در آسمان ایران چه خبر است؟!
نکاتی جالب و خواندنی در مورد جنگنده ها و موشک های ایرانی

در آسمان ایران چه خبر است؟!

نویسنده : حامد نادری راد

نوشتن در مورد سیاست‌های کلان دفاعی و نظامی کشور هم سخت است و هم تخصصی. چیزهایی هست که باید دوست داشته باشی در موردشان بدانی و با الفبای آن آشنا باشی. در این مطلب سعی کرده‌ایم به یک سؤال جدی پاسخ بدهیم. اینکه در آسمان ایران چه می‌گذرد و ما چگونه توانسته‌ایم موازنه دفاعی را با دشمنان‌مان برقرار کنیم. کمی طولانی است ولی به خواندش می‌ارزد.

 

عکس یادگاری خلبانان ایرانی با اف 14

سیاست شاه چه بود؟

شاه بلندپروازی‌های زیادی در مورد سیاست‌های نظامی داشت. دو تهدید جدی شوروی و عراق در مقابل شاه بودند و او برای دفع خطر این دو، با آمریکایی‌ها قرارداد‌های زیادی بست. جنگ‌هایی که پس از جنگ جهانی دوم رخ داده بودند، همگی نشان می‌داد که اگر شما بتوانید دشمن را از طریق هوایی فلج کنید و زیرساخت‌های نظامی‌اش را نابود کنید، با نیروی زمینی کوچکی می‌توانید پیروزی بزرگی را رقم بزنید. این نگاه باعث بسته شدن قرارداد‌های نظامی گوناگونی در زمینه خرید جنگنده‌های نظامی با آمریکا شد.

در آن زمان جنگنده ساده F5 به مقدار زیادی در سال 1347 وارد ایران شد و پس از آن جگنده های نسبتا خوب فانتوم F4 در حدود 200 عدد از آمریکا خریداری شد. ولی این جنگنده‌های برای رهگیری و هدف قرار دادن میگ‌های 25 شوروی کافی نبودند و شاه چندین ماه در آمریکا به سر برد و قبول کرد کل هزینه تحقیق و توسعه و تولید جنگنده‌های بسیار پیشرفته F14 تام‌کت را بپذیرید. ضمن این قرارداد 80 فروند از آن را هم از ایالات متحده خرید که 79 فروند از آن تا قبل از انقلاب به ایران تحویل داده شد. یک سال قبل از انقلاب هم قرارداد تحویل 300 فرورند F16 بسته شد که پس از انقلاب این قرارداد توسط آمریکایی‌ها لغو شد.

F14 های تحویلی به کشور، در آن زمان ایران را به برترین قدرت هوایی منطقه تبدیل کردند و این امکان را دادند که نیروی هوایی بتواند از سرزمین پهناور ایران دفاع کند. اما وقوع جنگ خیلی چیزهای را عوض کرد.

 

تصویری از فیلم سینمایی حمله به اچ 3

آسمان ایران در زمان جنگ

شروع جنگ با برتری محض هوایی ایران همراه بود. در عملیات بسیار پیچیده H3 حدود 60 درصد از کل ناوگان هوایی عراق نابود شد. البته هر چقدر جنگ پیش می‌رفت، توان هوایی ایران کاهش پیدا می‌کرد. این کاهش اولا به علت ناتوانی ایران از تعمیر و نگه‌داری و ثانیا تمام شدن مهمات و یا سقوط جنگنده‌ها در نبردهای هوایی رخ می‌داد. همچنین ایران به دلیل تحریم تسلیحاتی نمی‌توانست مهمات یا قطعات یدکی تهیه کند.

در آن زمان هواپیماهای F5 و F4 فانتوم بیشتر به پشتیبانی از خطوط مقدم جنگ و بمباران‌های هوا به زمین می‌پرداختند و البته به علت قابلیت‌های کم، توانایی زیادی در مقابل جنگنده‌های عراقی نداشتند. از نیمه‌های جنگ به بعد عراقی‌های هواپیماهای میراژ را از فرانسه خریدند که به شکل کلی می‌توانست تعادل هوایی را برهم بزند. در آخرین نبرد هوایی برای اولین بار یک فروند میراژ توانست دو فانتوم ایرانی و یک F14 را همزمان نابود کند.

