کاسبی با شایعه!
تاثیر شایعات در دنیای کسب و کار و انگیزه‌های اقتصادی شایعه سازی

کاسبی با شایعه!

نویسنده : سیده محبوبه عظیم زاده

بچه مدرسه‌ای که بودم، در مقطع دوم راهنمایی، یک روز که ساعت 8 صبح کلاس ریاضی داشتیم، به محض ورود به کلاس بچه‌ها را دیدم که تنها یا دسته دسته نشسته‌اند پشت میزهای‌شان و سرشان به طرز تعجب‌آوری در کتاب‌ها و دفترهای‌شان فرو رفته است. یکی داشت از یکی دیگر سوال می‌پرسید، یکی  داشت به بچه زرنگ بغل دستی‌اش التماس می‌کرد که تو را به خدا اگر از فلان مبحث سوال آمد جوابش را به من برسانی‌ها! یک نفر دیگر داشت با شدت و حدت هر چه تمام‌تر نمی‌دانم چه چیزی را از دفتر ریاضی‌اش حفظ می‌کرد! خلاصه همه به کاری مشغول بودند. پرس و جو که کردم کاشف به عمل آمد که امتحان داریم! کسی هم خبر نداشت و این‌که خبرش از کجا ناگهان درز کرده بود و بچه‌ها را این‌طور به تکاپو انداخته بود معلوم نبود. معلم که آمد در یک حرکت خودجوش و یکدست که واقعا از ما انتظار نمی‌رفت هیچ‌کس صدایش را درنیاورد. معلم حال و احوال کرد و مثل همیشه رفت سراغ تدریس مبحث جدید. کلاس که تمام شد با یک عملیات حرفه‌ای سر چند دقیقه همگی متوجه شدیم که این یک شایعه بوده است که یکی از بچه‌های آزار رسان سال بالاتر به جان ما انداخته بود. نمی‌دانم چگونه اما به گمانم یکی دو نفر از دوستان حسابی از خجالتش درآمدند. 

این یک نمونه از شایعه پراکنی‌ها و عواقبش بود که در جامعه کوچک کلاس ما رخ داد. از این چیزها کم نداریم. منظورم شایعه و شایعه پراکنی است. هر از گاهی بسته به بستر زمانی و فضای جامعه هستند کسانی که از آن موقعیت و همچنین از آگاهی نداشتن مردم سوء استفاده می‌کنند و شایعه راه می‌اندازند و احتمالا کلی هم کیف می‌کنند! البته شایعات همیشه به دلشوره چند دانش‌آموز منتهی نمی‌شود و گاهی عواقب سنگین‌تری دارد، مثل بهم ریختن بازار یک شهر یا کشور، از طرف دیگر شایعه‌سازان هم همیشه هدف‌شان کرم ریختن و آزار رسانی نیست و بعضی مواقع شایعه می‌سازند تا از آشفتگی‌هایی که به خاطر شایعات در جامعه به وجود می‌آید، سود فراوان به جیب می‌زنند و به قول معروف آب رو گل‌آلود کنند تا از آن ماهی بگیرند...

 

ثامن ورشکست نشده است

ورشکستگی موسسه کاسپین به طور کامل توانست جو موجود را به ضرر موسسات مالی و اعتباری تمام کند و بستر لازم را برای شایعه پراکنی به وجود بیاورد. اگر اخبار مربوط به این موسسات را دنبال کرده باشید حتما متوجه شده‌اید که در این چند روز اخیر خبر ورشکستگی موسسه ثامن بارها و بارها بین مردم دست به دست شده است. این شایعه آن‌قدر جدی شد که پای مدیر اداره روابط عمومی موسسه مرکزی ثامن را به تلویزیون باز کرد تا به طور رسمی آن را تکذیب کند.

 این اتفاق باعث شده بود کلی از سپرده‌گذاران به شعبه‌های مختلف این موسسه رجوع کنند تا بتوانند پول خود را پس بگیرند. خلاصه که موسسه ثامن ماند و هجوم مردم برای دریافت پول‌شان. حالا به نظر شما کدام موسسه مالی یا حتی بانکی می‌تواند در یک مدت زمان کوتاه پاسخگوی این حجم از مطالبه مردم باشد؟ شایعه‌ای که کذب محض بوده است اصلا بعید نیست موسسه ثامن را زمین‌گیر کند و یک جورهایی به حقیقت تبدیل شود.

