فصل دوم را بسازیم یا نه؟!
بررسی سندروم فصل دوم، به بهانه تولید فصل دوم سریال عاشقانه در شبکه نمایش خانگی

فصل دوم را بسازیم یا نه؟!

نویسنده : sara_j

چندی پیش محمدرضا گلزار در اینستاگرام خود خبر از شروع فیلمبرداری فصل دوم سریال عاشقانه داد. همزمان، خبرهایی هم درباره ساخت فصل دوم سریال رقص روی شیشه به کارگردانی مهدی گلستانه نیز از گوشه و کنار به گوش می‌رسد؛ در حالی‌که این سریال در هاله‌ای از ابهام تمام شده است و به دلیل امتناع بازیگران از بازی در قسمت های پایانی، کارگردان انتهای سریال را بدون یاری گرفتن از آن‌ها، به صورت نریشن در قسمت آخر گنجانده است! بیش از هفتاد سال از عمر اولین سریال‌های موفق و چند فصله‌ی آمریکایی و بعدا اروپایی می‌گذرد، اما سریال‌های ایرانی، بیشتر از ده سال نیست که وارد این عرصه شده و دست به آزمایش و خطا زده‌ و در موارد بسیاری، با شکست روبه‌رو شده‌اند. در وضعیتی که شبکه نمایش خانگی طی این سال‌ها پس از پیمودن مسیری پرفراز و نشیب، جایش را در خانه‌های ایرانیان پیدا کرده است و سریال‌های صداوسیما هم به پشتوانه تماشاگران بسیار، هوس تولید فصل دوم و سوم را دارند، به سراغ فرجام سریال‌های چندفصله ایرانی رفتیم و دلیل عدم موفقیتشان را بررسی کردیم.

 

شهرزاد: مرگ تدریجی یک داستان

موسیقی گوش نواز با صدای محسن چاووشی، انتخاب هوشمندانه بازیگران، فیلمنامه جذاب و از همه مهم تر کارگردانی خوب حسن فتحی همگی دست به دست هم دادند تا فصل اول شهرزاد، با کسب شهرتی کم‌نظیر در تاریخ شبکه نمایش خانگی، موفق عمل کند. فصل دوم اما نتوانست موفقیت فصل اول را کسب کند. شاید یک دلیل آن تغییر تیم بازیگری و عدم توانایی مخاطب در برقراری ارتباط با بازیگران فصل جدید دانست. مرگ شخصیت «بزرگ‌ آقا» با بازی قدرتمند علی نصیریان و پررنگ‌تر شدن کاراکترهای حاشیه‌ایِ فصل‌های قبل مانند اکرم (گلاره عباسی) و صابر (امیرحسین فتحی)، باعث بی‌میلی مخاطبِ خسته شده سریال شد و در نهایت، پرونده شهرزاد با کوله‌باری از دیالوگ‌های کسل‌کننده و پایانی ناملموس بسته شد.

شهرزاد، سقوط داستان و خروج ستاره ها

 

 

قلب یخی : نقطه شروع 

مانند برخی از سریال های خارجی، هر فصل از این سریال، فیلمنامه و تیم بازیگری جداگانه ای داشت. در زمان توزیع فصل اول به کارگردانی محمدحسین لطیفی، به خاطر حجم بالای کپی های غیرقانونی، تهیه کننده ورشکسته شد. فصل دوم با یک وقفه شش ماهه از فصل اول، پخش گردید. فصل دوم از خط داستانی خوبی برخوردار بود اما نتوانست آنچنان که باید و شاید مخاطب جذب کند و می توان سطح کیفی فصل دوم را متوسط ارزیابی کرد.کارگردانی فصل سوم این سریال، به سامان مقدم سپرده شد.سریالی پر ستاره با حضور بازیگرانی همچون مهران مدیری، هدیه تهرانی، رضا عطاران، طناز طباطبائی و ... ساخته شد. اما این فصل هم مانند فصل دوم چندان موفق عمل نکرد و همان اندک مخاطب را هم مدیون حضور سوپراستارهایش بود.

قلب یخی

 

 

ساخت ایران، اولین تجربه موفق

فصل نخست ساخت ایران، از اولین سریال‌های پرمخاطب شبکه نمایش خانگی پس از تجربه های ناموفقی همچون قلب یخی است. خلق موقعیت‌های طنزِ آشنا برای مخاطب ایرانی و بهره‌گیری از زوج سینمایی امین حیایی و محمدرضا گلزار، بینندگان زیادی را پای این سریال نشاند و با فاصله‌ای تقریبا یک ساله، شبکه آی‌فیلم امتیاز پخش این سریال خرید و آن را در کنداکتور خود گنجاند.

