ما خیلی بی‌تفاوتیم؛ خیییلی!
پیرامون سیلی زدن ماه چهره خلیلی به مرد انگلیسی و مایی که نسبت به اتفاقات بد اطراف‌مان سِر شده‌ایم!

ما خیلی بی‌تفاوتیم؛ خیییلی!

نویسنده : اکرم انتصاری

رسم برنامه دورهمی و مهران مدیری است که مهمان برنامه را با پرسیدن سوال‌های شخصی گیج و مبهوت کند. مهران مدیری از ماه چهره خلیلی، بازیگر خوب سینما و تلویزیون می‌پرسد در انگلستان از شما شکایت شده است و ممنوع الخروج شدید، چرا؟ ماه‌چهره هم با تعجب و خنده می‌پرسد: «شما از کجا می‌دونید؟». به هر حال توضیح می‌دهد که در یک مجتمع تجاری شاهد دعوا بین یک پدر عصبانی و پسرش بوده است. پدر عصبانیتش را با یک سیلی روی صورت پسرک خالی می‌کند. ماه چهره دوام نمی‌آورد، جلو می‌رود و اول می‌خواهد با حرف زدن، عصبانیت پدر را بخواباند اما وقتی کاری از پیش نمی‌برد آن مرد را می‌زند. مدیری هم که تا این لحظه ساکت بود می‌گوید منم اگر ببینم کسی بچه را می‌زند، می‌زنمش. صدای کف تماشاچی‌ها می‌آید و من فکر می‌کنم خب تکلیف این دو نفر مشخص شد اما من اگر جای او بودم چه کار می‌کردم؟ به احتمال زیاد کمی می‌ایستم، تعجب می‌کنم، غصه می‌خورم و بعد راهم را ادامه می‌دهم.

بیایید از واقعیت حرف بزنیم، تا به حال در اتوبوس یا مترو صحنه مشابهی ندیدیم؟ دو نفر در خیابان دعوا می‌کنند، کمی تماشا می‌کنیم و می‌رویم. آن طرف خیابان یک نفر تا کمر در سطل زباله فرو رفته، برای او متاثر می‌شویم و به راه‌مان ادامه می‌دهیم. همین چند روز پیش در یکی از چهارراه‌های پر رفت‌و‌آمد شهر مرد تکیده و میانسالی که وضعیت خوبی نداشت کنار دو جوان نقش زمین شد، پنج دقیقه گذشت و هیچ کدام از عابرها عکس‌العملی نشان ندادند. از این دست اتفاق‌ها زیاد است و بی‌تفاوتی‌ها زیادتر، ما فقط تماشاگریم. در روانشناسی اجتماعی، به این پدیده «اثر تماشاگران /bystander effect » می‌گویند. یعنی زمانی که فردی در یک موقعیت اورژانسی نیاز به کمک داشته باشد و افراد پیرامونش هیچ کمکی به او نکنند. جالب این‌جاست که هرچه قدر تعداد حاضران اطراف فرد نیازمند کمک بیشتر باشد احتمال ارائه کمک به او کمتر می‌شود. دلیل علمی هم دارد، وقتی حاضرین زیاد می‌شوند تفسیر ذهنی تماشاگران این است که حادثه را مشکل تلقی نمی‌کنند و میزان مسئولیت خود را کمتر می‌بینند. ساده‌ترین نوعش این است که در یک روز خسته‌کننده و در اتوبوس شلوغ برای دادن صندلی‌مان به یک فرد مسن با ذهن‌مان درگیر می‌شویم و قبل از این جنگ درونی تمام شود یک نفر دیگر از جایش بلند می‌شود تا او بنشیند.

در مورد دعواهای خیابانی همین اتفاق می‌افتد، مادر یا پدری سر بچه‌اش داد می‌زند، دستش را می‌گیرد و کشان‌کشان او را به دنبال خود می‌برد شاید  هم او را بزند، دو ماشین کنار می‌زنند و راننده‌ها، عصبانی پیاده می‌شوند و برای هم شاخ و شانه می‌کشند، بیشتر افراد حاضر دعوا را فقط تماشا می‌کنند و برای نفر بعدی که به جمع اضافه می‌شود تعریف می‌کنند. هر فرد به طور ناخودآگاه برای این‌که بفهمد الان باید دخالت کند یا نه، به واکنش دیگران نگاه می‌کند، بقیه هم در حال زیر نظر گرفتن اوضاع هستند و در نتیجه هیچ کس مداخله نمی‌کند و همه دسته جمعی از این اتفاق چشم پوشی می‌کنند.

