يادگاري مشهدي‌ها روي ديوار انقلاب
بررسي گروه‌ها و تشکل‌هاي تاثيرگذار مشهد بر روند انقلاب اسلامي

يادگاري مشهدي‌ها روي ديوار انقلاب

نویسنده : حامد نادری راد

بعد از کودتاي 28 مرداد که اختناق شديد شده بود، رژيم مانده بود و نارضايتي عمومي. مردم احترام به اسلام و اجراي عدالت و عزت از دست رفته‌شان را مي‌خواستند و حکومت طاغوت نمي‌توانست اينها را به مردم بدهد. يکبار سال 42 اين نارضايتي فوران کرد که رژيم با قساوت تمام به ظاهر سرکوبش کرد اما مبارزان از پا ننشستند. گروهي به رهبري امام خميني(ره) و روحانيت اصيل، مبارزه تئوريک را با تکيه بر اصول اسلامي شروع کردند و روي توده مردم حساب باز کردند و گروهي ديگر به جاي خط اصيل مبارزه، سراغ تئوري‌هاي مارکسيستي و اسلام التقاطي و مبارزه مسلحانه کور رفتند و تقريبا همه‌شان بعدها در مقابل نظام مردمي جمهوري اسلامي هم ايستادند. مروري کوتاه بر تعدادي از اين گروه‌هاي مبارز در مشهد خواهيم داشت.

جلوتر از مردان

راهپيمايي 17 دي ماه سال 56 در سال روز کشف حجاب اولين حرکت جدي انقلاب در مشهد و اولين راهپمايي زنان در کشور بود. راهپيمايي به دعوت مکتب اسلامي نرجس و مکتب اسلام‌شناسي (واقع در چهارراه لشکر) انجام شده بود.

 

حوزه علميه مشهد

مکان: مسجد گوهرشاد، مدرسه نواب و...

چهره‌هاي برجسته: آيت‌ا... العظمي ميلاني،

آيت‌ا... قمي، آيت‌ا... شيرازي

آيات عظام خامنه‌اي، واعظ طبسي، مرواريد، فلسفي،

نوغاني، مرعشي و ميرزا جواد آقا تهراني

دوران اوج مبارزه: 1342 تا 1357

اقدامات مهم: رهبري و کانون اصلي مبارزات

حاميان: توده مردم

نکته: آيت‌ا... قمي پس از انقلاب نسبت به برخي

از انتصاب‌ها انتقاد‌هاي داشتند و به تدريج از

جريان انقلاب کناره‌گيري کردند.

 

مسجد کرامت

مکان: چهار راه نادري (شهدا)

چهره برجسته: آيت‌ا... خامنه‌اي

دوران اوج مبارزه: 1353 تا 1357

اقدامات مهم: مبارزه تئوريک با رژيم،

تربيت شاگردان برجسته،

چاپ کتاب «آينده در قلمرو اسلام»

نوشته سيد قطب با ترجمه آيت‌ا... خامنه‌اي،

تشکيل شوراي انقلاب خراسان

حاميان: توده مردم

 

سازمان مجاهدين خلق (منافقين)

مکان: خانه‌هاي تيمي، خيابان طبرسي

چهره‌هاي برجسته: مهين دوست، رجوي

دوران اوج مبارزه: 1348 تا 1354

اقدامات مهم: مبارزه مسلحانه،

چاپ کتبي که از اسلام تفسير التقاطي ارائه مي‌داد.

حاميان: در ابتداي شکل‌گيري بخشي از بدنه مذهبي،

دانشجويان چپ مذهبي

 

سرانجام: مبارزه مسلحانه عليه جمهوري اسلامي،

ترور مردم عادي، همکاري با صدام عليه ملت ايران،

فرار اعضاي ارشد به خارج از کشور

 

مسجد امام حسن مجتبي(ع)

مکان: خيابان دانش

چهره برجسته: آيت‌ا... خامنه‌اي

دوران اوج مبارزه: 1350 تا 1353

اقدامات مهم: مبارزه تئوريک با رژيم،

انتشار جزوه «طرح کلي انديشه‌هاي اسلامي در قرآن»

حاميان: بازاريان، دانشجويان مذهبي

 