6 سال بعد، برزو نیک نژاد که با کارگردانی مجموعه دردسرهای عظیم و ساخت لونه زنبور، اسم خودش را در سینما و تلویزیون پررنگ کرده بود، تولید فصل دوم ساخت ایران را با افزودن بازیگرانی همچون سارا بهرامی، سحر دولتشاهی، و محسن کیایی کلید زد. فصل دوم، دنباله داستان فصل اول بود و با وجود فاصله زیاد از فصل قبل، با موفقیتی نسبی همراه بود. اضافه‌شدن ستاره‌های سینمایی، تیم مجرب نویسنده و نبودن رقیبان متعدد و جدی در شبکه نمایش خانگی، باعث فروش بالای این سریال شد.

ساخت ایران، از پروژه های پر ستاره در شبکه نمایش خانگی  

 

سیروس مقدم، ارباب کمدی عامه‌پسند

سریال پایتخت که کار خود را از زمستان 89 و پخش در نوروز 90 شروع کرد، امروز رکورددار بیشترین تعداد فصل در میان سریال‌های ایرانی‌ است. استفاده از کاراکترهای ملموس و عامیانه، دستاوزیرهای متنوع طنز، لوکیشن‌های فراوان و بیان مشکلات اجتماعی (به خصوص مسئله مهاجرت به پایتخت) در کنار یکدیگر باعث شدند که مخاطبان تلویزیون به خوبی با کاراکترها و خط سیر داستان ارتباط برقرار کند. یکی از عوامل موفقیت پایتخت، حضور یکی از پایه‌های کمدی تلویزیونی فارسی یعنی مرحوم خشایار الوند در تیم نویسندگان آن بود. فصل دوم پایتخت بدون حضور الوند نوشته و ساخته شد و به مراتب، از فصل اول ضعیف‌تر بود. قصه کم‌کشش، داستان عشق و عاشقی و پیام‌های مختلف اخلاقی که در جای‌جای فیلم تعبیه شده بود، مخاطب را زده کرد. اما به دلیل سابقه خوب فصل اول و زمان پخش (ایام نوروز)، پایتخت باز هم پربیننده بود.

با حضور دوباره الوند در تیم نویسندگان و ورود شخصیت‌های جدید، پایتخت جانی تازه گرفت. اضافه شدن کاراکتر بهبود و فریبا و خروج لیندا کیانی از سریال، مهم‌ترین تغییرات بودند. پایتخت با تیم نویسندگان و کارگردانی قابل قبول سیروس مقدم، تا فصل چهارم ساخته شد.

فصل پنجم پایتخت با ورود سازمان اوج به عنوان سرمایه‌گذار سریال، سروصدای زیادی به پا کرد و از قضا، تاثیراتش را هم بر محتوای سریال گذاشت. تغییر لوکیشن از ایران به سوریه و اضافه شدن شعارهای بی‌شمار و به پیام‌های ارزشی، تاثیر منفی زیادی بر سریال گذاشت و حجم بزرگی از طرفدارانش را دلزده کرد.

پایتخت 5 و ورود سازمان اوج به پروژه های محبوب

 

ستایش : بیوگرافی‌طوری که ترول شد!

ستایش، مجموعه تلویزیونی دیگری بود که با فضای خانوادگی و داستان سرراستش و کلیشه «پسر خوشبخت و دختر بدبخت» در فصل اول موفق عمل کرد. اگر بخواهم دلایل کلی موفقیت ستایش را نام ببرم، به سه چیز باید اشاره کنم: معرفی نرگس محمدی به تلویزیون ایران و با بازی دل‌چسبش، جسارتِ کشتنِ قهرمان داستان (مهدی پاکدل) و پیچ جذاب داستانی و گذار از قهرمان مرد به قهرمان زن. شاید اگر ستایش چندسال دیرتر پخش می‌شد، در کنار جنبش‌های فمنیستی، می‌توانست موفقیت بیشتری هم کسب کند.

