کاروان‌هاي راهيان‌نور در تيررس فرهنگ دولتي
در مصاحبه با رئيس آموزش و پرورش استان خراسان رضوي مطرح شد

کاروان‌هاي راهيان‌نور در تيررس فرهنگ دولتي

نویسنده : ليلا جان‌قربان

آشنايي با آرمان‌هاي امام و انقلاب، از مشهورترين عبارت‌هايي است که هر وقت قرار باشد درباره اهداف اردوهاي راهيان نور صحبت شود از آن استفاده مي‌شود. بي راه هم نيست. بالاخره نسل ما نه انقلاب را ديده و نه از دوران دفاع مقدس چيزي را درک کرده است. ولي بعضي وقت‌ها که به کيف همان يک دفعه اردوي راهيان نوري که قسمتم شد فکر مي‌کنم؛ اصلا به اين فکر نمي‌کنم که کدام آرمان‌ها و ارزش‌ها را از مناطق جنگي جنوب دارم، فقط با حسرت به جان‌تازه‌اي که در پس آن سفر نصيبم شد مي‌انديشم و اين که اي کاش يک بار ديگر... چند وقتي است که اين حسرت با آهي مخلوط شده که ما اسمش را مي‌گذاريم آه فرهنگي. تا قبل از اين اگر براي اتوبوسي از يکي از اين کاروان‌ها اتفاقي مي‌افتاد فقط تاسف مي‌خوردم براي پدر و مادري که داغي بر دل‌شان افتاده و صبر تنها همدم‌شان خواهد بود. ولي گويا چند وقتي است توسعه فرهنگ دولتي، به مناطق جنگي هشت سال دفاع مقدس رسيده و با يک گل به خودي اساسي؛ يک چيز را نشانه رفته و آن هم «فرهنگ مظلوم جبهه و ايثار» است.

اشک‌ها و لبخندها براي سفر به نور

يک عده نشسته‌اند و هاي‌هاي گريه مي‌کنند، آن يکي عده ديگر هم اتفاقا دارند اشک مي‌ريزند ولي اين دو عده دردو گروه متفاوت هستند. يک عده قرار است بروند اردو آن هم اردوي راهيان نور و آن يکي عده قرار نيست بروند. گروه اول از خوشحالي گريه مي‌کنند و گروه دوم از ناراحتي. اين صحنه را زياد ديده‌ايم، صحنه‌هايي که موقع قرعه‌کشي براي رفتن به اردو يا پاي اتوبوس‌ها موقع حرکت اتفاق مي‌افتد.

شايد شما هم يکي از کساني باشيد که قرعه فال به نام‌شان افتاده و در مسير راهيان‌نور قرار گرفته‌اند، شايد شما شاکي باشيد از اين‌که ما بنشينيم و تنهايي به قاضي برويم و بعدش هم راضي برگرديم که اين اردوها خوب نيستند، خطر دارند، جاده‌ها خراب هستند، امکانات نداريم، هوا سرد است، وقت کم است و هزار تا چيز ديگر که گفته‌ايم و خوانده‌ايد.

بايد بگوييم که کم نديده‌ايم آدم‌هايي که به اين اردو رفته‌اند و مسير زندگي‌شان تغيير کرده، کم نديده‌ايم آدم‌هايي که رفته‌اند و نظرشان متفاوت شده‌، کم نديده‌ايم بچه‌هاي که به راه‌هاي جديدي براي زندگي‌شان رسيده‌اند، کم نديده‌ايم انقلاب‌هاي روحي و رواني اين سفر را ، سفري که بيشتر از بيروني بودنش دروني است، سفري به درون. سفري که مثل بانيانش صاف و ساده است و تاثيرگذار، پس با همين پاکي و صداقتش مي‌تواند روح‌ها را منقلب کند.

حرف ما اين است که وقتي قرار است يک حس خوب و مردمي تبديل به يک کار سازماني شود، وقتي قرار باشد براي جنوب رفتن بچه‌هاي مدرسه قانون بگذارند و نمره در نظر گرفته شود، آن‌جا اتفاق مي‌افتد و همه اين خوبي‌ها و پاکي‌ها خراب مي‌شود.

حرف ما خراب نکردن اين فضاي مثبت است و همان‌‌طور که مي‌بينيم با وجود اتفاقات زيادي که در راه جنوب براي گروه‌هاي مختلف افتاده است هنوز هم تعداد زيادي براي رفتن مشتاق هستند و دوست دارند بين اين همه شلوغي و درگيري و عوامل حواس پرتي به يک مکان خوب و پاک بروند.

