سنتی رو عشقه
به دنیای موسیقی سنتی ایران سفر کنید

سنتی رو عشقه

نویسنده : محمد حسین وکیلی

موسیقی ایرانی نوا و اثرش همچنان در کشور ما طنین انداز است و البته چند وقتی است که جوانان ما از موسیقی سنتی دل کنده و بیشتر به موسیقی غربی گرایش پیدا کرده‌اند. یکی از دلایل اصلی این موضوع شناخت کم آن‌ها از سبک‌های سنتی موسیقی است که باعث می‌شود زمان و مکان و حالت گوش کردن به این موسیقی‌ها را ندادند. این ندانستن گاهی سبب می‌شود که شما این موسیقی را در جای درستی و در حال درستی گوش نکنید و باعث شود که برای همیشه از سنتی بدتان بیاید.

برای درک بهتر اگر موسیقی را یک کشور فرض کنیم باید دستگاه‌ها را استان‌های این کشور دانسته و آوازها (متعلقات) را شهر‌های داخل استان‌ها بدانیم، البته گوشه‌های نیز وجود دارد که مانند خانه‌های این شهرها می‌باشد که از پرداخت به آن خودداری می‌کنیم.

مهم: برخی از اصطلاحات داخل متن به دلیل طولانی شدن، توضیح داده نشده است، دانای کل، گوگل عزیز در دسترس است، سؤال داشتید 24 ساعته و آنلاین در خدمت شماست!

 

1- دستگاه شور

این دستگاه که ریشی عمیقی در فرهنگ اصیل ایرانی دارد شامل چهار آواز و نغمه است 

•ابوعطا: فراوانی آن نسبت به دیگر آوازها بیشتر است و از نمونه‌های آن درآمد، حجاز و گیلکی بیشتر شنیده می شوند 

•نغمه افشاری: از دسته از آهنگ ها مغموم و متاثر کننده به شمار می‌رود.

•نغمه دشتی: به آن آواز چوپانی نیز می‌گویند که این نوع آواز از ظرافت خاص در عین هیجان انگیز بودن بهره‌مند است

•بیات ترک: از آن دسته موسیقی‌های یکنواخت است که بر خلاف اسمش حسابی ایرانی است

در کشور ما، مازندرانی‌ها بیشتر در این دستگاه سیر می‌کنند و آن را در بین خودشان زنده نگه داشته‌اند البته کردستانی‌ها هم حرف های زیادی در این زمینه دارند.

نمونه: تصنیف یاد ایام - محمد رضا شجریان

 

2-دستگاه نوا

اعتدال در این دستگاه موج می‌زند و غم و شادی به طور بارز در آن نیست و آهنگی ملایم و متوسط است.

دستگاه نوا در گذشته جزو نغمه‌های شور به حساب می‌آمد هر چند که بعضی از اساتید مثل علی‌نقی وزیری و روح‌الله خالقی، نوا را مشتق از شور شناخته‌اند، اما این دستگاه دارای تفاوت در نت شاهد و ایست و همچنین آواز با شور و مشتقات آن می‌باشد.

معمولا اشعار عارفانه مثل اشعار حافظ را برای نوا انتخاب می‌کنند زیرا تاثیر بسیار زیادی در شنونده ایجاد می‌کند.

نمونه: تصنیف رفتم در میخانه- محمد رضا شجریان

 

 3- دستگاه سه گاه

از آن دستگاه‌هایی است که در دیگر ممالک هم طرفداران خاص خودش را دارد که کشور ترکیه نمونه بارزی در این زمینه است

این دستگاه بیشتر در فضاهای غم و اندوه که به امید می‌رسند سیر می‌کند البته حالت این دستگاه در همه جا ثابت نیست و به‌ویژه در گوشه مخالف بسیار با شکوه ‌است و حتی آهنگ‌های شادی آوری در سه‌گاه دیده می‌شود.

این دستگاه دارای چهار گوشه معروف و مهم به نام درآمد، زابل، مویه و مخالف می‌باشد.

نمونه: ترانه رسوای زمانه- علی‌رضا قربانی

 

4- دستگاه چهار گاه

سه‌گاه و چهارگاه با یکدیگر پیوستگی خاصی دارند. این گونه رابطه بین هیچ دو دستگاه دیگر وجود ندارد. تمامی گوشه‌های سه گاه را می توان در چهارگاه با تغییر مقام اجرا نمود که البته همین باعث شده به عنوان یکی از کامل‌ترین دستگاه‌های ایرانی از آن نام ببرند.

چهارگاه از آن دسته دستگاه هایی است که گوش کردن آن در صبح بسیار دلچسب است و صبح خوبی را برایتان رقم می زند.

