سلطان قلب‌ها؛ كله پاچه!
خواندن اين مطلب برای شيفتگان كلپچ الزامی است

سلطان قلب‌ها؛ كله پاچه!

نویسنده : فائزه اعتمادی راد

چند روز پيش بر روی یکی از بیلبوردهای تبلیغاتی آمریکا تبلیغی جالب نصب شده بود، كه در آن نام نانوایي بربري محلي و فست‌فود ايراني شامل كله‌پاچه، ديزي وحليم به چشم مي‌خورد. حالا فكر كنيد به اين‌كه بعد از اين اوباما صبح اول وقت برود كله‌پزي و يك پرس كلپچ چرب و چيلي بزند بر بدن، و با انرژي وصف نشدني به اموراتش برسد. يا مثلا دخترش از اين به بعد به جاي گارسوني رستوران در كله‌پزي مشغول به كار شود!

اما گذشته از اين شوخي‌ها، نقش بستن نام اين غذاي محبوب، اين طعام بي‌مثال، اين جلادهنده روح و جان، سلطان قلب‌ها؛ كله‌پاچه، آن هم در آن سر دنيا مايه افتخار و مباهات است. به همين خاطر، جهت اداي دين شخصي به اين موجود لذيذ تصميم گرفتم آن را از ابعاد مختلف مورد بررسي قرار بدهم.

ناگفته نماند كه در حين جستجو و نوشتن مطلب، كلي دهانم آب افتاد و با ديدن تصاوير شكنجه شدم و زجر كشيدم. به طوري كه حتي شب‌ها در خواب، خودم را در كله پزي مي‌ديدم و همين كه مي‌خواستم اولين لقمه را در دهان بگذارم، از شدت ذوق از خواب مي‌پريدم و به ياد لقمه نخورده و دل سوخته، تا صبح بيدار مي‌ماندم.

در ادامه شما را به خواندن هر آنچه كه بايد در مورد كله پاچه بدانيد دعوت مي‌كنم.

 

وقتي سر و كله «كله‌پاچه» پيدا شد

قبل از هر چيز قصد داشتم تاريخچه دقيقي از اين غذاي محبوب را پيدا كنم كه بعد از جستجوي فراوان متوجه شدم هنوز هيچكس نمي‌داند كه دقيقا سر و كله «كله‌پاچه» از كجا پيدا شده است و چه كسي اولين بار به ذهنش رسيد كه اين غذا را بپزد و بخورد و ديگر اين‌كه آيا اين كار از روي كنجكاوي بوده است، يا از فرط گرسنگي! اما با اين حال يك سند ادبي و يك سند تاريخي پيدا كردم كه نشان مي‌دهد اين غذا قدمتي طولاني دارد. 

سند ادبي: 

ابواسحاق اطعمه؛ پنبه زنی بود که وقتي كارش تمام مي‌شد، یک مصرع از اشعار بزرگان شعرفارسی، همچون حافظ برمی‌داشت و آن را با مصرعی درباره انواع غذاهای زمان خودش (یعنی سده‌های هشتم و نهم هجری) کامل می‌کرد. او با این شیوه نقيضه گويي، در باب کله‌پاچه فروشی‌ها گفته است:

کیپاپزان، سحر که سر کله وا کنند / آیا بود که گوشه چشمی به ما کنند؟

كه با توجه به عصر شاعر متوجه پيشينه طولاني كله‌پاچه شدم و البته يك كلمه جديد هم به دايره لغاتم اضافه شد. «كيپا پز» به معني كله‌پز است. 

سند تاريخي: 

اخيرا در کشفیات باستان شناسی در سه کیلومتری شهر «سنخواست» در استان خراسان شمالی و در محوطه‌ای به نام «چلو»، یک دست کله پاچه چهار هزار ساله پيدا شده است.

بر اساس اخبار رسیده هیأت باستان شناسی ایران و ایتالیا، حین جستجو در این محوطه باستانی با دو قبر مواجه می‌شوند که در هرکدام یک دست کله پاچه گذاشته شده است. 