چرا راه دور برویم ماجرای گورخواب‌ها چه قدر طول کشید؟ یک موج دو، سه روزه که در روز دوم به اوجش رسید، غصه خوردیم، پست اینستاگرامی گذاشتیم، به جان همه غر زدیم و موج تمام شد؛ همین. در یک جمع بزرگ، هر کسی انتظار می‌کشد که  فرد دیگری پیدا شود، مسئولیت کمک را قبول کند و مسئولیت مستقیمی که متوجه تک تک  افراد می‌شود، «رقیق» می‌شود.

چند نفر در برابر این اتفاق‌ها واکنش نشان می‌دهند؟ قبول کنیم دیدن خودکشی، دعوای خیابانی، شنیدن فحاشی در محیط عمومی، دستفروشی بچه‌ها در هوای سرد و... برای ما عادی شدند و دیگر مثل بار اول ما را تکان نمی‌دهند. پس مراقب این سِر شدگی و بی‌توجهی باشیم.

====

پ.ن: حدیثی داریم از حضرت محمد(ص) که هر کسی صدای فریاد مسلمانی را بشنود و به داد او نرسد مسلمان نیست.

پ.ن2: ممکن این فریاد صدایی نداشته باشد اما آدم‌ها خوب بلدند تشخیص بدهند که چه حادثه‌ای مصداق فریاد زدن است. اصلا همین که بعد از خواندن این یادداشت به ذهن مشغولی‌های نویسنده بی تفاوت باشید و حرفی نزنید تائیدی بر تماشاگر بودن نیست؟ 