 

هلیم‌ با طعم پنبه

شاید بدترین چیزی که می‌شد در ماه رمضان بر سر زبان‌ها انداخت که هم تولید کننده و هم مصرف کننده را از نان خوردن بیندازد همین قضیه وجود پنبه و پشم گوسفند در هلیم‌ها بود. به هر حال یک ماه رمضان است و یک هلیمش. کلیپ کوتاهی در دنیای مجازی منتشر و حسابی دست به دست شد.

به دنبال این اتفاق و روی برگرداندن مردم از خرید هلیم رییس اتحادیه پزندگان غذاهای سنتی از کاهش 50 درصدی فروش‌شان خبر داد. حالا نه این‌که این فیلم کوتاه صحت نداشته است. مسلما وقتی هلیمی را که باید کیلویی حدود 10 هزار تومان خریداری شود، فقط به قیمت 2000 تومان تهیه می‌شود، باید به آن شک کرد! اما نکته مهم این است که همیشه هم مشت نمونه خروار نیست. تعمیم این یک نمونه به کل هلیم‌های بازار شایعه‌ای بود که وزارت بهداشت به طور صریح آن را رد کرد و تکذیب آن از رسانه ملی هم علنی پخش شد، اما همچنان بسیاری از فروشندگان هلیم از این شایعه متضرر شدند.

 

آقا میخواد زلزله بیاد!

زلزله از آن دست اتفاق‌هایی است که خیلی شایعه خورش ملس است. با این‌که هنوز نمی‌شود زمان زلزله را دقیق پیش بینی کرد، اما متأسفانه خیلی‌ها هستند که حتی با استناد به همین قضیه (پیش‌بینی نشدن زلزله) باز هم در مقابل بروز چنین شایعه‌ای سریع آن را باور می‌کنند و به آن دامن می‌زنند. یک بار قرار است یک زلزله فاجعه‌بار در تهران بیاید، بار دیگر در کرمان، بار دیگر در مشهد و ... . نمونه آخرش همین زلزله امسال در مشهد بود که حسابی شایعه وقوع یک زلزله بزرگ‌تر و شدیدتر را بین مردم تشدید کرد و ترس را به جان خیلی‌ها انداخت. تا جایی که خیلی از ساکنین شهر بیرون ماندن را به داخل خانه بودن ترجیح دادند. اما خب ثمره‌اش چه بود؟ جدا از بحث روانی بدی که روی شهروندان گذاشت مشهد به طور ناگهانی با حجم وسیعی از زائران و توریست‌هایی مواجه شد که به دلیل تأثیرپذیری از این شایعه ترجیح دادند لااقل به طور موقت این شهر را ترک کنند. خروج زائرها و توریست‌ها همان، رکود موقت صنعت توریسم و هتلداری نیز همان. 

 

بورس و انواع و اقسام شایعه‌ها

ذات بورس با خطر کردن همراه است. حالا تصور کنید می‌تواند چه شایعاتی یقه‌اش را بگیرد و چقدر می‌تواند از این شایعه‌ها تأثیر بپذیرد. تمام کسانی که در بورس مشغول خرید و فروش سهام هستند باید چهارچشمی حواس‌شان به اوضاع و احوال دور و برشان باشد تا بتوانند به موقع بهترین واکنش را نشان بدهند. در این میان وجود یک شایعه کافی است تا سهام‌داران برای خرید یا فروش یک سهم صف ببندند. یک نمونه‌اش می‌شود اتفاقی که در خرداد 95 افتاد. انتشار اخبار وسیعی مانند تعطیلی کارخانه‌ها هم سهام‌داران را حسابی ناامید کرد و هم باعث افت شاخص بورس شد. در طی آن هفته  شاخص بورس از 76 هزار واحد به 73 هزار واحد رسید. این وسط خیلی‌ها ضرر کردند و بعضی‌ها هم سود زیادی به جیب زدند.

 

ولیکن چو گفتی دلیلش بیار 

یک بنده خدایی از همین جماعت هنری داشت در تلویزیون صحبت می‌کرد و می‌گفت ایرانی جماعت کلا قصه‌گوی خوبی است. نمی‌دانم! شاید این داستان‌سازی‌ها و قصه‌گویی‌ها که ظاهرا در خون تمام ما وجود دارد از همین رگه ایرانی بودن‌مان نشئت بگیرد. پس بیایید در وهله اول عادت کنیم این قصه پردازی‌های بیخود را بیخیال شویم و کلا این یک کلاغ چهل کردن‌مان را بگذاریم کنار و در وهله دوم تا از صحت چیزی مطلع نشدیم و با سند برای‌مان ثابت نشده است آن را برای مردم بیان نکنیم. به قول سعدی: نگفته ندارد کسی با تو کار/ ولیکن چو گفتی دلیلش بیار.

