به سوي جاودانگي با زبان‌کودکانه
يادداشتي درباره کتاب‌هايي که براي کودکان گذشته و بزرگان آينده نوشته شده‌اند

به سوي جاودانگي با زبان‌کودکانه

نویسنده : اعظم عامل نیک

در تاريخ ادبيات کتاب‌هايي هستند که شايد هرگز جايزه‌ «نوبل» نگرفته باشند يا جزو رمان‌هاي بزرگ و شاخص نباشند اما در تاريخ ادبيات جاودانه مانده‌اند. ماندگاري اين کتاب‌ها مربوط به فرم و ساختار يا فنون نگارشي و ادبيات‌شان هم نيست. اين کتاب‌ها گاه صاحب ماجراي ساده‌اي هستند و گاه داستان موجودي غريب را بازگو مي‌کنند. همه آن‌ها داراي لحن ساده‌اي هستند و بيشتر به تعمد زبان کودکان را براي گفتن داستان‌شان انتخاب کرده‌اند. گويي حرف‌هاي به ظاهر ساده آن‌ها را، تنها دل و روح پاکي چون دل و روح پاک و بي‌آلايش کودکان مي‌فهمند. به عقيده شما در زمان خواندن داستان «شازده کوچولو»ي «اگزوپري» چه چيز اين آدم فضايي تنها را براي شما دوست داشتني و دل نشين مي‌کند؟ به چه خاطر موجودي مانند او براي هميشه در قلب شما مي‌ماند؟ و راه و رسم زندگي و رازهاي کوچک و ساده‌اي که درباره زندگي مي‌گويد تا اين حد در ذهن مخاطب نفوذ مي‌کند؟ در دنياي با عظمت ادبيات اين کتاب‌ها که گاه شماره صفحات‌شان حتي در حد يک رمان کوتاه هم نيست در لابه‌لاي رمان‌هاي بزرگ و جاودانه با زيرکي پنهان شده‌اند و سر وقت و زمان مناسب به دست صاحبان اصلي‌شان مي‌رسند. با هم به سراغ تعدادي از اين کتاب‌هاي خاص رفته‌ايم.

همان‌طور که اشاره کردم بيشتر اين کتاب‌ها را مي‌توان در شمار کتاب‌هاي کودک قرار داد، اما مخاطب اصلي اين کتاب‌ها قلب و روح خوانندگان است. بيشتر نويسندگان اين‌گونه کتاب‌ها خودشان در ابتداي کتاب‌هاي‌شان به اين ويژگي آثارشان اشاره کرده‌اند. «موريس دروئون» در مقدمه کتاب «تيستوي سبز انگشتي» به اين موضوع اشاره دارد و اين‌گونه درباره‌اش مي‌نويسد: «وقتي کتاب را مي‌نوشتم، متوجه شدم که تفاوت تنها در شکل نوشتن و عبارت پردازي‌ها است اما مسائل همان مسائل هميشگي است و در واقع متوجه شدم که براي يک گروه بچه مشخص حرف نمي‌زنم؛ بچه‌هايي که براي‌شان مي‌نوشتم يا آدم بزرگ‌هاي آينده بودند يا بچه‌هاي روزگار گذشته.» اما کتاب «تيستوي سبز انگشتي» درباره چه سخن مي‌گويد که مخاطباني اين‌چنين را انتخاب کرده‌ است. «تيستو» ماجراي کودکي است که در يک خانواده بسيار پولدار به دنيا آمده‌است. خانواده او کارخانه ساخت توپ (جنگي) دارند اين سلاح قديمي را که به خوبي مي‌شناسيد؟! و به نظرشان تجارت توپ، تجارتي است که هميشه مشتري دارد. تيستو کودک خوشبختي است و تا زماني که به مدرسه نرفته است مشکلي ندارد. ماجراي واقعي تيستو از رفتن به مدرسه آغاز مي‌شود او نمي‌تواند در مدرسه چيزي ياد بگيرد چون وقتي معلم شروع به درس دادن مي‌کند تيستو به آرامي به خواب مي‌رود. پس از مدتي تيستو با يک جيب پر از صفر به خانه برگردانده مي‌شود. معلم‌ها معتقد هستند که او مانند آدم‌هاي ديگر نيست. البته آن‌ها خيلي هم بي‌راه نگفته‌اند تيستو صاحب انگشتان سبزي است که مي‌تواند دانه مخفي شده در هر جا را سبز کند. اين‌طوري است که ماموريت تيستو در دنيا شروع مي‌شود او مي‌خواهد با سبز کردن همه جا مانند زندان‌ها، بيمارستان‌ها و کارخانه‌ها، شادي را به مردم باز گرداند. فکر مي‌کنيد تيستو در اين ماموريت موفق مي‌شود. مي‌توانيد سري به اين کتاب بزنيد و درس‌هاي بسياري از او ياد بگيريد.