برچسب ها
سیلی زدن ماه چهره خلیلی
اثر تماشاگر
بی تفاوتی
سِر شدگی
نظرات کاربران
کد امنیتی
لیلی
لیلی
٩٥/١٠/١٣
٠
٠
اگه حرفی هم بزنیم،باز هم تماشاگریم کی وقت و حوصله از دعوا جدا کردن بقیه را داره! ما ایرانی ها به محتاط و ریسک ناپذیری معروفیم
اکرم انتصاری
اکرم انتصاری
٩٥/١٠/١٣
٠
٠
خب این به همون اثر تماشاگر بودن برمی‌گرده. می دونی لیلی جان به نظرم خیلی بده که در مقابل این رفتارها پوست کلفت شیم. امان از آدمیزاد که بنده عادت کردنه!
زینب
زینب
٩٥/١٠/١٤
١
٠
خیلی جاها نمیشه خودتو دخالت بدی. مثل نزاع خیابانی و کم نداشتیم کسایی ک اومدن ثواب کنن کباب شدن، منظورم اینه همیشه بخاطر بیخیالی و بی مسئولیتی نیس.مثلا من برم ب مادربچه بگم بچتو نزن دیگه هیچوقت این کارو نمیکنه؟؟یا بابایی ک میدیدم با نوزاد تو بغلش نشسته داره سیگارمیکشه و دودش تو حلق بچه ست، چی بهش میگفتم چجوری شیرفهمش میکردم ک سیگار ضرر داره؟؟ من خودم شاید خوب بخورم و خوب بپوشم اما استقلال مالی ندارم و شوهرم راضی نیست ک پولشو واسه نیازمندا خرج کنم. وگرنه ارزومه ک کمک کنم. خدا میدونه حاضرم نون ماست بخورم اما بتونم ب یکی کمک کنم، بارها شده گوشت و مرغ تو غذامو یواشکی ب گربه دادم و خودم برنج خالی خوردم و حسابی تو دلم خوشحال بودم.. پس نگین ادما همشون بیخیال شدن..
اکرم انتصاری
اکرم انتصاری
٩٥/١٠/١٤
١
٠
اول این که خوشحالم بابت این که بی تفاوت نیستی و بعدش هم حرف من اینه ما موج سواریم. جامعه داره به سمتی می ره که خیلی از اتفاقات عادی شده. این که یک خیابون گرد با یک کیسه پر از بطری پلاستیکی دیدن عادی شده و نهایتا غصه می خوریم. نقش ما چیه؟ الان این همه کشته شدن تو فلسطین برای ما طبیعی شده که البته تقصیر صدا و سیماست این. ولی خب اگه توی اتوبوس یکی فحاشی کنه یا بچه شو بزنه چی کار می کنیم؟
marjan_mi
marjan_mi
٩٥/١٠/١٤
٠
٠
:)
اکرم انتصاری
اکرم انتصاری
٩٥/١٠/١٤
٠
٠
مرسی لبخند:)
m.shiezadeh
m.shiezadeh
٩٥/١٠/١٤
٠
٠
واکنش صحیح و به جا نیاز به تمرین داره. تقریبا توی 6، 7 سال اخیر بی تفاوتی مردم خیلی کمتر شده و این روزها خیلی خوب می بینیم که مردم واکنش دارن و افراد منفعل همیشگی نیستن. اتفاقا به نظر من خیلی ها از اونور بام افتادن! احساس میکنن اگر بعضی جاها اعتراض نکنن، به خودشون بی احترامی کردن و لذا حاضر نمیشن سکوت کنن یا کوتاه بیان. حقیقتا ترجیح من این بود که به جای پرداختن به این موضوع، از زاویه ای که گفتم ماجرا رو بررسی کنین :) علی ای حال مرسی از سرعت عمل و مطلب خوب و کاملت :)
اکرم انتصاری
اکرم انتصاری
٩٥/١٠/١٤
١
٠
راستش من فکر می کنم تو جامعه مجازی ما بی تفاوتی کمتر شده که نهایتا منجر به کار عملی نمیشه. ولی تو جامعه واقعی هنوز که هنوزه این بی تفاوتی زیاده. به نظرم این تمرین درون فردیه و هرکس باید از خودش شروع کنه. مثلا خوندم اگه یک جا نیاز به کمک کسی داشتین بین مردم مستقیما بگین مثلا شما آقا یا خانم(اشاره کنید بهش) کمک کنید لطفا . این باعث میشه تردیدش رو کنار بذاره و بیاد کمک و بقیه هم جرات بدن به خودشون. مرسی از نظر جامع و کاملت مریم گلی:)
علیرضا
علیرضا
٩٥/١٠/١٤
١
٠
همه چیز قطعا بستگی به جو محیط داره. مثلا اگر من جای خانم خلیلی میبودم و تو یک کشور بیگانه این اتفاق می افتاد، به احتمال زیاد واکنشی در این حد اصلا نشون نمیدادم چون نمیدونم بعدش چی میشه؟ مثلا همین که طرف شکایت کرده و ... . این موضوع تو ایران هم وجود داره، مثلا اگر تو خیابون دعوایی چیزی بشه که بازم به احتمال زیاد من دخالت نمیکنم. دلیلشم اینه که وقتی دو نفر خودشون نمیفهمند که نباید دعوا کنند سر مسائل بی خودی، ما بریم اون وسط چی بگیم؟ بعدم دسمتون بخوره تو سر و صورت یکیشون، بدهکارم میشیم! خودمون این وسط یک کاری نشیم بماند! پس نتیجه گیری اینکه دعوا و مسئله داریم تا مسئله. یک وقت هست مثل همین که میگید بچه رو دارن میزنن و ... خب قطعا مردم میرن جلو و فکر نکنم اینجور باشه که نرن، یا مثلا خودم شاهد بودم یک جا یک آقایی، همسرش رو به باد بد و بیراه گرفته بود. خب مردم میرفتن طرف رو آروم کنن و کلا قضیه رو ختم بخیر کنند. حدیثی هم که اخر گفتید فقط در موردی به نظر من صدق میکنه که بدونیم کی مظلوم و کی ظالم. در غیر این صورت ممکنه خودمون ظالم بشیم اصلا!
