتر» است تابه‌حال براي هشت مرتبه نامزد دريافت جايزه اسکار شده است و تنها يک مرتبه آن‌هم براي فيلم نه‌چندان مطرح «جداافتاده» اين جايزه را به خانه برده است. اما سال 2012 ميلادي براي اين کارگردان 70 ساله زمانه بهتري بود، او که پس از پنج دهه کارگرداني و ساخت آثار تاثيرگذاري در سينماي گانگستري و معمايي، در دوران پيري فيلم فانتزي «هيوگو» با محوريت کودکان را روانه سينماهاي جهان کرد آن‌چنان در جلب توجهات، موفق عمل کرد که در يازده رشته نامزد دريافت اسکار شد و در اين بين پنج جايزه «بهترين فيلمبرداري»، «بهترين طراحي هنري»، «بهترين صداگذاري»، «بهترين تدوين صدا» و «بهترين جلوه‌هاي ويژه بصري» را به همراه «هيوگو» به خانه برد.

جدولي براي مقايسه

نگاهي به سابقه حضور سينماي ايران در طول جوايز اسکار نشان‌دهنده ميزان توانايي‌هاي آثاري است که از سوي هيئت انتخاب کشورمان براي شرکت در مراسم اسکار برگزيده شده‌اند و البته محک جالبي براي خوانندگاني که علاقه دارند در اين ميدان دست به مقايسه بزنند. لازم به يادآوري است که در کنار موفقيت‌هاي روزافزون فيلم «جدايي نادر از سيمين» در جلب توجه مردم و منتقدين از سرتاسر جهان نبايد از ارزش‌هاي فيلم به‌يادماندني فيلم «بچه‌هاي آسمان» ساخته «مجيد مجيدي» غفلت کرد، فيلمي که پس از چندين دهه، براي اولين بار حضور يک فيلم ايراني در جمع نامزدهاي بهترين فيلم غيرانگليسي زبان را رقم زد.

سال فيلم کارگردان

1356 دايره مينا داريوش مهرجويي

1357 باد صبا آلبرلاموريس

1373 زيردرختان زيتون عباس کيارستمي

1374 بادکنک سفيد جعفرپناهي

1376 گبه محسن مخملباف

1377 بچه‌هاي آسمان مجيد مجيدي

1378 رنگ خدا مجيد مجيدي

1379 زماني براي مستي اسب‌ها بهمن قبادي

1380 باران مجيد مجيدي

1381 من ترانه 15 سال دارم رسول صدرعاملي

1382 نفس عميق پرويز شهبازي

1383 لاک پشت‌ها هم پرواز مي‌کنند بهمن قبادي

1384 خيلي دور، خيلي نزديک رضا ميرکريمي

1385 کافه ترانزيت کامبوزيا پرتوي

1386 ميم مثل مادر رسول ملاقلي پور

1387 آواز گنجشگ‌ها مجيد مجيدي

1388 درباره الي اصغر فرهادي

1389 بدرود بغداد مهدي نادري

1390 جدايي نادر از سيمين اصغر فرهادي

نظرات کاربران
کد امنیتی