نمونه: موسیقی سلام- حسین علیزاده

 

5- دستگاه راست پنجگاه

این دستگاه زیاد مورد اقبال آهنگ سازان نیست و حتی برخی بر این قائلند که این دستگاه به قصد تعلیم ساخته شده است.

یکی از خصوصیات بارز این دستگاه توانایی وارد شدن به تمام مقام‌های ایرانی است.

راست پنجگاه بسیار شبیه به ماهور می‌باشد و باید گوش نوازنده و یا خواننده بسیار دقیق و آشنا به این دستگاه باشد. تفاوت این دستگاه با ماهور این است که در ماهور تحریرها بالا رونده است ولی در راست پنجگاه تحریرها پایین رونده است.

نمونه: قطعه‌ای از آلبوم راز و نیاز- علی‌رضا افتخاری

 

6- دستگاه ماهور

جزو شادترین دستگاه ها محسوب می‌شود. اگر دلتان می‌خواهد با شنیدن یک موسیقی سنتی حسابی روح و روانتان شاد و شنگول بشود، آهنگ‌هایی از این دستگاه را گوش کنید که اتفاقا نمونه‌های زیادی هم دارد.

ماهور چون قرین موسیقی فرنگی است، بین جوانان جایگاه خاصی دارد حتی برخی از کارشناسان معتقدند ماهور برگرفته از کلمه ماژور که یکی از گام اصلی موسیقی غربی است می‌باشد که در عمل نیز بسیار نزدیک به یکدیگر هستند.

نمونه‌ها:

سخن عشق- محمد رضا و همایون شجریان

افتخاری

 

 

7- دستگاه همایون

اگر دلگیر هستید و آواز دشتی هم کفایت نمی‌کند ترانه دلخواهتان را در این دستگاه پیدا می‌کنید، کافی است آهنگ را پخش کنید و دل را به غم ترانه بسپارید.

برطبق قول مرحوم روح الله خالقی: «همایون ناصحی است مشفق و مهربان که با کمال شرم و آزرم با مستمعین خود مکالمه و درددل می کند و با بیانی شیوا چنان نصیحت می‌کند و پند می‌دهد که هیچ سخنران را این مهارت و استادی نیست»

همین جمله کفایت می‌کند تا فهمید که این دستگاه‌ها هم طرفداران خودش را دارد و هر جایی نیز گوش کردنی نیست!

نمونه: سوگواران خموش- علی‌رضا قربانی

 

تذکر:  با توجه به اینکه ریتم و گام‌های دستگاه متفاوت است سعی شده شاخص‌ترین ترانه برای نمونه قرار گیرد از همین جهت ممکن است در یک دستگاه آن‌طور که عنوان شده شاد و یا غمگین نباشد چه بسا که با تغییر نغمه‌های یک دستگاه، سبک ترانه کاملا  متفاوت شود.

امیدوارم از شنیدن موسیقی‌های نمونه‌ای لذت ببرد!