برچسب ها
شایعه
شایعه پراکنی
انگیزه ایجاد شایعه
علت شایعه سازی
پول درآوردن از شایعه
ماهی گرفتن از آب گل آلود
درباره نویسنده
نظرات کاربران
کد امنیتی
الهام حبشی
الهام حبشی
٩٦/٠٤/٠٤
٠
٠
واقعا جایی 2000 تومن میفروخته و ملت می خریدن؟ ادم 200 گرم هلیم بخره 2000 تومن بهتره تا اینکه یک کیلو 2000 تومن بخری. مشخصه چیه دیگه 😧
محبوبه عظیم زاده
محبوبه عظیم زاده
٩٦/٠٤/٠٥
٠
٠
البته تو میتونی اگه دلت خواست این هلیم و این دو تومن و به کالاها و قیمت های دیگه هم که میتونه تو موقعیت های دیگه به وجود بیاد تعمیم بدی!
fatemeh moradmand
fatemeh moradmand
٩٦/٠٤/٠٥
٠
٠
واقعا چه مشكلاتي كه پيش نمياد از اين شايعه ها.شايعه هميشه حس ترس و شك در دل آدم تا حدي ايجاد ميكنه كه ديگه به دنبال منبع درست و غلط نيستي.
محبوبه عظیم زاده
محبوبه عظیم زاده
٩٦/٠٤/٠٥
٠
٠
آره واقعا، خدا مسببینش و نیامرزه :))
فرانک باباپور
فرانک باباپور
٩٦/٠٤/٠٥
٠
٠
شایعه چاشنی زندگی ما ایرانی هاست! نباشه نمیتونیم زندگی کنیم! و البته سادگی برای زود باوری و کلاه گذاشته شدن روی سرمون! آخه حلیم کیلو دو تومن؟! :| / خوب نوشتی، ایول. یکم نرم ترش کن فقط! کرگدن روت تاثیر گذاشته خخخ مخصوصا پاراگراف آخر. اون بیت شعر هم خیلی خوب و به جا بود 👌
محبوبه عظیم زاده
محبوبه عظیم زاده
٩٦/٠٤/٢٥
٠
٠
آره واقعا، بدون شایعه دنیا چه شکلیه؟!؟! :-D :))ممنون از نظر ارزندت فرانک جان :))
پربازدیدتریـــن ها
چیدمان هنری خانه در عین سادگی

چطور خانه ای هنری داشته باشیم؟

٩٦/٠٨/٢١
امروز زمان خوبی برای گله مندی نیست...

این داغ را تازه نگه دارید!

٩٦/٠٨/٢٢
ممنون که مهربونی!

زلزله شرمنده محبتتان شد

٩٦/٠٨/٢٥
بسته پیشنهادی کتاب برای هفته کتاب و کتابخوانی

به کی؛ چه کتابی هدیه بدهیم؟

٩٦/٠٨/٢٣
۶ راه‌کار عملی برای تمرکز بیشتر بر روی کار و‌ مطالعه

چطور تمرکز از دست رفته را بازگردانیم؟

٩٦/٠٨/٢٤
در سایه بی توجهی مسئولین؛ سونامی انحلال در تیم های ورزشی بانوان

بانوان؛ بازنده های همیشگی ورزش ایران

٩٦/٠٨/٢١
بسته پیشنهادی بازی با چاشنی هیجان؛ مخصوص بزرگسالان

معرفی چند بازی فکری دو نفره

٩٦/٠٨/٢٤
قبرستان یا آرامستان؛ مسئله این است!

سرگذشت عجیب قبرستان ها در ایران

٩٦/٠٨/٢٥
با فراگیری یک زبان خارجی؛ چطور می توانیم وارد بازار کار شویم؟

بازار کار رشته های زبان خارجی

٩٦/٠٨/٢٧
نگاهی کوتاه به «انسان عاقل» در حدیثی از امام مهربانی ها

یک کهکشان راه است تا فهمیدن او...

٩٦/٠٨/٢٨
گودبای پارتی تلخ کاپیتان در شب ناکامی بزرگ

جام جهانی پا روی چکمه گذاشت

٩٦/٠٨/٢٣
معرفی بازی مشت زنی Real Boxing 2

بوکس را حرفه ای بازی کنید

٩٦/٠٨/٢٢
مصاحبه اختصاصی با رضا مهاجری؛ سرمربی تیم پدیده

پدیده با لشکری مصدوم به مصاف پرسپولیس می رود

٩٦/٠٨/٢٧
حال خراب حضرت پاییز، مال من

ذهن زیبا؛ گلچینی از تک بیت ها و اشعار ناب (38)

٩٦/٠٨/٢٨
تبلیغات