یک شب در شهر
مروري بر فيلم اسب حيوان نجيبي است جديدترين ساخته «عبدالرضا کاهاني»

یک شب در شهر

نویسنده : علی نیک فرجام

در خلاصه داستان فيلم فقط همين آمده است: «چند نفر در يک شب، ناخواسته با يکديگر همراه مي‌شوند.» بنابراين و با تکيه بر چنين خلاصه داستاني، خيلي سخت است که بخواهيم درباره اين اثر بنويسيم. همان‌طور که ممکن است خيلي از شما بدانيد اين خلاصه داستان مربوط مي‌شود به فيلم «اسب حيوان نجيبي است»، جديدترين ساخته «عبدالرضا کاهاني». اصولا با ارائه نظرات عجيب و غريب و بافتن آسمان و ريسمان براي رمزگشايي از منظور و هدف کارگردان در به تصوير کشيدن نماها و ديالوگ‌ها ميانه خوبي ندارم. ترجيح مي‌دهم در هنگام نوشتن از يک اثر سينمايي بيشتر به نقاط پررنگ ضعف و قوت آن توجه کنم تا کشف نقاط مبهمي که احتمالا نويسنده و کارگردان قصد داشته‌اند آن‌ها را به ما بفهمانند.

يک گام به جلو

از همين رو سررشته سخن درباره جديدترين ساخته «عبدالرضا کاهاني» را با اولين جمله‌اي که به ذهنم مي‌رسد آغاز مي‌کنم. در يک کلام مي‌توان گفت که «اسب حيوان نجيبي است»‌ از نظر کارگرداني و خلق موقعيت‌هاي جذاب براي بيننده گام مهمي در پرونده کاهاني به شمار مي‌رود به‌ويژه پس از نمايش آثاري چون «بيست» و «هيچ» که در مقام مقايسه، از توانايي کم‌تري در همراه‌سازي مخاطب با داستان برخوردار بودند. طراحي موقعيت‌هاي هدفدار و بهره‌گيري مناسب از فضاي روايي، براي به‌تصوير کشيدن برشي چندساعته از زندگي چند انسان معمولي جامعه، موفقيتي است که کاهاني به بهترين نحو ممکن موفق به انجام آن شده است. با اين حال نظريه غالب در مورد آثار کاهاني که با نگاه به تجربه‌هاي پيشين کاري وي ناشي مي‌شود، هر بيننده و منتقدي را به سمت و سوي پوچ‌گرايي و هيچ‌انگاري مي‌برد، نظري که اگر در مضمون دروني فيلم‌هاي «بيست» و «هيچ» دقيق شويم، اصلا دور از ذهن نيست. از طرفي ريتم کندي که هنرمندانه و آگاهانه در فيلم و مخصوصا در نيمه دوم آن حاکم است به خوبي حس سرگرداني و پوچي را به بيننده منتقل مي‌کند. به اين ترتيب «اسب حيوان نجيبي است» که در کنار فيلم‌هايي مانند «جدايي نادر از سيمين» و «سعادت آباد» به نمايش درآمده است، بيشتر به‌خاطر نگاه هيچ‌انگارانه‌اش مورد توجه قرار مي‌گيرد تا مضامين اجتماعي که نقطه پررنگ «سعادت‌آباد» و «جدايي نادر از سيمين» بوده است.

يک روايت تلخ اما جذاب

فيلم به هيچ وجه روايت پيچيده‌اي ندارد اما در عين سادگي بسيار متفاوت به‌نظر مي‌رسد تفاوتي که به احتمال زياد از دنياي دروني کارگردان ناشي مي‌شود؛ هرچند که کاهاني را از نزديک نمي‌شناسم و از زندگي شخصي او اطلاعي ندارم اما مي‌توان به جرات گفت که او فيلم‌ساز دغدغه‌مندي است و اين دغدغه با مرور آثار وي به‌روشني نمايان مي‌شود. کاهاني زندگي انسان‌هاي معمولي اين جامعه را از زاويه‌اي نگاه مي‌کند که شايد هيچ کدام از ما هيچ زماني جرات ورود به آن حريم‌ها را نداشته‌ايم، دنيايي ملال‌آور در دايره‌اي محدود که گويا راه فرار از آن چندان آسان نيست. با يک چنين سوژه‌اي به ‌راحتي مي‌شد فيلم «اسب حيوان نجيبي است» را به اثر سياهي تبديل کرد که در پايان سبب افسردگي و ناراحتي بيننده بشود. اما کاهاني با به‌کارگيري به‌موقع فضاي طنز (از نوع تلخ) تحمل فضاي ملال‌آور چند زندگي زنگارگرفته را براي بيننده آسان کرده است. اين ترفند هوشمندانه که به بهترين نحو ممکن به کار گرفته شده است نشان مي‌دهد کاهاني پس از فيلم‌هاي «بيست» و «هيچ» توانسته است بين دغدغه‌هاي دروني‌اش و آزار ندادن تماشاگر يک موازانه منطقي برقرار کند تا در هيچ زماني از طول فيلم ارتباط تماشاگر با سير روايت تلخ فيلم گسسته نشود. از سويي ديگر، بيننده‌اي که در چنين موقعيت هراس‌آوري قرار گرفته است از دور هم قرار گرفتن قهرمانان غمزده فيلم احساس امنيت مي‌کند، ضمن اين‌که مي‌داند اين دوستان قديمي براي سال‌هاي طولاني است که در کنار يکديگر نبوده‌اند درحالي که قرار است يک شب پر از ناراحتي و دلهره را در شرايطي به صبح برسانند که اميدي به باز شدن هيچ گره‌اي از زندگي هيچ‌کدام آن‌ها وجود ندارد.