اکرم انتصاری
اکرم انتصاری
٩٥/١٠/١٦
٠
٠
نمی دونم ولی کمی با نظرتون مخالفم. شاید اون دو نفر تو اون لحظه عصبانی باشن و نفهمن خب این دعوا به صلاحشون نیست. یعنی همه بایستن و نگاه کنن؟ گاهی خطرات بعدی این دعواها بیشتره. البته مثلا اگه دعوا با چاقو باشه مسلما خیلی ها سمت ماجرا نمی رن چون جونشون در خطر میفته ولی میشه سریع به پلیس و اورژانس زنگ زد مثلا.
علیرضا
علیرضا
٩٥/١٠/١٤
٠
٠
البته اینی که مثلا من اینجا دغدغه مند باشم واسه این قضیه، نمیشه دال بر بی تفاوت نبودنم! چون همه چیز تو عمل مشخص میشه.
اکرم انتصاری
اکرم انتصاری
٩٥/١٠/١٦
٠
٠
مسئله اینجاست گاهی از بی تفاوتی نیست و بعضی مسائل برای جامعه عادی میشه، خیلی عادی. این رنج آوره
Miss_shaqayeq
Miss_shaqayeq
٩٥/١٠/١٤
٠
٠
توو همه مواردی که گفتید مداخله کار درستیه ولی شخصا فکر میکنم در مورد پدری که بچه اش رو میزنه اینکه بریم و جلوی چشم بچه پدرشو سیلی بزنیم به مراتب اثر بدتری روی بچه ی مردم داره و در کل هیچکس توو حالت عادی هم از یه غریبه حرف شنوی نخواهد داشت چه رسد به حالت عصبانیت،مگر اینکه طرف اول بگه مثلا من یه روانشناسم و بهتون توصیه میکنم با بچه تون اینطوری رفتار نکنید! خود شما چقدر اجازه میدید هرکس از کنارتون رد میشه بهتون یه تذکری بده؟من اجازه نمیدم. ولی اگه هدف کمک باشه،نه تذکر،خیلیم خوبه،البته به شرطی که وقتی مثل خارجیا میریم جلو و میگیم کن آی هلپ یو؟فرد مقابل خوشحال بشه و با لبخند جوابمونو بده،ولی ازونجایی که معمولا دوتا فحش هم ممکنه شما بخورید یا ممکنه مسخره کنن،مردم ترجیح میدن دخالت نکنن. خلاصه که میخام بگم تووی همین مردم ما،خیلیا هستن که اگه توو یه کشور دیگه باشن شاید خیلی ازین کارها بکنن،ولی چون اینجا ایرانه ترجیح میدن سرشون توو کار خودشون باشه. پ.ن:اینجا ایرانه هم یعنی اگه اینجا به کسی خوبی کنی یعنی احمقی یا یه ریگی ب کفشته اعتماد مفهومی نداره اگه یکی سرت کلاه بذاره مقصر تویی که کلاهتو سفت نچسبیدی نه آقا دزده و خیلی موارد اخلاقی دیگه...
اکرم انتصاری
اکرم انتصاری
٩٥/١٠/١٦
٠
٠
اول مرسی از نظرت. من کار خانم خلیلی رو تائید یا رد نمی کنم. این که نسبت به این اتفاق بی تفاوت نبودن برای من خوشایند بود و این که اول سعی کردن با زبان ایشون رو راهنمایی کنن. درسته که فرهنگ جامعه تو رفتار آدما بسیار تاثیرگذاره و انتقاد زیاد سازوکار اجرایی نداره تو کشورمون ولی مسئله اینجاست جامعه ما مدعی اسلامی بودن هست و ما چیزی به نام امربه معروف و نهی از منکر داریم جدای از همه این موضوعات که خود این باید کلی نقدپذیری رو بالا ببره ولی خب نحوه بیان خیلی خیلی موثره. منم اگه جای خانم بدحجابی بودم که یکی از راه نرسیده تم عالم زاهد سرشت رو می گرفت و می گفت موهاتو بکن تو خانم ، اونم تو جمعی مثل محیطای عمومی صد در صد منزجر تر می شدم و شاید به خاطر حرص دادن اون شخص بدتر رفتار می‌کردم. محیط باید آماده باشه ولی خب آدما هم باید از یک جایی شروع کنن و مسلما شروع هر راهی تاوان و ضررهایی داره..
Miss_shaqayeq
Miss_shaqayeq
٩٥/١٠/٢١
٠
٠
پایه ی امر به معروف و نهی از منکر کردن شناخت داشتن و مطمئن بودنه از اینکه مثلا فرد بار اولش نیست که داره مرتکب فلان منکر میشه و اینکه با روش های غیرمستقیم هم باز بر انجام منکرش اصرار کرده و دیگه لازمه خصوصی زبانی و مستقیم نهی یا امر بشه و مراحلش هم زیاده.تذکرها و دخالت های خیابونی به هیچ وجه شامل امر ب معروف و نهی از منکر نمیتونه باشه.اتفاقا در این باره آقای قربانی یه مطلبی نوشته بودن که من اونجاهم نظرمو کامل نوشتم و نمیخام وارد این موضوع بشم.چون خیلی وسیعه:) ولی درباره روحیه انتقادپذیری و مهارت درست انتقاد کردن هم کاملا حق باشماست،ما زندگی اسلامی رو هنوز خوب یاد نگرفتیم.
پربازدیدتریـــن ها
نگاهی به چهارمین فیلم سینمایی حمید نعمت الله