حق بدهيم به دانش‌آموزان و دانشجويان که فقط توي حرف‌ها و فيلم‌ها و کتاب‌ها، شنيده‌اند و ديده‌اند و خوانده‌اند و حالا دوست دارند از نزديک اين فضا را لمس کنند.

چرا نبايد اين تجربه پاک در يک فضاي امن و کامل اتفاق بيافتد؟ شما هم قاضي باشيد تا ما راضي شويم.

اردو اجباري يا اختياري

اگر دانش‌آموز سال دوم دبيرستان، يا در خانواده‌تان دانش‌آموزي داشته باشيد که کلاس دوم دبيرستان باشد يا اهل پيگيري اخبار مربوط به آموزش‌وپرورش باشيد، شنيده‌ايد که در اين مقطع تحصيلي در درس آمادگي دفاعي نمره‌اي براي حضور در مناطق جنگي جنوب در نظر گرفته شده است. شنيده‌هاي ما از خانواده‌هاي دانش‌آموزان حاکي از آن است که رفتن به اين سفر براي دانش‌آموزان اين مقطع اجباري است و حدود 8 نمره هم براي کساني که حضور دارند منظور مي‌شود و آن‌هايي هم که نمي‌آيند از اين نمره محروم مي‌شوند.

اما مديرکل آموزش‌وپرورش خراسان رضوي براي ما پاسخي ديگر داشت!

شنيده‌ايم که بعضي مديران گفته‌اند اردوهاي جنوب اجباري است! تاييد مي‌کنيد؟

به عنوان مديرکل آموزش‌وپرورش خراسان رضوي اعلام مي‌کنم که هيچ‌گونه اجباري براي حضور در اردوهاي دانش‌آموزي نيست و هيچ نمره‌اي هم از دانش‌آموزان کسر نمي‌شود. اردوها اجباري نبود ولي ضروري بود! البته ممکن است که مدير مدرسه گفته باشد براي پرکردن سهميه اگر نياييد نمره کم مي‌شود. راهيان‌نور بايد با رضايت باشد به همين دليل اعلام کرده‌ايم که هم رضايت‌نامه پدر و هم دانش‌آموز شرط است.

يعني نمره‌اي کم نمي‌شود؟

بله، کم نمي‌شود ولي کساني که مي‌روند امتيازي مي‌گيرند و کساني هم که نمي‌روند مي‌توانند در اردوهاي ديگر مثل آمادگي دفاعي که يک روزه و در استان برگزار مي‌شود، جبران کنند.

ولي ما شنيده‌ايم که هشت نمره از درس آمادگي دفاعي به اين مقوله اختصاص دارد!

بالاخره يک نمره‌اي براي کار آموزش دفاعي بچه‌ها در نظر گرفته مي‌شود.

اردو و کار فرهنگي چند روزه

سميرا دانش‌آموز سال دوم دبيرستان است و به تازگي از اردوي راهيان‌نور برگشته است. او در پاسخ به اين سوالم که چه‌قدر جنوب رفتن برايش مفيد بوده است؛ مي‌گويد: «هيچ کجاي کشور مناطق جنگي نمي‌شود. آدم آن‌جا که مي‌رود تازه مي‌فهمد که جنگ چه بوده است اما بدي برنامه اين است که خستگي سفر تن آدم باقي مي‌ماند و فرصتي براي استراحت نيست. مدام بايد توي اتوبوس باشي و روي صندلي! وقتي برمي‌گردي دو چيز خيلي خوب يادت مي‌ماند. اول رشادت‌ها و شهادت‌ها و دوم کمردرد زياد!

در گفت‌وگو با آقاي فخريان به اين مقوله هم پرداختيم...

گويا اردوهاي جنوب 4 روزه است؛ درست است؟

رفت و برگشت پنج روز است، به عبارتي چهار شب و پنج روز.

خب اين دانش‌آموزان مدام توي اتوبوس هستند که!

خب بله!

اين مدام توي جاده بودن، اثرگذاري پرورشي که مدنظر است دارد آيا نبايد زمان را بيشتر کرد تا به کيفيت لطمه نخورد؟

ما محدوديت‌هاي زماني داريم و فقط دو ماه مي‌توانيم اعزام داشته باشيم. ما 40 روز قبل و 40 روز بعد از امتحانات ترم اول فرصت داريم و بعد از آن گرمي هوا و عمومي بودن مناطق اجازه سفر را نمي‌دهد به هر حال سهميه ما در همين حد است. البته همين مسير طولاني رفت و آمد از اين‌جا تا خوزستان فرصت مناسبي است که در طي آن با حضور يک روحاني و بسته فرهنگي که به دانش‌آموزان داده مي‌شود، به بحث‌هاي مختلف فرهنگي، سياسي، اخلاقي و... بگذرد.

