چه موضوع‌هایی را برای داستان انتخاب كنیم؟
آموزش داستان نویسی. قسمت سه از چهار

چه موضوع‌هایی را برای داستان انتخاب كنیم؟

نویسنده : سایت جیم

در دو قسمت قبلی (برای مشاهده روی قسمت اول یا قسمت دوم کلیک کنید) پیرامون الفبای قصه نویسی و ویژگی‌های یک قصه مناسب سخن گفتیم. در این مطلب به مبحث انتخاب موضوع برای نوشتن داستان می‌پردازیم.

 

در میان ماجراهای مختلفی كه در طول زندگی برای شما به عنوان یك نویسنده اتفاق می‌افتد یا خود شاهد آن بوده یا از دیگران شنیده یا تخیل كرده‌اید تنها ماجراهایی قابل تبدیل به داستان هستند كه آن‌قدر غیر معمولی، غیر تكراری و واجد آن‌چنان تازگی‌ها و ارزش‌هایی باشند كه قابلیت بازگویی برای جمعی وسیع در حد یك جامعه و ملت را داشته باشند.

موضوعی كه بناست محور یك داستان قرار گیرد اگر هیچ خصوصیت بارزی نداشته باشد، حداقل باید دارای نكته‌ای باشد كه آن را از موضوع‌های معمولی و تكراری متمایز كند. عده‌ای قابل توجه از مردم داستان را برای تغییر ذائقه و ایجاد تنوع در زندگی خود می‌خوانند پس دور نیست كه در داستان به دنبال فرهنگ‌ها، فضاها و آدم‌هایی بگردند كه با آن‌چه پیوسته پیرامون خود می‌بینند متفاوت باشند. خواهان ماجراهایی باشند كه خود به سبب محدودیت‌های شخصی وشرایط خاص اجتماعی‌شان قادر به درگیر شدن با آن‌ها نیستند و در یك كلام طالب داستانی هستند كه برای ساعتی ولو در عالم خیال نسیمی از تازگی بر زندگی آن‌ها بوزاند و به هیجانشان بیاورد.

گروهی دیگر طالب دریافت شناختی عمیق‌تر از خود و دیگران و مشاركت در تجارب ناب عاطفی و احساسی همنوعان خویش از طریق داستان هستند. یا نگاه طنزآمیز به گوشه‌هایی از زندگی مردم می‌تواند برای عده زیادی از مردم جذاب باشد.

 

نویسنده‌ای كه در انتخاب موضوع داستانش و كار روی آن به این موارد و خواست‌های مخاطبانش بی‌توجه باشد، متقابلا نباید از آنان توقع استقبال و همدلی داشته باشد. نویسنده‌ای كه می‌خواهد هم در حد كافی خواننده داشته باشد و هم اثری فراتر از یك وسیله تفریحی و سرگرمی برای مخاطبان خود خلق كند باید مراقب باشد كه موضوع داستانش را با دقت كافی انتخاب نماید.

ویژگیهای یك نثر خوب و مناسب داستانی

 

1-  انتخاب صحیح و دقیق كلمات:

در ادبیات تنها وسیله انتقال فكر واحساس كلمات هستند. نویسنده اگر شخصی مسلط بر زبان شد، در به كار گیری هر كلمه، تركیب، تعبیر، تشبیه، حرف اضافه وحتی هر علامت نگارشی در متن خود منظور خاصی خواهد داشت. او به وسیله هر یك از این انتخاب‌ها می‌خواهد فكر و احساس یا تصویر خاصی را به خواننده اثرش منتقل كند.

به تعبیر پیش كسوت‌ها هر كلمه، بار عاطفی و احساسی خاصی دارد. به همین خاطر برای بیان هر حس تنها یك كلمه یا تعبیر وجود دارد و نویسنده باید همان را به كار بگیرد، نه كلمات مترادف آن را، تا بتواند حس مورد نظر را به خواننده منتقل كند.

یك نثر خوب مثل یك بنای زیبا و مستحكم است كه در آن هیچ چیز نابجا و زایدی وجود ندارد. همه چیز به جای خود و به اندازه است به همین علت است كه می‌گویند در یك نثر هنری اصیل هیچ چیز اتفاقی و تصادفی نیست.