رگ خواب؛ داستان عشق و خیانت در دنیای مدرن

٩٦/٠٣/٢٩
راهکارهایی برای زمان فراموشی پترن گوشی هوشمند

اگر رمز عبور گوشی را فراموش کردیم چه کنیم؟!

٩٦/٠٣/٣٠
به مناسبت 18 ژوئن روز جهانی پدر

برسد به دست پدرهای مسافر

٩٦/٠٣/٢٨
فینگرفودهای سریع و آسان که باید امتحان کنید

6 فینگر فود خوشمزه برای جشن تولد

٩٦/٠٣/٣٠
نگاهی به دکور و صحنه برنامه ‏های مناسبتی ماه رمضان

این دکورهای دوست نداشتنی

٩٦/٠٣/٣١
نگاهی به سختی‌های خبرنگاری به بهانه رفتار زشت بهناز جعفری با چند خبرنگار

خبرنگارها مشغول فحش خوردنند!

٩٦/٠٣/٢٧
یادی از بازی‌های نوستالژیک دوران کودکی به بهانه ترند شدن فیجت اسپینر

فرفره می‌چرخوندیم وقتی اسپینر مد نبود!

٩٦/٠٣/٢٨
تمام آنچه برای خرید یک دوچرخه شهری خوب لازم دارید

راهنمای خرید دوچرخه شهری زیر یک میلیون

٩٦/٠٤/٠١
از بلیت رایگان سینما تا تدریس مجانی

#نذر_فرهنگی

٩٦/٠٣/٣١
مرور طنز بر اتفاقات مهمی که یک روز قبل از تابستان یادشان افتاد بیفتند!

اتحاد آندر تیکر و ملک سلمان!

٩٦/٠٤/٠١
فرار مالیاتی رونالدو، محکومیت در دادگاه اسپانیا و حالا تصمیم جدایی از رئال مادرید

خرداد پرحادثه رونالدو

٩٦/٠٣/٢٧
به بهانه سالروز درگذشت دکتر علی شریعتی

هنوز مظلوم

٩٦/٠٣/٢٩
طنزیات

از گاو قهوه ای تا گربه کالباسی!

٩٦/٠٣/٣٠
معرفی بازی Angry Birds Evolution + لینک دانلود

پرندگان خشمگین تکامل یافته از راه رسیدند

٩٦/٠٣/٢٧
در روزهای داغ نقل و انتقالات تابستانی، حرف و حدیث خروج ستاره‌های فوتبال بالا گرفته است

اگه رفتی، درم پشت سرت ببند!

٩٦/٠٤/٠١
مواردی که در مورد راهنمای تور باید بدانیم

صفر تا صد یک تور لیدر

٩٦/٠٣/٢٨
به شب نشينى عشاق ماه کم آورد

ذهن زیبا؛ گلچینی از تک بیت ها و اشعار ناب (32)

٩٦/٠٣/٣١
طنزی پیرامون طرح یارا کارت

آی خونه‌دار و بچه‌دار کارت یارانه تو بردار بیار

٩٦/٠٣/٢٩
با تنظیمات مهم و کاربردی گوگل کروم موبایل آشنا شوید

6 ترفند برای استفاده حرفه ای از کروم اندروید

٩٦/٠٤/٠٣
طنزیات

ما عصبانی نیستیم، فهمیدین؟!

٩٦/٠٤/٠٣
تبلیغات
تبلیغات