بازيگران درجه يک، بازي‌هاي متوسط

با اين حال در زمينه بازيگري نمي‌توان جز از بازي‌هاي خيره‌کننده «کارن همايونفر» و «رضا عطاران» بر ساير بازي‌ها انگشت گذاشت و از آن به‌عنوان يک نقش به‌ياد ماندني ياد کرد اما از سوي ديگر مي‌توان ادعا کرد که هرچند نقش‌ها در بهترين شکل خود ايفا نشده‌اند اما هريک از آن‌ها به‌خوبي در خدمت فيلم و فيلم‌نامه قرار گرفته‌اند و با استفاده از حلقه مشترکي به‌نام «گرفتاري‌هاي عديده مالي» به‌عنوان نقطه پيوند دهنده تمام اين شخصيت‌ها، ارتباط درام و قصه فيلم و بازيگري به‌خوبي حفظ شده است. چنان‌که بازي «مهتاب کرامتي» در نقش يک معتاد مفلوک، «حبيب رضايي» در نقش يک مست لايعقل، «پارسا پيروزفر» در نقش يک هنرمند غيراجتماعي، «مهران احمدي» در نقش يک فرد مبتلا به اختلالات جنسي و «باران کوثري» در نقش يک دختر بي‌خانمان به هيچ وجه حتي در حد و‌اندازه بازي‌هاي پيشين اين بازيگران در ساير آثار سينمايي نبوده است. رضا عطاران نيز به‌خوبي از کليشه نقش‌هاي پيشينش بيرون آمده و در قالب شخصيتي به ايفاي نقش پرداخته است که تاکنون در سينماي ايران نظير نداشته است. او با اين‌که در نقش يک مامور نيروي انتظامي ظاهر مي‌شود و با آن سبک خاص چشمانش شخصيتي کميک را يادآوري مي‌کند اما در ادامه نشان مي‌دهد که به هيچ وجه نقشه خاصي براي خنداندن مخاطب نکشيده است و اگر هم گاهي از ديدن چهره وي لبخندي بر چهره مخاطب مي‌نشيند تنها به دليل سابقه بازيگري وي در نقش‌هاي موفق و ماندگار کمدي در سينما و تلويزيون است. با تمام اين تفاسير مي‌توان ادعا کرد که فيلم «اسب حيوان نجيبي است» به هيچ وجه يک فيلم کمدي نيست بلکه اثري است که با تکيه بر واقعيت‌گرايي غليظي که دارد يک موقعيت نه‌چندان خاص را براي تماشاگرش به تصوير مي‌کشد، به‌همين سادگي.

نظرات کاربران
کد امنیتی
پربازدیدتریـــن ها
درباره فردوسی و ادبیات حماسی به مناسبت روز بزرگداشت این شاعر نامی

حکیم زبان فارسی

٩٦/٠٢/٢٨
کافه جهان نما

چین، سرزمین دیوار بلند اعتماد

٩٦/٠٢/٢٨
برگزیده سایت

اضافی‌ها را قیچی کنید!

٩٦/٠٢/٢٨
گزیده‌هایی درباره بهداشت فردی در فصل گرم

خرده جنایت‌های شهروندی!

٩٦/٠٢/٢٨
دات کام

روباتی برای نجات حجم اینترنت‌شما

٩٦/٠٢/٢٨
شاخ هفته

روزی روزگاری وبلاگ نویسی

٩٦/٠٢/٢٨
جارچی 486

اندر حکایت فردای انتخابات

٩٦/٠٢/٢٨
یادداشت شفاهی

مردم هنوز هم به ادبیات‌حماسی نیازمندند

٩٦/٠٢/٢٨
شگرد خفن

نکات طلایی مرورگر که تا به حال نمی‌دانستید

٩٦/٠٢/٢٨
درباره الکساندر نوری که به یکی از شگفتی‌های امسال بوندس لیگای آلمان تبدیل شده است

نور علی نور!

٩٦/٠٢/٢٨
مینی‌ها

مینی 486

٩٦/٠٢/٢٨
کوتاه و خودمانی درباره این‌که چرا شرکت در انتخابات خیلی خیلی خیلی مهم است

می‌سازمت به رای

٩٦/٠٢/٢٨

ایران، یک کیس خاص

٩٦/٠٢/٢٨
جالباسی

دمپایی‌های الماس نشان!

٩٦/٠٢/٢٨
مینیمال

شورای خوشگل‌ها

٩٦/٠٢/٢٨
گفت‌وگوی جیم با «رضا علیپور» قهرمان سنگ نوردی جهان

خوشحالم توانستم رکوردی را به نام ایران ثبت کنم

٩٦/٠٢/٢٨
خیلی کوتاه و مختصر درباره دلایلی که رای دادن را لازم می‌کند

يك رد گزينه جمع و جور!

٩٦/٠٢/٢٨
وقتی «کافه بازار» جای نفس کشیدن به رقبایش را نمی‌دهد حتی اگر بهتر باشند

#فروشگاه_اندرویدی

٩٦/٠٢/٢٨
پایان‌نامه

پنج‌شنبه چه بنویسم

٩٦/٠٢/٢٨

«رای دادن» لازم است ولی کافی نیست

٩٦/٠٢/٢٨
تبلیغات
تبلیغات