به طور خلاصه در کل جنگ هواپیماهای F14 بیش از کاربرد نظامی، کاربرد حفاظت از مراکز حیاتی اقتصادی و سیاسی را بازی می‌کردند و تقریبا جز در ماه‌های انتهایی جنگ هیچ‌گاه هواپیماهای عراقی نتوانستند در مقابل آن‌ها کاری انجام دهد.

 

پناهده شدن گروهی جنگنده های عراقی به ایران در طول جنگ اول خلیج فارس

یک هدیه غیر منتظره

شروع جنگ اول خلیج فارس (جنگ آمریکا و نیروهای متحدد با صدام به خاطر اشغال کویت) باعث شده بود که جنگنده‌های عراقی به اهداف آسانی برای F16 هایی آمریکایی تبدیل شوند، بنابراین صدام و مشاورانش در دی و بهمن 1369 تصمیم گرفتند که هواپیماهایشان را به ایران بفرستند تا شاید پس از پایان جنگ بتوانند دوباره آن‌ها را از همسایه قدیمی و دشمن دیروز پس بگیرند. در طول این مدت انواع مدل‌های روسی سوخو و چندین فروند میراژ عموما در فرودگاه نوژه همدان به زمین نشستند که در برخی منابع تا 50 عدد جنگنده در مجموع ذکرشده است. عمر این جنگنده‌ها عموما زیر 3 سال بود و برای نیروی فرسوده هوایی ایرانی در آن زمان یک هدیه بی‌نظیر بود. این هواپیماها در اسکادران‌های مختلف تقسیم شدند و هم اکنون نیز برخی از مدل‌های آن عملیاتی می‌باشند. پس از جنگ خلیج فارس ایران هرگز حاضر نشد هواپیماهای عراقی را به صدام برگرداند و پس از سقوط وی برخی از این جنگنده‌های به ارتش عراق مابین سال‌های 2008 تا 2011 تحویل شد.

ایرانی‌ها برای بهره‌برداری از جنگنده‌های ساخت روسیه قراردادهای متعددی با این کشور بستند ولی هیچ‌گاه روس‌ها پیشتیبانی خوبی در این زمینه به ایران ندادند و خیلی از این هواپیماها با کمک و توان متخصصان داخلی عملیاتی شد. تصور کنید در برخی از موارد حتی یک دفترچه فنی ساده در مورد نحوه کارکرد هواپیما موجود نبود. طبق اسناد رسمی مدل‌های میراژ فرانسوی هنوز هم عملیاتی نشده‌اند.

 

نمونه ای اولیه از جنگنده پیشرفته قاهر 313

تلاش برای تولید جنگنده

پس از جنگ متخصصان داخلی تلاش زیادی برای تولید جنگنده داشتند که در نهایت منجر به تولید جنگنده‌های آذرخش 1 و 2 شد. این جنگنده‌های در حقیقت مدل‌های بهبود یافته فانتوم F4 بودند و هیچ کدام حتی از نظر توان نزدیک به F14 ها نبودند. این موضوع در حالی رخ می‌داد که دشمنان ایران در حال خرید جنگنده‌های پیشرفته F16 بودند که این موضوع به شدت توازن هوایی و نظامی منطقه را بر هم می‌زد. در تلاشی دیگر در دانشکده نظامی شهید ستاری جنگنده صاعقه تولید شد که آن هم در کلاس و اندازه فانتوم بود. آخرین جنگنده تولیدی کشور هم «قاهر 313» نام دارد که البته هنوز به تولید انبوه نرسیده است ولی طبق اطلاعات منتشر شده می‌تواند در کلاس F16 قرار گیرد. در دو ماه گذشته البته با رونمایی از موتور توربو جت توسط دکتر روحانی، این امید که ایران بتواند جنگنده‌ای در کلاس جهانی تولید کند را زنده‌تر کرد. در مجموع می‌توان گفت تمامی تلاش‌ها برای تولید جنگنده صددرصد ایرانی تاکنون موفقیت‌آمیز نبوده است.

در حال حاضر همچنان قوی‌ترین و بهترین جنگنده‌های نیروی هوای ایران همان F14 ها هستند که حدود 20 فروند از آن‌ها عملیاتی می‌باشند و حدود 22 عدد هم برای روز مبادا به صورت استند بای در انبار‌ها نگه‌داری می‌شوند.