ستایش

 

اما در فصل دوم، داستان و بازی‌ها، افت محسوس کردند. شاید بشود یکی از علل ماجرا را کشمکش‌های متعدد در تیم تولید سریال (از نویسنده تا کارگردان) عنوان کرد. اما گریم مضحک ستایش درمیانسالی را هیچ‌جوره نمی‌شود توجیه کرد! بازی مصنوعی و  باعث باور پذیر نبودن نقش ستایش به عنوان مادرِ یک پسر جوان در فصل دوم، همه را شوکه کرد. تنها چیزی که از فصل دوم ستایش به جا ماند، جوک‌های بسیار زیادی بود در فضای مجازی و درباره گریم نرگس محمدی ساخته شده بودند. در زمینه داستان هم دیگر خبری از کش و قوس‌های فراوان و غافلگیری‌های مختلف نبود و مخاطب نیز نتوانست همچون فصل اول، به خوبی با آن ارتباط برقرار کند. هر چند وقفه طولانی میان زمان پخش فصل اول و دوم نیز در عدم استقبال از فصل دوم بی تاثیر نبوده است. با این حال، فصل سوم قرار است پاییز امسال روی آنتن برود و امیدوارم فاجعه دیگری در راه نباشد!

 

سندروم فصل دوم در سطح بین‌المللی

True Detective: ناامیدی بزرگ

«ترو دیتِکتیو» یا «کارآگاه حقیقی»، روایت کنار هم قرار گرفتن دو کارآگاه با شخصیت های کاملا متضاد آن هم با هدف حل پیچیده‌ترین پرونده دوره کاری‌شان است. از دیدگاه خیلی از بینندگان، مخاطب به جای دیدن این سریال، آن را زندگی می‌کند. از میزان تاثیرگذاری سریال بر مخاطب، همین بس که کمتر کسی وجود دارد که با تماشای سکانس‌های سیگار کشیدن متیو مک‌کانهی، هوس یک نخ سیگارِ دست‌پیچ را نکرده باشد. این مجموعه از روایت خطی بهره نجسته است، اما با این حال مخاطب نه تنها گیج نمی‌شود، بلکه با دقت روند سریال را دنبال می‌کند تا رشته داستان از دستش خارج نشود.

فیلمنامه فصل دوم اما معلوم است که با عجله نوشته شده است و دیگر آن جذابیت های فصل اول را ندارد. با وجود تیم بازیگری دوست‌داشتنی فصل دوم (شامل فَرِل کولین و ریچل مک‌آدامز)، نمی‌توان آن‌ها را با زوج متیو مک‌کانهی و وودی هارلسون در فصل اول مقایسه کرد. تیم بازیگری فصل دوم نتوانستند انتظارات مخاطب را برآورده سازد. بیننده که کاملا مجذوب شخصیت کارآگاه‌های فصل اول شده بود، در کنار مواجهه با تغییر عجیب داستانی و روایی، با دیدن شخصیت‌های تلخی که کارآگاه‌های فصل دوم داشتند حسابی توی ذوقش خورد.

متیو مک کانهی در سریال کارآگاه حقیقی

 

13 دلیل برای این که فصل دوم را نسازیم!

مجموعه‌ای با فضای نوجوانی که به خوبی توانسته مشکلات این دوران را از دید شخصیت معصوم داستان یعنی هانا بیکر نشان دهد. فصل یک این سریال به قدری مشهور شد که مردم ایران و آمریکا، تقریبا همزمان آن را دنبال می‌کردند. برخلاف بازی تاج و تخت که بیشتر ایرانیان با دو سه سال تاخیر از آمریکایی‌ها، به سریال علاقه‌مند شدند.

با پخش فصل دوم، برخی از بینندگان معتقد بودند که داستان در همان فصل اول به خوبی پرداخته شده و اصلا نیازی نبود فصل دومی برای آن ساخته شود. در فصل دوم نویسنده‌ها چیز چندان تازه‌ای برای عرضه ندارند و سعی می‌کنند با فلش‌بک‌های متعدد و خسته کننده به فصل اول، موتور داستان را هرطور شده روشن نگه دارند اما موفق نمی شوند.

13 دلیل برای این که

 

بدشانسی و تولید فصل دوم و سومِ ضعیف، از شبکه یکِ خودمان تا سرویس بین‌المللی نتفلیکس، همه جا جریان دارد. اما این موفق عمل کردن یا نکردن، به عوامل متعددی بستگی دارد که شاید مهم‌ترین آن‌ها گنجایش فیلمنامه باشد. اینکه مخاطب دوست دارد ادامه داستان کاراکترهای سریالی چون شهرزاد را بداند یا با اتمام فصل اول دلش می خواهد پرونده سریال بسته شود و همان پایان خوش از سریال در خاطرش بماند. نکته اینجاست که موفقیت یک سریال لزوما نباید منجر به ساخت فصل دو و سه و... برای آن شود، مگر برای امثال بازی‌تاج‌وتخت که از همان اول داستان و شاید فیلمنامه‌ای چندفصله دارند. یا امثال سیتکام‌هایی مثل فرندز و بیگ‌بنگ‌تئوری که ایده‌های نویسندگانش تمامی ندارد. از عوامل دیگر نیز می‌توان به امکانات موجود اشاره کرد. مثلا کارگردانی که گریمورش امکانات لازم برای 20 سال پیرتر نشان دادن یک بازیگر را در اختیار ندارد، طبیعی است که نمی‌تواند فصل‌های دنباله دار یک سریال زندگی‌نامه‌ای را خوب و باور پذیر از آب دربیاورد!