 

2- تازگی و زنده بودن:

یك نویسنده باید از تعبیرات و تشبیهاتی استفاده كند كه زنده و معاصر با زبان قصه باشد نه تعبیراتی كه در گذشته استفاده می‌شده و امروزه به كار نمی‌رود. مانند روی زیبا كه در هزار سال پیش به ماه آسمان تشبیه می‌شده و حال بر اثر استعمال مكرر تازگی خود را از دست داده و از آن روح، انرژی و بار عاطفی خالی شده است. پس در یك نثر داستانی اصیل و خوب باید از تشبیهات بكر و دست اول استفاده كرد.

 

3- بی پیرایگی:

از ویژگی‌های مثبت یك نثر داستانی خوب این است كه خواننده در عین دریافت آن مواردی كه منظور نظر نویسنده است، وجود چیزی به نام نثر جدای از داستان را احساس نكند. باید همانند هوایی كه تمام اطراف ما را احاطه كرده و زندگی ما در لحظه لحظه‌اش به آن وابسته است، نثر داستان هم باشد و نباشد؛ تاثیر بگذارد ولی دیده نشود و تنها زمانی به وجود آن پی‌ببریم كه اختلالی در جریان طبیعی آن به وجود بیاید. نباید با تكلف و پیچیدگی نوشت بلكه ساده و روان ولی در عین حال زیبا نوشت.

 

4- ایجاز:

ایجاز همان كم گفتن و گزیده گفتن است. یعنی نویسنده آن‌قدر بر زبان مسلط باشد كه با كمترین كلمات بیشترین مقصود ممكن را برساند و نوشته‌اش چیزی اضافه نداشته باشد. نگاه كنید كه سعدی با تعداد كمی كلمه چقدر مطلب بیان كرده است حال آن‌كه اگر بخواهید همین چند سطر را معنی كنید مجبورید تعداد كلماتی به مراتب بیشتر از این مصرف كنید : -- «منت خدای عز و جل كه طاعتش موجب قربت است و به شكر اندرش مزید نعمت.»

 

5- یكدستی نثر :

هماهنگی یا یكدست بودن نثر نیز از امتیازات یك قصه خوب است. منظور از یكدستی این نیست كه نوشته از آغاز تا پایان یك آهنگ ثابت و یكنواخت داشته باشد. به عكس یك قصه هنری قصه‌ای است كه آهنگ نثرش با آهنگ حركت داستان و ماجراهای آن همخوانی داشته باشد. به عبارت دیگر ارتباط نثر با صحنه ها و حوادث مختلف داستان درست مثل ارتباط موسیقی با آواز در یك سرود است. در داستان گاه اوضاع آرام است و زمانی ماجراهای تند و هیجان انگیز اتفاق می‌افتد. صحنه‌ای خشونت‌آمیز است و صحنه‌ای دیگر حالتی عاطفی و تاثر انگیز دارد. نثر قصه اگر بخواهد یكنواخت باشد نثر فنی موفقی نخواهد بود ولی باید نثری یكدست و روان داشته باشد.

 

6- تناسب نثر با موضوع قصه:

هر قصه‌ای نثر مخصوص به خود را می‌طلبد. مثلا یك قصه تاریخی مربوط به هزار سال پیش نثری را می‌طلبد كه مناسب قصه امروزی نیست. همچنان كه در نوشتن یك قصه احساسی و عاطفی باید طوری نوشت و در یك قصه خشن جنایی – پلیسی یك طور دیگر یا در یك داستان فكاهی و طنزآمیز باید نثری مخصوص را به كار برد.

در داستان‌های تخیلی به دلیل بی‌زمان و مكان بودن هر چه نثر غریب‌تر و غیر آشناتر باشد بهتر است و داستان جالبتر می‌شود.

 

7- غنا:

هر زبانی به طور معمول دارای ده‌ها هزار كلمه مختلف است و در آن، برای بیان یك موضوع گاه چندین كلمه متفاوت وجود دارد. نویسنده‌ای كه حافظه‌اش گنجینه‌ای غنی از لغات دارد، نثری می‌آفریند كه از تكرارهای زیان‌آور و فقر لغت بری است. حال آن‌كه نویسندگان بی‌مایه، تعداد معدودی لغت بیشتر ندارند كه از زیادی استعمال در نوشته توی ذوق می‌زند.

