محاسبه قطر ماه در زمان خسوف

محاسبه قطر ماه در زمان خسوف

نویسنده : مریم ملی

حتما مي‌دانيد که اولين بار شخصي به اسم «اراتوستن» قطر زمين را محاسبه کرد، اما اين سوال پيش مي‌آيد که قطر ماه چه‌طور به دست مي‌آيد. خيلي‌ها خيال مي‌کنند اين محاسبات مربوط به نجوم، خيلي پيچيده و عجيب و غريب است، براي اين‌که باورتان بشود به هيچ وجه اين‌طور نيست مي‌توانيد وقتي يک ماه گرفتگي رخ داد با يک تناسب ساده که از عهده هر کسي بر مي‌آيد قطر ماه را حساب کنيد. حتي شما دوست عزيز! فقط کافي است که تاريخ خسوف بعدي که ماه از داخل سايه يا به صورت جزيي از داخل بخشي از سايه عبور مي‌کند را پيدا کنيد و در آن زمان با يک دوربين عکاسي خيلي ساده که بتواند تا 20 برابر زوم کند در مکاني مناسب حاضر شويد. (منظور از مکان مناسب، مکاني است که براي ديدن ماه گرفتگي مناسب باشد).

ماه در هنگام خسوف از داخل سايه زمين عبور مي‌کند، چون فاصله زمين از خورشيد حدود 400 برابر فاصله ماه تا زمين است مي‌توان نتيجه گرفت که قطر سايه زمين در جايي که روي ماه مي‌افتد تقريبا برابر است با قطر خود زمين! حالا کافي است که نسبت اندازه سايه روي ماه را به اندازه ماه در آسمان به دست بياوريم. چون قطر زمين را مي‌دانيم مي‌توانيم قطر ماه را از روي اين نسبت محاسبه کنيم.

اصول کار اين است که مي‌بايست تصويري از ماه هنگام خسوف بگيريد که در اين تصوير قسمتي از ماه در داخل سايه زمين باشد. سپس اين تصوير را چاپ کنيد و روي يک کاغذ يا مقواي بزرگ بچسبانيد و سعي کنيد با يک نخ و مداد دايره‌اي را رسم کنيد که از روي لبه سايه افتاده بر ماه عبور کند. به اين شکل مي‌توانيد شعاع دايره سايه زمين در عکس را اندازه بگيريد:

نسبت به دست آمده -قطر ماه در تصوير گرفته شده تقسيم بر قطر سايه از روي تصوير گرفته شده (هر دو بر حسب ميليمتر يا سانتيمتر) قطر واقعي ماه به کيلومتر- نسبت به دست آمده ضرب در قطر واقعي زمين به کيلومتر.

در اين روش فرض شده است که قطر سايه با قطر خود زمين برابر است که در واقعيت اين‌طور نيست و براي محاسبه دقيق‌تر مي‌بايست با نسبت‌هاي مثلثاتي قطر سايه زمين را از روي فاصله ماه از زمين به دست بياوريم. محاسبه قطر ماه يکي از کارهاي جالبي است که هنگام خسوف مي‌توانيد انجام دهيد و متوجه شويد که محاسبات نجومي خيلي هم سخت نيستند.

محمدهادي طباطبايي/ عضو انجمن نجوم مشهد

نظرات کاربران
کد امنیتی
پربازدیدتریـــن ها
یادداشت

سر‌پل‌ذهاب با «ذال» نوشته می‌شود، نه با «ز» زلزله

٩٦/٠٨/٢٥
فتوچاپ

فتوچاپ 512

٩٦/٠٨/٢٥
درباره حضور پرتعداد بازیگران در جایگاه اجرا، به بهانه عبدی‌شو

پا تو کفش من نکن!

٩٦/٠٨/٢٥
یادداشت

خدمت خالصانه

٩٦/٠٨/٢٥
تلگجیم

تلگجیم 512

٩٦/٠٨/٢٥
روایت‌هایی درباره خرده رفتارهای ما در مقایسه با سبک زندگی پیامبر (ص) و امامان‌ معصوم‌مان(ع)

پدران ما و ما

٩٦/٠٨/٢٥
آنتن

جیم بدون نمک!

٩٦/٠٨/٢٥
درباره جایزه‌های ادبی و کتاب سال ایران به بهانه برگزاری اولین دوره جایزه احمد محمود

قلم های مطلا

٩٦/٠٨/٢٥
چهره هفته

سوشا در جستجوي پاتريك

٩٦/٠٨/٢٥
جارچی

جارچی 512

٩٦/٠٨/٢٥
کافه جهان نما

اراک، دیاری در مسیر جاده ابریشم...

٩٦/٠٨/٢٥
پایان نامه

مثلا ما همه مقصریم ...

٩٦/٠٨/٢٥
مهدی برادران رئیس هیئت فوتبال استان خراسان در گفت و گو با جیم خبر داد

به دنبال حذف ورزشگاه ثامن نیستیم

٩٦/٠٨/٢٥
گفت‌و‌گو با حجت الاسلام واعظ موسوی درباره سحر و جادو

سحر و جادو دکان است

٩٦/٠٨/٢٥
شگرد

قبل از فروش گوشی آیفون‌ چه کنیم؟

٩٦/٠٨/٢٥
شاخ هفته

قطار بازی

٩٦/٠٨/٢٥
یادداشت

اندر حکمت قیمه و ماست!

٩٦/٠٨/٢٥
یادداشت

بازار رمالی در فوتبال دودوتا چارتای ساده

٩٦/٠٨/٢٥
ذهن زیبا

ذهن زیبا 512

٩٦/٠٨/٢٤
دات کام

ساوند کلاود؛ غنیمتی برای موزیک دوستان

٩٦/٠٨/٢٥
تبلیغات