«يانوش کورچاک» در کتاب «هنس کوچولو»، کودک سيزده ساله‌اي را حاکم يک کشور مي‌کند و از طريق شيوه‌ حکمراني او بر مردم و کشورش با مردم سراسر دنيا و حاکمان همه کشورهاي جهان سخن مي‌گويد. داستان هنس کوچولو حکايت کودک غمگيني است که اميدوار است با مقامي که به دست آورده بتواند دنيا را اندکي بهتر کند. هنس کوچولو پادشاهي است که دوست دارد همه شاد و خوشبخت باشند تا او نيز در سايه آرامش و خوشبختي مردمان سرزمينش کودکي از دست رفته‌اش را بازيابد. هنس کوچولو داستان تمام کودکان جهان است که همگي در نهايت معصوميت شاهزادگاني هستند که شايسته خوشبختي و شادي هستند اما در دنيايي که حاکمان آن تنها با غرور به خود مي‌انديشند روي خوشي و آسايش را نمي‌بيند. اگر نگاه کوتاهي به کتاب چهار جلدي هنس کوچولو بيندازيد متوجه مي‌شويد که نويسنده با انتخاب کودکان به عنوان مخاطبان کتابش اميدوار است کودکاني که امروز مخاطب او هستند در آينده پيام او را در خاطر داشته باشند و سعي کنند تا دنيا را اندکي بهتر کنند.

کتاب ديگري که مي‌توانيم در اين مجال سري به دنياي شگفت‌انگيزش بزنيم «جاناتان؛ مرغ دريايي» اثر متفاوت «ريچارد باخ» است. اين کتاب با شما درباره رسيدن به کمال مي‌گويد. البته اين کتاب مانند ساير کتاب‌هاي فلسفي لبريز از واژه‌ها‌ي پيچيده و اصطلاحات غريب نيست. ريچارد باخ به همراه يک مرغ دريايي که به دنبال رسيدن به فوجي برتر است با ما از رسيدن به کمال مي‌گويد. مطمئن هستم از اين تجربه در کنار جاناتان لذت مي‌بريد.

پس از کتاب جاناتان؛ مرغ دريايي مي‌توانيم از کتاب عجيب دکتر «علي شريعتي» با عنوان «يک جلوش تا بي‌نهايت صفر» نام ببريم. در اين کتاب دکتر شريعتي براي کودکان و به زبان آن‌ها درباره جهان، آفرينش و چگونه بودن حرف مي‌زند. او همه جهان را تعداد بي‌نهايتي صفر مي‌داند که اگر در مقابل يک نايستند، هيچ نيستند. به نظر شما اين يک چيست؟

در انتهاي فهرست خود مي‌توانم از شاعراني بگويم که آن‌ها هم براي گفتن حرف‌هاي مهم‌شان زبان ساده کودکان را انتخاب کرده‌اند. اشعار «شل سيلوراستاين» يا کودکانه‌هاي «احمد شاملو» و «فروغ فرخزاد» از اين دست هستند.

نظرات کاربران
کد امنیتی
پربازدیدتریـــن ها
محرمانه مستقیم

9 سال و ۳۶۴ روز!

٩٥/٠٩/١٨
ذهن زیبا

ذهن زیبا

٩٥/٠٩/١٨
روایت‌هایی از هفت‌خان خواستگاری‌های امروزی به بهانه شروع فصل خواستگاری‌ها

از خواستگاری تا ازدواج راه درازی ا‌ست!

٩٥/٠٩/١٨
تولدنـوشت‌های اینستاگرامی سه نسل از جیمی‌ها به مناسـبت 19 آذر 10 سالگی جیم

دهه دومی شدیم:)

٩٥/٠٩/١٨
فتوچاپ

فتوچاپ

٩٥/٠٩/١٨
#شگرد_خفن

زنده و مستقیم این‌جا اینستاگرام است!

٩٥/٠٩/١٨
مینی‌ها

مینی پیشنهاد

٩٥/٠٩/١٨
حکایت هفته

اندر حکایت خراب کردن دیوار و مریدان

٩٥/٠٩/١٨
فيلمى كه تكليفش نه با خودش مشخص است نه با ما

فيلم‌ هِنسى!

٩٥/٠٩/١٨
برای اولین بار رونمایی از راهنمای اصطلاحات جلسه موضوع ویژه

از همش نزن تا خیارشورکنار جوجه!

٩٥/٠٩/١٨
تلگجیم

تلگجیم

٩٥/٠٩/١٨

یهویی شد دیگه

٩٥/٠٩/١٨
وقتی که یک پای فرهنگ تعطیلی می‌لنگد

تعطیلیِ تعطیلات

٩٥/٠٩/١٨

چرخه‌ تبدیل پراید

٩٥/٠٩/١٨
مینیمال

زن زندگی/مرد زندگی باس چی داشته باشه؟

٩٥/٠٩/١٨
درباره مردانگی دختر شطرنج باز کشورمان که حسابی در رسانه‌های جهان ترکاند!

دختری از جنس آقا تختی!

٩٥/٠٩/١٨
درباره تعطیلات و فرهنگ تعطیلی به بهانه احتمال اضافه شدن یک روز تعطیل دیگر به تقویم کشور از سال آینده

فیتیله چندتا تعطیله؟!

٩٥/٠٩/١٨
نگاهی به تعطیلات رسمی ایران و دیگر کشورهای توسعه یافته دنیا

این همه تعطیلی چندتا لایک داره؟!

٩٥/٠٩/١٨
پیشنهاد جیم برای تاسیس یک وزارت خانه جدید:

وزارت تعطیلات حواسش به همه شنبه‌ها هست

٩٥/٠٩/١٨
گفت‌وگو با دکتر علی چِشُمی عضو هیئت علمی اقتصاد دانشگاه فردوسی

تعطیلات آفت هست ولی نه برای اقتصاد فعلی ما!

٩٥/٠٩/١٨