برچسب ها
نظرات کاربران
کد امنیتی
hamid_kh
hamid_kh
٩٢/٠٣/١٢
٠
٠
جان ؟؟؟ این چه مطلبیه ؟؟؟؟
hamid_kh
hamid_kh
٩٢/٠٣/١٢
٠
٠
هاااااا حالا درست شد ....
mhv
mhv
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
مجیـــــــــــــــــــــــــــــــد
shahrzad-z
shahrzad-z
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
حمییییییییییییییییییییید
mhv
mhv
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
کامبیـــــــــــــــز
پری سا
پری سا
٩٢/٠٣/١٢
٠
٠
چی میگه؟؟؟؟؟؟؟؟؟
hamid_kh
hamid_kh
٩٢/٠٣/١٢
٠
٠
چیز خاصی نیست ، شما خودتون رو اذیت نکنین ...
mhv
mhv
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
هیچ دوشواری نیست
R-Rad
R-Rad
٩٢/٠٣/١٢
٠
٠
خیلی ممنون رسوای زمانه رو خیلی دوست دارم.در ضمن اطلاعات خوبی بود!
mhv
mhv
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
خواهش میکنم، بسیار دل انگیز است
Dokhtare Mashreghi
Dokhtare Mashreghi
٩٢/٠٣/١٢
٠
٠
چه جلب بوده خوانندگی در زمان های قدیم...فک نکنم مثه الآن که هرکی از مامانش قهر کنه،بیاد خواننده شه بوده باشه
mhv
mhv
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
بلی، البته هنوز هم خواننده هایی داریم که به سبک ها احترام میگذارند
radmehr
radmehr
٩٢/٠٣/١٢
٠
٠
دستگاه سه گاه همون بیات ترک هست؟ نام سه گاه و ۴ گاه برام جدید بود در کل عاشق ماهور و شور هستم
mhv
mhv
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
پس معلومه مطلبو خوب نخوندی:))))) جزو نغمه های شور می باشد
mo_so
mo_so
٩٢/٠٣/١٢
٠
٠
یادش بخیر.زمانی که سه تار و سنتور می نواختم
h_nim82
h_nim82
٩٢/٠٣/١٢
٠
٠
حیف اگه الان نمی نوازید
mhv
mhv
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
خیلی خوبه منم یک زمان دوست داشتم یاد بگیرم!
mo_so
mo_so
٩٢/٠٣/١٢
٠
٠
رسوای زمانه را خیلی دوست دارم
R-Rad
R-Rad
٩٢/٠٣/١٢
٠
٠
ایضا
mhv
mhv
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
می تو
hamid_kh
hamid_kh
٩٢/٠٣/١٢
٠
٠
من هیچ اطلاعی از این دستگاه ها نداشتم ... مرسی استاد وکیلی ...
mhv
mhv
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
خوشحالم که به اطلاعاتتون افزوده شده
قضاله
قضاله
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
استااااااااااد .....اوووووووووووووووووووف :))))))هندونه هندونه .............
h_nim82
h_nim82
٩٢/٠٣/١٢
٠
٠
عالی بود
mhv
mhv
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
لطف دارید
پسر جهنمی
پسر جهنمی
٩٢/٠٣/١٢
٠
٠
الآن دقیقا دچار کف بری حاد شدم از اینکه هیچی نمی دانستم
mhv
mhv
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
:)))))) یک لیوان آب بخور سه بار دوره خونه بدوووووو حل میشه:)))
پسر جهنمی
پسر جهنمی
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
سخته نمیشه یک دور تو باغ یا نصف دور تو ویلای شمال یا ربع دور تو ویلای کیش یا 1/8 دور تو ویلای جزایر قناری ؟؟؟؟؟
mhv
mhv
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
خب برو تو حموم یک دور بزن !
پسر جهنمی
پسر جهنمی
٩٢/٠٣/١٦
٠
٠
میگم خونه کوچیکه نمیشه اونوقت شما میگی حموم ( خدایا به ادامین مقیاس سنجی را یاد بده )
Paeez
Paeez
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
دوتاشو شنیده بودم اما الان دانلود رایگانه واسم؟یک سول خیلی مهم:)طرح بعثتم:)
mhv
mhv
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
حجم هارو تا حد امکان پایین آوردیم/ بله! ، قبلنا اینقدر خسیس نبودید خخخخخخخ
قضاله
قضاله
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
من داداشم انقد سنتی گوش داده مخم پره ..میخواین از حفظ بخونم خخخخخخخخخخخخ
mhv
mhv
٩٢/٠٣/١٣
١
٠
آهنگ درخواستی هم قبول می کنید:))))))
قضاله
قضاله
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
مهم: برخی از اصطلاحات داخل متن به دلیل طولانی شدن، توضیح داده نشده است، دانای کل، گوگل عزیز در دسترس است، سؤال داشتید 24 ساعته و آنلاین در خدمت شماست! خخخخخخ ممنون قشنگ بوووود :))))))))
mhv
mhv
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
:)
mo_so
mo_so
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
فراگیری موسیقی سنتی کار دشواری است
mhv
mhv
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
بستگی به استعداد و علاقه داره
mo_so
mo_so
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
بله
mo_so
mo_so
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
بله.موافقم
mo_so
mo_so
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
موافقم
mo_so
mo_so
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
http://www.avazasil.com.سایت جامعی است در زمینه موسیقی سنتی.شاد یا غمگین بودن موسیقی به سازهای به کار رفته هم وابسته است دستگاه به تنهایی تاثیرگذار نیست
javad agha
javad agha
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
...........................................................
shahrzad-z
shahrzad-z
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
الان کی چی؟ها؟
نسیم
نسیم
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
واز فهمیدید ما نتمون رو شارژ کردیم؟! واز میخواین من شرمنده داداشم بشم!!! :)) دستگاه سه گاه، چهار گاه، پنج گاه! می‌گم شش گاه نداریم؟!!
mhv
mhv
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
نه دیگه شیشو تموم کردیم/ اشکال نداره دیگه اگه شارژ نت برای این خرج نشه برای کجا خرج بشه:)))))
mahshid
mahshid
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
مرسی
mhv
mhv
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
خواهش میکنم
nika
nika
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
ممنونم..............
mhv
mhv
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
سپاسگذارم
A.hosseiny
A.hosseiny
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
ممنون
mhv
mhv
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
امیدوار مفید بوده باشه
A.hosseiny
A.hosseiny
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
شک نکنین بسیار مفید بود ببخشید یادم رفت بنویسم مفید بوده...بازم ممنون
sam.ariyaee
sam.ariyaee
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
ای ججونم پدر و پسر شگفت انگیز سرزمین ایران ... شجریان های به یاد ماندنی دوست داشتنی من ملودی شهداد روحانی گوش میدم یا شجریان ها .... عاشقشونم
mhv
mhv
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
بله شجریان تکه!
s.a
s.a
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
:| سنتی زیاد دوست نمیدارم! :|
mhv
mhv
٩٢/٠٣/١٤
٠
٠
چی سنتی؟ بستنی؟ خواستگاری ؟ خخخخخ
s.a
s.a
٩٢/٠٣/١٤
٠
٠
عه عه عه............... :)))))))))))))))))))))))))))
باران
باران
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
نظر به اینکه به اطلاعاتمان افزوده شد با تاییدات وافره ممنون
mhv
mhv
٩٢/٠٣/١٤
٠
٠
با تاکید فراوان تشکر:)
علیرضا
علیرضا
٩٢/٠٣/١٣
٠
٠
اول بگم که عکس کاربریت تو چش همون استادی که خودت میدونی ! :خخخخخخخخخخ! / یعنی مطلب کاملی بود ها کیف کردم دمت گرم محمد حسین:))
mhv
mhv
٩٢/٠٣/١٤
٠
٠
چرا نمره هارو نمیده!/قربونت:)
وصال
وصال
٩٢/٠٣/١٤
٠
٠
مرسی آقای وکیلی .مخصوصا رسوای زمانه عالییییییییییی بود .یاد ایام جوونی افتادم خخخخخخ
mhv
mhv
٩٢/٠٣/١٥
٠
٠
بله خیلی دلچسبه/ دوران جوونی دیگه چی کارا میکردین خخخخخخ
وصال
وصال
٩٢/٠٣/١٤
٠
٠
البته خود من یه ساز خوب میشناسم به نام پیالون خخخخخخ ترکیب پیانو و ویالون خخخخخخخخ یعنی عالیه .
mhv
mhv
٩٢/٠٣/١٥
٠
٠
باز خوبه با دف، قابلمه و ... کار نمیکنید
mo_so
mo_so
٩٢/٠٣/١٥
٠
٠
در مورد تصنیف,سرود و آواز هم لطفا مطلب بنویسید به نظرم در شناخت بهتر موسیقی سنتی موثر است
mhv
mhv
٩٢/٠٣/١٥
٠
٠
در اینده انشاالله
farzaneh.h
farzaneh.h
٩٢/٠٣/١٥
٠
٠
عالی! بی نهایت مفید بود برام :) ممنونم، کاش برای هر کدوم مثال های بیشتری می زدید.
mhv
mhv
٩٢/٠٣/١٥
٠
٠
خوشحالم:) همین ها رو هم خیلی گیر اوردنشون سخت بود مثلا یک آهنگ شجریان مال 20 سال پیشه! ولی خب دیگه یک نمونه برای هر کدوم :)
پربازدیدتریـــن ها
طنز

