مولانا، پیام آور عشق و عرفان
بررسی جایگاه بالای مولانا در شعر و عرفان فارسی در گفتگو با نویسنده کتاب «اشراق ناب»

مولانا، پیام آور عشق و عرفان

نویسنده : سارا جعفری

هشتم مهرماه روز بزرگداشت مولانا، شاعر نامی ایرانی است. شاعری که زندگی‌اش پرفراز و فرودتری در مقایسه با دیگر شعرای فارسی گو داشته است، اما شناختی به مراتب کمتر از آثارش در جامعه وجود دارد. برای آشنایی بیشتر با زندگی مولانا، همراه دکتر محمد هاشمی، نویسنده کتاب «اشراق ناب» شدیم و با او سخن گفتیم.


به عنوان اولین سوال مایلم نظرتان را درباره مصادره مولانا توسط کشور ترکیه بدانم. به نظرتان تا چه حد ادعای آن‌ها مبنی بر ترک بودن مولانا درست است؟ 

همان طور که می دانید جلال الدین محمد بلخی، مشهور به مولانا، مولوی و ملای روم، در شهر بلخ از شهرهای خراسان بزرگ دیده به جهان گشود. شرایط حاکم در دوره تولد او که با ناامنی‌های خراسان و غارتگری ترکمانان غز و سپس حمله مغول به ایران مصادف گشت، باعث شد تا پدر او، سلطان العلما، ایران را ترک نموده و به ترکیه و شهر قونیه مهاجرت نماید. بنابر این جلای وطن به ناگزیر برای جلال الدین که در سنین نوجوانی بوده است، رخ می‌دهد. اما با وجود آن که بخش اعظمی از زندگی مولوی در ترکیه بوده است، او هیچ‌گاه خود را ترک ننامیده است و در اشعارش از زبان ترکی چندان نشانی دیده نمی‌شود. به جز معدود ابیاتی که به زبان عربی، ترکی و یونانی دارد، عمده اشعار او در مثنوی معنوی و دیوان شمس تبریزی به زبان فارسی است.

 

با در نظر گرفتن بی توجهی هایی که نسبت به مفاخر ادبی می شود چه گام هایی را می شود در جهت زنده نگه داشتن نام مولانا و توجه بیشتر به دستاوردهای ادبی و فرهنگی او برداشت؟

اسطوره ها بازتابی از اندیشه‌های ژرف و نشانه‌ای از ردپای تمدن و تفکر بشری است و کشوری که اسطوره ندارد، در اعماق تاریخ رد پایی از خود برجای نگذاشته است. بی‌شک کهن سرزمین ایران، جایگاه اساطیر و گاهواره تمدن بشری است و بزرگداشت مفاخر بی‌شمار این بوم، بر دوش تمامی کسانی است که مهر این آب و خاک را در دل می‌پرورانند. مولانا جلال الدین نیز از بزرگ ترین این مشاهیر به شمار می‌رود و پرداختن به آثار گران‌بهای او و معرفی این آثار به نسل جوان، ساختن فیلم‌ها و سریال‌هایی که موجب معرفی بهتر و توجه نسل جوان به اندیشه های متعالی مولوی است از جمله کارهایی است که می بایست انجام شود.

 

حال بهتر است کمی به خود مولانا بپردازیم. کشورمان خاستگاه شعرا و ادیبان بسیاری بوده است اما از دیدگاه شما چه چیزی مولانا را از سایر شعرایمان متمایز می‌کند؟

آنچه مولانا را از تمامی شاعران ایران و جهان جدا می‌کند آن است که او توانسته است اندیشه‌های ژرف و عمیق عرفانی را به بهترین شکل ممکن در قالب تمثیل و داستان (در مثنوی معنوی) و در شکل تغزلات شورانگیز (در دیوان شمس تبریزی) به خوانندگان آثارش منتقل کند. و نکته برجسته کار او بدیهه سرودن بسیاری از این اشعار در خلسه سماع و موسیقی است.