سرپرست ایرانی این هیأت به خبرنگاران گفته است: «در کنار اجساد این دو قبر، ظروفی به شکل کاسه گذاشته شده بود که در آن بقایای سر گوسفند و چهارپاچه قابل رؤیت است. این موضوع نشان می‌دهد که احتمالا کله‌پاچه، غذای محبوب آن‌ها بوده و پس از مرگ به آن‌ها هدیه شده است.»

گفتني است كه این گورها مربوط به سه هزار و ۷۰۰ سال تا چهار هزار و ۲۰۰ سال قبل هستند!

 

يا شيفتگي، يا تنفر

مي‌توان گفت كه در مورد علاقه به كله‌پاچه، افراد به دو دسته تقسيم مي‌شوند؛ يا شيفته و دلباخته اين غذاي خوشمزه هستند و يا به طرز فجيعي از آن تنفر دارند! (احتمالا مي‌توانيد خودتان در انتهاي همين مطلب و بخش نظرات، اين دو دسته را مشاهده كنيد.) درباره دسته دوم بايد بگويم كه اين تنفر از كم سعادتي خودشان است و تنها بندگان برگزيده‌اي مثل دسته اول هستند كه توفيق ميل كردن اين غذاي خاص و دلپذير را پيدا مي‌كنند! 

اما اگر به ليست چندش‌آورترين‌ترين غذاهاي جهان نگاهي بيندازيد، مي‌بينيد كه كله‌پاچه بعد از «خون مار كبري»، «سوپ خفاش» و «ترشي بچه موش» در رتبه چهارم قرار دارد! و اين در حالي است كه غذاهايي همچون «معجون مار و عقرب»، «خوراك جنين جوجه»، «سوپ سوسك» و... در رتبه‌هاي بعدي قرار دارند. من كه شخصا مورد چندش‌آوري در غذاي محبوبم نديدم اما به هر حال كسب رتبه در جهان چيز خوبي است؛ آن هم رتبه تك رقمي! حالا به هر عنواني كه مي‌خواهد باشد.

راستي اين را هم بگويم كه در چين و ويتنام، كله‌پاچه سگ، كله‌پاچه تمساح و كله‌پاچه ميمون هم طبخ مي‌شود! 

 

كله پاچه خوردن هم آدابي دارد

كله‌پاچه يك غذاي سنتي است كه به غير از ايران در كشورهاي ديگر هم طرفدار دارد. روش طبخ و خوردن آن در کشورهای مختلف، مشابه است و در ایران و ترکیه «کله‌پاچه»، در کشورهای عربی بلغارستان «پاچه»، و در جنوب قفقاز (ارمنستان، آذربایجان و گرجستان)، «خاش» ناميده مي‌شود. البته نروژي‌ها هم كله پخته شده را با كلم و سيب زميني مي‌خورند اما به خوردن پاچه علاقه‌اي ندارند.

در گذشته كساني كه به كله‌پزي مي‌رفتند، مطابق میل خود هر نوع نانی را که دوست داشتند -و معمولا نان سنگک بود- با خود به مغازه می‌بردند. مي‌نشستند و پس از آن یک سینی با مجمعه که وسط آن ظرفی از آب کله بود، توسط شاگردمغازه براي آن‌ها برده می‌شد. 

اگر مشتری از افراد والا مقام یا درباری بود خود صاحب مغازه نان‌ها را داخل ظرف خرد می‌کرد و آب اضافی آن را می‌گرفت و پس از آن به شکل مخروطی در می‌آورد و مقداری روغن مغز بر روی آن گذاشته وآن را به مشتری برمی‌گرداند. چند لقمه‌اي که مشتری از غذا می‌خورد شاگرد مغازه ظرف غذا را از جلویش بر می‌داشت و دوباره با اضافه کردن روغن و کمی مغز به او باز می‌گرداند. پس از آن نوبت به خوردن گوشت می‌رسيد و صاحب مغازه بنا به شخصیت مشتری ظرفی از چشم، بناگوش، و زبان تهیه می‌کرد. بر روی آن روغن و دارچین می‌ریخت و به مشتری می‌داد. در این جا هم اگر افراد معمولي بودند، پای گوسفند بر روی آن ظرف قرار می‌گرفت.