 

موشک قاره پیمای سجیل

راه حل جایگزین

به موزات تلاش‌های ایران برای تولید جنگنده؛ تولید موشک‌های دوربرد و هدایت‌پذیر نیز در دستور کار قرار گرفت. موفقیت این پروژه باعث شد ایران بتواند تعادل نظامی را در هوا با دشمنان منطقه‌ای و بین‌المللی‌اش برقرار کند. در حال حاضر ایران توانایی شلیک‌ موشک‌هایی با برد 2000 کیلومتر را دارد که خطای برخورد آن‌ها زیر 10 متر است. سری موشک‌های شهاب 2 تا 5، سجیل 1 و2 ، قدر، خلیج فارس و ... نام موشک‌های بالستیک و قاره پیمای ایرانی است. همچنین برای دفاع در برابر جنگنده‌ها هم سامانه اس 200 و اس 300 روسی و مدل ایرانی آن یعنی بارور 373 ساخته شده است که می‌تواند یک چتر پدافندی برای کشور درست کند.

در حال حاضر موشک‌های ایرانی در برابر جنگنده‌های غربی به یک توازن رسیده‌اند و اگر قرارداد خرید جنگنده‌های بسیار پیشرفته سوخو 30، به نتیجه برسد این توازن به شدت به نفع ایران تغییر خواهد کرد.

 

لینک‌های مرتبط را اگر دوست داشتید برای اطلاعات بیشتر بخوانید:

(1) اف 4 فانتوم

(2) اف 14 تامکت

(3) اف 16 فالکن

(4) سوخو 30

(5) موشک‌های مشهور ایرانی

برچسب ها
نظرات کاربران
کد امنیتی
آتش آتشروان
آتش آتشروان
٩٥/٠٧/٠٦
٠
٠
اطلاعات جالبی بود مخصوصا لینکها/ممنون
h.naderi
h.naderi
٩٥/٠٧/٠٧
٠
٠
خدا رو شکر
بهمن بهمنی
بهمن بهمنی
٩٥/٠٧/٠٦
٠
٠
ممنونتم آقای نادری :)) اینجور مطلب ها رو چندین بار هم بخونی باز هم حس خوبی به ادم دست میده !
h.naderi
h.naderi
٩٥/٠٧/٠٧
٠
٠
امیدوارم مفید بوده باشه. تحلیل های نظامی به شرطی جالب هستن که فرد پیش زمینه اش رو داشته باشه
بهمن بهمنی
بهمن بهمنی
٩٥/٠٧/٠٧
٠
٠
:)
ساده
ساده
٩٥/٠٧/٠٦
٠
٠
به به، تو شب شهادت شهید کلاهدوز یه مطلب جنگی:-)
ساده
ساده
٩٥/٠٧/٠٧
٠
٠
آمریکا F14 فروخت، دولت کشور را.
h.naderi
h.naderi
٩٥/٠٧/٠٧
١
٠
دیگه باید یک کار متفاوتی توی هفته دفاع مقدس می کردیم :)
حسین مداحی
حسین مداحی
٩٥/٠٧/٠٦
٠
٠
خیلی ممنون. اطلاعات خوبی بود.
h.naderi
h.naderi
٩٥/٠٧/٠٧
٠
٠
خدا رو شکر. امیدوارم مفید بوده باشه
گلبرگ :)
گلبرگ :)
٩٥/٠٧/٠٧
٠
٠
سلام:) خیلی هم عالی و جالب بود.ممنون از شما:)
h.naderi
h.naderi
٩٥/٠٧/٠٧
٠
٠
ممنونم :)
f_farzad
f_farzad
٩٥/٠٧/٠٧
٠
٠
خدا قــــــــــوت آقای نادری...وهمچنین باید به متخصصین ایرانی دستمریزاد گفت که باعث افتخار این سرزمین هستن
h.naderi
h.naderi
٩٥/٠٧/٠٧
١
٠
که اگر نبودند شاید امروزی دشمنان هوس های دیگری را در سر می پروراندند
sajjad_mohammadi
sajjad_mohammadi
٩٥/٠٧/٠٧
١
٠
چه اطلاعات باحالی داشت:))
h.naderi
h.naderi
٩٥/٠٧/٠٧
١
٠
ممنون :)
s_mostafa_b
s_mostafa_b
٩٥/٠٧/٠٧
٠
٠
خیلی هم عالی :) راستی اس ۳۰۰ مگه اوکی نشد؟
s_mostafa_b
s_mostafa_b
٩٥/٠٧/٠٧
٠
٠
پوزش :دی
h.naderi
h.naderi
٩٥/٠٧/٠٧
٠
٠
چرا دیگه؛ توی متن هم نوشتم. طبق گفته کارشناسان این سامانه جدید پدافندی که تولید خودمون هست از اس 300 هم با کیفیت تره
s_mostafa_b
s_mostafa_b
٩٥/٠٧/٠٨
٠
٠
برای همین که دیدم نوشتید پوزش طلبیدم :) به هر حال خدا حفظ کنه این موشکا رو که امنیتمون رو حفظ کردن :)) مرسی از شما
m_sistani
m_sistani
٩٥/٠٧/٠٧
٠
٠
احسنت به متخصصان خودمون . اگه سنگ جلو پاشون نندازن ( چه داخلی ! چه خارجی) کارهای بزرگی میتونن اتنجام بدن
h.naderi
h.naderi
٩٥/٠٧/٠٧
٠
٠
بله؛ در زمینه هواپیما هم انشاء الله شاهد باشیم که تا سال 1400 بالاخره اولین جنگنده پیشرفته مون رو بتونیم درست کنیم.
براتعلی امیری
براتعلی امیری
٩٥/٠٧/٠٧
٠
٠
ممنون خیلی جذاب بود
h.naderi
h.naderi
٩٥/٠٧/٠٧
٠
٠
خواهش می کنم
M_Hoseiny
M_Hoseiny
٩٥/٠٧/٠٧
٠
٠
ان شالله بتونیم تو ساخت جنگنده های پیشرفته هم سبقت بگیریم ... تشکر از مطلبتون
سلیمان حسنی
سلیمان حسنی
٩٥/٠٧/٠٨
٠
٠
سلام استادگرامی:بسیارعالی و مطابق شرایط روز جامعه.امیدکه مسئولین کوتاه فکر بعضی کشورهای همسایه برسرعقل بیایند.شادکام وسعادتمندباشید
خورشید
خورشید
٩٥/٠٨/١١
٠
٠
بسی جالب بسی مفید
پربازدیدتریـــن ها
یک پارچ آب سرد!