 

یکی دو سالی می‌شود که کتاب «ملت عشق» از نویسنده‌ای ترک منتشر شده و بخش قابل توجهی از طرفداران صنعت نشر ایران را هم را شیفته خود کرده. به نظرتان برای شناخت مولانا اصلا می‌توان به چنین کتابی استناد کرد؟

با آن که کتاب ملت عشق در ترکیه و ایران بسیار مورد استقبال قرار گرفته است، اما برای کسی که بخواهد به دنیای تفکرات عمیق مولوی و جهان شگفت انگیز و مه آلود شمس تبریزی پای بگذارد، کتابی بسیار ناکافی و ناکارآمد است. البته فضای دوگانه‌ای که نویسنده در داستان از آن بهره می‌برد و جهان بینی قهرمان داستان که بیشتر به صورت مونولوگ (گفت‌وگوی درونی) دیده می‌شود، خواندن آن را برای مخاطب دلچسب ساخته است.

 

و در پایان برای شناخت بهتر و بیشتر مولانا و دستاوردهای معنوی و فرهنگی‌اش چه کتابی را توصیه می کنید؟

کتاب‌های بیشماری درباره زندگی، خلق و خو، اندیشه‌ها و اشعار مولوی نوشته شده است. مانند «پله پله تا ملاقات خدا» (عبدالحسین زرین کوب)، «در سایه آفتاب» (تقی پورنامداریان)، مولانا از بلخ تا قونیه (عبدالرفیع حقیقت)، از شهر محمد تا سرزمین مولانا (مهدی زرقانی) و...

کتاب اشراق ناب نیز که به بررسی اندیشه‌های اشراقی و سورئالیستی مولوی پرداخته است، نوشته این حقیر است.

برچسب ها
مولانا
شمس
ملت عشق
مفاخر فارسی
عرفان
مثنوی معنوی
دیوان شمس
درباره نویسنده
نظرات کاربران
کد امنیتی
سبحان کرامت
سبحان کرامت
٩٨/٠٧/٠٩
١
٠
کاش درباره شمس هم میگفتید قدری.شمس نیز در کنار مولانا،شخصیتی قابل توجه و بزرگ است که گفتنی های بسیاری در موردش وجود دارد.سپاس
sara_j
sara_j
٩٨/٠٧/٠٩
٠
٠
راستش به مناسبت روز جهانی مولانا بیشتر می خواستم به مولانا پرداخته بشه مرسی از توجهتون
mery
mery
٩٨/٠٧/٠٨
٢
٠
برای شناخت بهتر مولانا و زندگی زیباش کتاب دکتر زرینکوب رو باید خوند///ملت عشق قرار نبوده کتاب زندگینامه ای باشه. هدفش این بوده که در بستر یک داستان،اشاراتی به آموزه های مولانا بزنه.////خسته نباشید *_*
sara_j
sara_j
٩٨/٠٧/٠٩
٠
٠
مرسی از نگاه نکته سنج شما دوست عزیز
Minooo
Minooo
٩٨/٠٧/٠٩
١
٠
درباره‌ی سریالش هم می‌گفتید خخخخ تهش تولید میشه یا نههه!؟
sara_j
sara_j
٩٨/٠٧/١٠
٠
٠
با وجود مخالفت ها داره ساخته میشه گویا
مائده رئیس الساداتی
مائده رئیس الساداتی
٩٨/٠٧/١٠
٢
٠
ملت عشق به نظرم واقعا کتاب ارزشمندی نبود که بخواد اینقدر معروف بشه. درکنار اون افسوس و صد افسوس وقتی می‌خواد قدمی در جهت شناسوندن این افراد هم به بقیه در کشورمون برداشته بشه مثل داستان سریال مولانا جلوش رو می‌گیرند.
sara_j
sara_j
٩٨/٠٧/١١
٠
٠
فک کنم اگر می خواستند برای کتاب ملت عشق رده سنی تعریف کنند باید میذاشتن گروه سنی نوجوان! شاید اگر 12 13 سالم بود و این کتابو می خوندم خیلی خوشم می اومد اما الان نه
محدثه ظریفیان
محدثه ظریفیان
٩٨/٠٧/١٢
١
٠
خیلی خوب بود خسته نباشی.🙂🌱 اما به نظر من اگر یک مقدار بیشتر و تخصصی تر روی خود مولانا و اشعارش تمرکز میداشت مطلب غنی تر و پربارتری میشد. و امیدوارم به زودی سریال مولانا که اینقدر حاشیه ساز بوده ساخته بشه‌ و ما لذت ببریم.😊
sara_j
sara_j
٩٨/٠٧/١٥
٠
٠
ممنون از توجهت محدثه جان چشم حتما در مصاحبه های بعدی ام رعایت می کنم :)