برچسب ها
سریال
تلویزیون
ستایش
عاشقانه
شبکه نمایش خانگی
فصل دوم
درباره نویسنده
نظرات کاربران
کد امنیتی
الهام حبشی
الهام حبشی
٩٨/٠٥/٠٩
٢
٠
از یک جایی به بعد دیگه هدف جلب رضایت مخاطب نیست. استفاده از موقعیت خوب پیش امده برای کسب درآمد بیشتره... پرونده ی خیلی خوبی بود 🌷🌷🌷
sara_j
sara_j
٩٨/٠٥/٠٩
٠
٠
مرسی از توجهت دوست خوبم :)
مائده رئیس الساداتی
مائده رئیس الساداتی
٩٨/٠٥/٠٩
١
٠
واقعا نمی‌دونم چرا با ساختن فصل جدید کلا میان اون سریال رو تو ذهن آدم نابود می‌کنن:/ مخصوصا ۱۳ دلیل برای اینکه، فصل دومش به نظرم اعصاب خورد کن بود به شدت...هرچند فصل سومشم داره میاد 🤦🏼‍♀️
sara_j
sara_j
٩٨/٠٥/١١
٠
٠
من درباره سریال شهرزاد این نظرو دارم کاش همون فصل اول تموم میشد!
Maryam_SADAT
Maryam_SADAT
٩٨/٠٥/١٠
١
٠
آدم با همون فصل اول "سیزده دلیل..." دلش میخواد خودکشی کنه. ولی فصل دومش اونقد بَده که بیخیال میشی =)
sara_j
sara_j
٩٨/٠٥/١١
٠
٠
دور از جون تون :))) یعنی در این حد تاثیرگذاشته روتون؟!
Alireza mirjaani
Alireza mirjaani
٩٨/٠٥/١٠
١
٠
گاهی آدما از ایدۀ یک سریال خوششون میاد و اون سریال که معمولا هم در فصل اولش هس، معروف و محبوب میشه. ولی تیم تولید کننده سریال فکر میکنن اگر شونصد فصل دیگه هم با ایدۀ اولیه شون بسازن، بازم طرفدار داره. ولی اینطور نیس. خیلی وقت ها کارگردانا و نویسندههای معروف میان یه مینی سریال میسازن که از سریال عادی هم کوتاه تره. نه واسه این که ایده شون خیلی خوب نیس یا داستان جذابی ننوشتن. بخاطر این که دوست ندارن مخاطب، از یه فصل خوشش بیاد و به هوای تماشای ایده های جدیدتر و ناب تر، بره سراغ فصول بعدی و ناامید شه یا حتی پیشرفتی نبینه مثلا......چه خوب نوشته بودین خانم سارا.جی!!!تیکه های توی اخرش هم باحال بودیم. بسی لذت بردیم
sara_j
sara_j
٩٨/٠٥/١١
٠
٠
ممنون از توجهتون به نظرم این دسته دوم که نام بردید رو باید واقعا ازشون تقدیر و تشکر کرد :)))
m.babaei
m.babaei
٩٨/٠٥/١١
١
٠
پاراگراف اخر خیلی خوب بود👌 خداقوت خیلی خوب بود
sara_j
sara_j
٩٨/٠٥/١٢
٠
٠
ممنونم دوست خوبم :)
محدثه ظریفیان
محدثه ظریفیان
٩٨/٠٥/١٧
١
٠
به نظر من ساخت سریال ها حالا چه ایرانی و چه خارجی از یک جایی به بعد صرفا جهت کسب درآمد از معروفیت سریال هستش که خودش میتونه وحشتناک ترین خیانت در حق مخاطب باشه. واقعا نمیدونم دنیا داره به کدوم سمت کشیده میشه اما انگار ثروت و شهرت در اولویت هستش نه ارائه یک سریال محبوب و پرمحتوا.
sara_j
sara_j
٩٨/٠٥/١٩
٠
٠
بله متاسفانه :( ممنون از توجهت
پربازدیدتریـــن ها