اين اردوها براي اشاعه فرهنگ شهادت و ايثار و زنده کردن ياد و خاطره‌ دفاع مقدس است. فکر نمي‌کنيد در قالب يک اردوي 5 روزه اين موضوع محقق نشود و نياز به يک برنامه بلند مدت داشته باشد؟

تاثيرگذاري اردوي راهيان‌نور قابل مقايسه با هيچ کار مشابه فرهنگي نيست. اما سياست‌گذاري و برنامه‌ريزي در اين مورد که در تمام طول سال از اين ظرفيت استفاده شود به عهده معاونت پرورشي وزرات آموزش و پرورش است.

از اردوها انعکاسي هم دريافت کرده‌ايد؟

خودم در يکي از اردوها حضور داشته‌ام و استقبال بچه‌ها را ديده‌ام. با دانش‌آموزان گفت‌وگوهايي را هم داشته‌ايم. يکي از خاطراتم اين است که دانش‌آموزي با موبايلش تصاويري را گرفته بود و خودش مي‌گفت که تا قبل از اين در موبايل‌هاي ما چيزهاي ديگري يافت مي‌شد و الان...! دانش‌آموزان خاطرات خوبي را با خود از اين سفرها مي‌برند اما اين تاثير بايد استمرار داشته باشد و در مدرسه برنامه‌ريزي داشته باشيم

اردويي منهاي تمهيدات

همان‌طور که مي‌دانيد ما در شمال شرقي کشور قرار داريم و مناطق بايد جنگي در جنوب غربي. براي رفتن به اين مناطق بايد حدود 30 ساعت راه را طي کرد. کم بودن ضريب ايمني اتوبوس‌ها از ديگر نکاتي است که مدنظر است و براي استاني مثل خراسان رضوي که فاصله زيادي تا مناطق جنگ‌زده جنوب کشور دارد، استفاده از وسايل ديگر مانند قطار معقول‌تر به نظر مي‌رسد. چرايي نبود اين امکان را در ادامه گفت‌وگويي که با آقاي فخريان داشتيم دنبال مي‌کنيم...

فکر نمي‌کنيد ضريب ايمني اتوبوس براي اين سفرها کم است؟

ما هم اعلام کرده‌ايم که ضريب ايمني اتوبوس براي يک مسير طولاني 30 ساعته بسيار پايين است. هرچند که ما بهترين اتوبوس‌ها را با پايانه قرارداد بسته‌ايم اما به هرحال ممکن است در ميان اين همه اتوبوسي که در جاده هستند اتفاقاتي رخ دهد. اين اتفاقات قابل پيش‌بيني است اما اين‌که آموزش‌وپرورش چه وظيفه‌اي در مقابل اين قضايا دارد اين است که وظيفه دارد به خانواده‌هاي محترم اين خاطر جمعي را بدهد که بايد از امن‌ترين وسايل که قاعدتا قطار است استفاده کند. ما پيگيري‌هايي داشته‌ايم و به همه متوليان اعلام کرده‌ايم که نياز به قطار داريم اما به جهت محدوديت‌هاي قطار در استان، اين امکان فراهم نشد و دانش‌آموزان هم‌چنان با اتوبوس اعزام مي‌شوند الان هم که اين اتفاق افتاده با مشورتي که با استانداري و مديران نواحي آموزش‌وپرورش مشهد صورت گرفت، امکان شرکت در اين اردو چنان‌چه دانش‌آموز تمايل به حضور در مناطق را داشته باشد فراهم است و رضايت اوليا هم‌چنان مانند گذشته الزامي است. يعني اگر دانش‌آموزي علاقه‌مند باشد؛ آموزش‌وپرورش حسب دستورالعمل کشوري وظيفه دارد اين تمهيدات را فراهم کند.