از سوی دیگر فرهنگ عامیانه و ادبیات هر كشوری لبریز از تكیه كلام‌ها، ضرب المثل‌ها، كنایه‌ها و تشبیهات است كه به آن زیبایی و غنا می‌بخشد. نویسنده باید بر این فرهنگ و ادبیات مسلط باشد تا بتواند نثر خود را از خشكی و بی‌روحی و یكنواختی نجات دهد و به آن غنا ببخشد.

 

چکیده :

انتخاب صحیح و دقیق كلمات، تازگی و زنده بودن، بدون تکلف و بدون پیچیدگی، کم گفتن و گزیده گفتن، یکدست بودن نثر، تناسب نوع نثر با موضوع داستان، و استفاده از واژه‌های مناسب و بهره‌گیری از غنای ادبی موجود در فرهنگ از ویژگیهای بارز یک نثر داستانی مناسب و خوب است .

 

 

برچسب ها
درباره نویسنده
نظرات کاربران
کد امنیتی
علیرضا
علیرضا
٩٢/٠١/١٤
٠
٠
ممنونم جیم :)
سین سید هاشم صاد صفدری
سین سید هاشم صاد صفدری
٩٢/٠١/١٤
٠
٠
دس شوما درد نکنه!ببینم میتونین منو نویسنده کنین یا نه آخرش:))))
parisa
parisa
٩٢/٠١/١٤
٠
٠
نه شما خیلی زحمت نکش........
سین سید هاشم صاد صفدری
سین سید هاشم صاد صفدری
٩٢/٠١/١٥
٠
٠
مطمئن؟
parisa
parisa
٩٢/٠١/١٦
٠
٠
مطمئن.........
سین سید هاشم صاد صفدری
سین سید هاشم صاد صفدری
٩٢/٠١/١٤
٠
٠
دس شوما درد نکنه!ببینم میتونین منو نویسنده کنین یا نه آخرش:))))
parisa
parisa
٩٢/٠١/١٤
٠
٠
مرسی..............
سهره
سهره
٩٢/٠٢/٣١
٠
٠
ممنون مفید بودن.
شوران
شوران
٩٣/٠١/١٦
٠
٠
خسته نباشید ممنون بسیار مفید بود
پربازدیدتریـــن ها
شعری سروده خودم

سکوت پاییزی

٩٥/٠٩/١٤
شعری سروده خودم

چشم هایم باز شد٬ دیدم کنارم نیستی

٩٥/٠٩/١٨
گیج شده ام

حال این روز

٩٥/٠٩/١٤
به دنبال آیه های عذاب

سید حسن آقامیری کیست؟

٩٥/٠٩/١٤
ترانه ای سروده خودم

دل بهونه گیر

٩٥/٠٩/١٥
عمق فاجعه

آرایشگاه

٩٥/٠٩/١٥
معرفی فیم دریا سالار

لطف خدا بود

٩٥/٠٩/١٤
داستان کوتاه

به همین سادگی / قسمت دوم

٩٥/٠٩/١٤
نامه ی کشف شده ی قدیمی ترین دانشجوی دانشگاه بیرجند

مجمع الأدبا

٩٥/٠٩/١٥
اندر حکایت آموزش مسائل جنسی به کودکان

بچه از کجا میاد؟

٩٥/٠٩/١٦
شعری سروده خودم

چشم هایت شبیه پاییزند...

٩٥/٠٩/١٨
چرا همیشه همه چیز را آماده می خواهیم؟

دوستت دارم های ناگفته

٩٥/٠٩/١٥
باید بشوی همان آدم سابق

آفرینش برای خوب بودن

٩٥/٠٩/١٤
دیکتاتوری دوست داشتنی

از دلخوشی تا دلبستگی

٩٥/٠٩/١٨
ترانه ای سروده خودم

تو خیالی...

٩٥/٠٩/١٦
شعری سروده خودم

ناز نگاه

٩٥/٠٩/١٤
ترانه ای سروده خودم

وقتی ستاره توی آسمونه

٩٥/٠٩/١٥
چند کلمه با عادل فردوسی پور که دیگر عادل نیست

ناعادل!

٩٥/٠٩/١٦
به دنبال یک مامن

اعتراف

٩٥/٠٩/١٨
خواب عجیبی بود...

تجربه مرگ در خواب

٩٥/٠٩/٢٠