نامه ای منصفانه به استاد

٩٥/٠٩/١١
شعری سروده خودم

بعد تو

٩٥/٠٩/١٣
شعری سروده خودم

شاید دلیل خلقتت آغوش باشد!

٩٥/٠٩/١٣
شعری سروده خودم

حیف که روی من این جا به تو هم باز نبود

٩٥/٠٩/١١
شعری سروده خودم

سکوت پاییزی

٩٥/٠٩/١٤
امان از این همه ناهماهنگی

یک نفر با من هماهنگ شود

٩٥/٠٩/١٣
لطفا شفاف بگویید

مسابقه ی غسل

٩٥/٠٩/١٣
گیج شده ام

حال این روز

٩٥/٠٩/١٤
به دنبال آیه های عذاب

سید حسن آقامیری کیست؟

٩٥/٠٩/١٤
بیا همت کن رفیق

با دود و غبار هم مدارا ؟!

٩٥/٠٩/١١
ترانه ای سروده خودم

دل بهونه گیر

٩٥/٠٩/١٥
عمق فاجعه

آرایشگاه

٩٥/٠٩/١٥
داستان کوتاه

به همین سادگی / قسمت دوم

٩٥/٠٩/١٤
معرفی فیم دریا سالار

لطف خدا بود

٩٥/٠٩/١٤
نامه ی کشف شده ی قدیمی ترین دانشجوی دانشگاه بیرجند

مجمع الأدبا

٩٥/٠٩/١٥
بعضی ها

ساعت های بی صدا

٩٥/٠٩/١١
چرا همیشه همه چیز را آماده می خواهیم؟

دوستت دارم های ناگفته

٩٥/٠٩/١٥
ترسیده ام انگار

دلم مى خواهد همه چيز را بسوزانم!

٩٥/٠٩/١٣
باید بشوی همان آدم سابق

آفرینش برای خوب بودن

٩٥/٠٩/١٤
اندر حکایت آموزش مسائل جنسی به کودکان

بچه از کجا میاد؟

٩٥/٠٩/١٦