يعني امکان سفر ريلي هم فراهم شده است يا خواهد شد؟

الان هم تعدادي از دانش‌آموزان را با قطار مشهد-‌اهواز اعزام مي‌کنيم اما چون ظرفيت محدود است، مجبور هستيم از اتوبوس هم استفاده کنيم. اين اردوهاي داخل استاني که گفتيد؛ در حال حاضر وجود دارند يا از يک برنامه در دست اقدام صحبت مي‌کنيد؟

سال گذشته در استان برگزار کرديم و امسال هم تلاش مي‌کنيم که اين برنامه را داشته باشيم البته بايد شرايط آب وهوايي فراهم شود چرا که درحال حاضر شرايط برگزاري فراهم نيست.

آنچه در اردوهاي آمادگي دفاعي داخل استان براي دانش‌‌آموزان برنامه‌ريزي مي‌شود؛ همان است که در اردوهاي راهيان‌نور مشاهده مي‌شود يا تفاوت دارند؟

قطعا اين دو قابل مقايسه نيستند. در اردوي راهيان‌نور مناطق جنگي هشت سال دفاع مقدس و همه يادمان‌ها ديده مي‌شود، ولي در اردوي آمادگي دفاعي داخل استان، اردويي برگزار مي‌شود که تفاوت آن با ديگر رادوها فقط در نظامي بودن آن است. در اردوي جنوب بسته فرهنگي نفيسي در اختيار بچه‌ها قرار مي‌گيرد و براي هر اردو راوي که آشنا به مناطق و خاطرات هشت ساله دفاع مقدس است در نظر گرفته مي‌شود. حتي صرف ديدن آن مناطق براي بچه‌ها تازگي دارد که در اردوهاي آمادگي دفاعي استان ديگر آن تازگي و بکر بودن وجود ندارد.

و در همين حوالي...

در حاشيه اين گزارش سري هم به شهداي دانشگاه خيام زديم. سه سال پيش بود، حوالي همين ماه‌هاي آخر سال، اتوبوسي از دانشجويان در راه اردوي جنوب دچار سانحه شد و...

حادثه و تصادف جاده‌اي براي اردوهاي راهيان‌نور به يک اتفاق تکراري تبديل شده است؛ اما کمتر پيش آمده است که حال و هواي خانواده‌ها بعد از اين اتفاق، آن هم تا سال‌ها بعد، انتقال و انعکاس داده شود. اگر گذرتان پنج شنبه‌اي بعدازظهر به بهشت ثامن‌الائمه در صحن جمهوري حرم امام رضا عليه‌السلام بيفتد خواهيد ديد که حال و هواي خانواده دانشجويان دانشگاه خيام، هنوز که هنوز است داغي تازه را حکايت مي‌کند. مادرهايي که برمزار فرزندان جوان‌شان مي‌نشينند، آن‌چنان در ميان فرازهاي زيارت عاشورا، ندبه مي‌کنند که اگر نداني و اولين باري باشد که به آن‌جا بروي فکر مي‌کني که همين امروز فرزندشان را از دست داده‌اند. شايد بد نباشد که مسئولان گرامي در کنار دغدغه‌هاي فرهنگي که دارند، زماني را هم پاي صحبت‌هاي مادري بگذرانند که آينده‌اي را از فرزندش تصور کرده بود با نوه‌هايش يا پدري که به فرزندش به چشم عصاي روز پيري نگاه مي‌کرد ولي حالا...

آخرين سوالي که از مديرکل آموزش‌وپرورش پرسيديم هم خواندن جوابش خالي از لطف نيست!

آقاي فخريان صادقانه مي‌خواهم جوابم را بدهيد، اگر به شما بگويند که دختر يا پسرتان بيايد اردوي جنوب؛ آن هم با توجه به اتفاقات اخير، رضايت‌نامه را امضا مي‌کنيد؟

صددرصد استقبال مي‌کنم، با همين شکلي که اردوها الان دارد برگزار مي‌شود. اگر چنان‌چه ما يک حادثه اين چنيني را در رسانه‌ها بزرگ کنيم و بگوييم نبايد مي‌بردند آن‌گاه هيچ‌کس نبايد به مسافرت برود! و ما بايد طرح‌هاي اردويي را حذف کنيم و تمام سالن‌هاي ورزشي را ببنديم که به دانش‌آموزي آسيبي نرسد! نمي‌خواهم از کارمان دفاع کنم اما مي‌خواهم عرض کنم که يک بخشي از کار دست ما نيست. حتي بهترين اتوبوس‌ها را ما داشته‌ايم ولي در جاده به دليل اين‌که يک تانکر سوخت در جاده چپ کرده، تصادف کرده‌اند و ناخواسته دچار مشکل شده‌اند.

نظرات کاربران
کد امنیتی