انجمن پيروان قرآن

مکان: مهديه (کوچه شمالي باغ نادري)

چهره‌هاي برجسته: علي‌اصغر عابدزاده

دوران اوج مبارزه: 1330 تا 1340

اقدامات مهم: تأسيس مدارس علوم اسلامي،

تربيت نيروهاي کارآمد براي انقلاب

حاميان: قشر متدين بازار مشهد

 

کانون نشر حقايق اسلامي

مکان: کوي دانش، پشت بازار بلور–کوچه چهارباغ

چهره‌هاي برجسته: استاد محمد تقي شريعتي،

دکتر علي شريعتي، استاد محمدرضا حکيمي

طاهر احمدزاده (اولين استاندار خراسان)

و حيدر رحيم‌پور ازغدي

دوران اوج مبارزه: 1320 تا 1344

اقدامات مهم: مبارزه تئوريک با کسروي و بهائيت،

برگزاري راهپيمايي‌هاي بزرگ در محرم سال 40 و 41

حاميان: دانشجويان، طلاب نوانديش، روشنفکران

 

مبارزين اسلام (شاخه خراسان جمعيت فدائيان اسلام)

مکان: نامعلوم

چهره‌هاي برجسته: علي رحيم پور، محمد مهدي عبد خدايي

دوران اوج مبارزه: 1328 تا 1335

اقدامات مهم: مبارزه مسلحانه و ترور عناصر رژيم

 

 

کانون بحث انتقاد ديني

مکان: مسجد صاحب الزمان، ميدان صاحب الزمان،

کوچه چهنو، خيابان آزادي

چهره‌هاي برجسته: شهيد عبدالکريم هاشمي نژاد، برادارن اکبرزاده

دوران اوج مبارزه: 1341 تا 1357

اقدامات مهم: مبارزه تئوريک با رژيم،

پاسخ به شبهات ديني،

چاپ کتاب «مناظره دکتر و پير» در قالب رمان

حاميان: دانشجويان، اقشار تحصيل کرده، دانش‌آموزان

 

 

تشکل‌هاي دانشجويي چپ

مکان: دانشکده علوم (خيابان دانشگاه)

چهره‌هاي برجسته: شيخ‌الاسلام

دوران اوج مبارزه: 1340 تا 1352

اقدامات مهم: مبارزه مسلحانه، ترور برخي از مسئولان محلي

حاميان: حزب توده، چريک‌هاي فدايي،

گروه پيکار، کشور شوروي

سرانجام: ترور مردم عادي، مبارزه عليه انقلاب اسلامي

دستگيري اعضاي ارشد و اعدام آن‌ها

 

تشکل‌هاي دانشجويي پيرو خط امام(ره)

مکان: دانشکده ادبيات (تقي‌آباد)،

دانشکده پزشکي (خيابان دانشگاه)

چهره‌هاي برجسته: شهيد عبدالحميد ديالمه،

شهيد حسين علم‌الهدي و علي مؤمني

زمان اوج مبارزه: 1339 تا 1357

اقدامات مهم: سمينارهاي آشنايي با اسلام در دانشگاه فردوسي،

ايجاد تشکيلات مرتبط با روحانيت، مبارزه تئوريک با رژيم

حاميان: دانشجويان دانشگاه فردوسي

 

يکشنبه خونين

«هر موجود زنده‌اي را مي‌زدند، به مردمي که در صف نفت و نانوايي ايستاده بودند هم رحم نکردند، حتي پيرمردي که هر روز جلوي استانداري گدايي مي‌کرد، کشتند. مسجد کرامت را با تانک مورد هجوم قرار داده بودند.» اينها تنها بخشي از وضعيت ميدان ده دي، چهار راه لشکر، خيابان رازي و خيابان بهار در روز دهم دي ماه 1357 است. روزي که رژيم در مشهد حمام خون به راه انداخت و نه تنها در تاريخ مشهد، که در تاريخ انقلاب اسلامي ايران ثبت شد.

 

شاعران انقلابي

مرحوم استاد غلامرضا قدسي، مرحوم احمد کمال‌پور (استاد کمال) و استاد شفق کساني بودند که با شعرهايشان انقلاب را ياري مي‌دادند.

نظرات کاربران
کد امنیتی