شرط ثبت نام

٩٥/٠٩/٠٩
شعری سروده خودم

حیف که روی من این جا به تو هم باز نبود

٩٥/٠٩/١١
شعری سروده خودم

شاید دلیل خلقتت آغوش باشد!

٩٥/٠٩/١٣
میانه رو و دانا

امر به معروف و نهی از منکر وظیفه کیست؟

٩٥/٠٩/١٠
طنز

نامه ای منصفانه به استاد

٩٥/٠٩/١١
امان از این همه ناهماهنگی

یک نفر با من هماهنگ شود

٩٥/٠٩/١٣
لطفا شفاف بگویید

مسابقه ی غسل

٩٥/٠٩/١٣
برای پدر مهربانم

خورشید ِ گل فروش

٩٥/٠٩/٠٩
شعری سروده خودم

سکوت پاییزی

٩٥/٠٩/١٤
اگر ریزعلی می بود، شاید داستان طور دیگری رقم می خورد

جای دهقان فداکار خالی بود

٩٥/٠٩/١٠
چه کاریست؟

فهم

٩٥/٠٩/٠٨
بیا همت کن رفیق

با دود و غبار هم مدارا ؟!

٩٥/٠٩/١١
وقتی در 24 ساعت یک ملت عزادار می شود...

تراژیک ترین دو روز

٩٥/٠٩/٠٨
شعری سروده خودم

بعد تو

٩٥/٠٩/١٣
لعنت به هرچه یاد تو را زنده می‌کند

تقویم های بی عدد / شعر

٩٥/٠٩/١٠
گیج شده ام

حال این روز

٩٥/٠٩/١٤
ترسیده ام انگار

دلم مى خواهد همه چيز را بسوزانم!

٩٥/٠٩/١٣
وقتی آقا جان، خانوم جان، بابا و مامان با هم پرکشیدند

بلیط رفت و بی برگشت!

٩٥/٠٩/٠٩
به دنبال آیه های عذاب

سید حسن آقامیری کیست؟

٩٥/٠٩/١٤
داستان کوتاه

به همین سادگی / قسمت دوم

٩٥/٠٩/١٤