مشتری کله‌پزی‌ها، بيشتر افراد دست به جیب و به قول امروزی‌ها آدم‌های لارج بودند ولی این صنف دارای مشتري‌های فقیر و بی‌پول هم بود که بعضی‌هاي‌شان به خوردن همان آب کله اکتفا می‌کردند ولی وعده با چانه زدن و سماجت کمی هم روغن مغز و گوشت نیز دریافت می‌کردند.

اين هم تصويري قديمي از قیمت کله پاچه در 44 سال پیش

 

وقتي كله‌پاچه هم كنسروي و اينترنتي مي‌شود!

در حال حاضر بيشتر مواد غذايي براي افراد شاغل و آن‌ها كه حال و حوصله آشپزي ندارند، به صورت كنسرو عرضه مي‌شود. اما تا اين لحظه فكر نمي‌كردم كله‌پاچه زبان بسته را هم به همين ترتيب داخل قوطي‌هاي كوچك فلزي كرده‌اند و به صورت كنسرو مي‌فروشند! 

با اين حال شما هم مي‌توانيد كنسرو پاچه گوسفند، كنسرو كله گوسفند و كنسرو كله پاچه گوسفند را با مارك‌هاي مختلف و وزن‌هاي متفاوت خريداري كنيد. اما بهتر است هر وقت فرصت داريد خودتان براي پخت آن در خانه اقدام كنيد و به كله‌پزي برويد تا طعم لذيذ و واقعي كله‌پاچه را از دست ندهيد.

بد نیست بدانید اين روزها كه همه چيز در فضاي مجازي خريد و فروش مي‌شود، افرادي هم پيدا شده‌اند كه امكان اضافه كردن كله‌پاچه به سبد كالاي مجازي خانواده‌ها را فراهم كرده‌اند. مثلا یک کلپچ شامل یک مغز + یک زبان + یک بناگوش + آب گوشت با آب قلم + سرویس یک نفره + نان سنگک + آبلیمو + چای  31 هزار تومان درب منزل!

 

باز هم رد پايي از هنرمندان

همانطور كه در بسياري از موارد اثري از هنرمندان پيدا مي‌شود، اين بار هم به دنبال چهره‌هاي كلپچ‌خور رفتم. قطعا تعداد شيفتگان كله پاچه زياد است، اما تصوير تعدادكمي از آن‌ها منتشر شده بود براي به پايان رساندن مطلب انتخاب كردم.

در اين تصاوير الناز شاكر دوست، محسن افشاني، احمد پور مخبر و نويد محمد زاده (بازيگر) احسان عليخاني و مبينا نصيري (مجري) و سروش رفيعي (فوتباليست) را مشاهده مي‌كنيد.

برچسب ها
درباره نویسنده
نظرات کاربران
کد امنیتی
Pesare irani
Pesare irani
٩٥/٠٥/٣١
١
٠
مرسیـــــ... همشو خوندم قشنگ بود....دلوم خاست
f_etemadi
f_etemadi
٩٥/٠٥/٣١
١
٠
خواهش میکنم. ممنونم. دل منم خواست :(
اشکمهر آتشروان
اشکمهر آتشروان
٩٥/٠٥/٣١
١
٠
اتقاقا دیشب کله پاچه داشتیم
f_etemadi
f_etemadi
٩٥/٠٥/٣١
٠
٠
خوش به سعادتتون :)
Gisoo_E
Gisoo_E
٩٥/٠٥/٣١
٢
٠
ووویییی آخه این چی بود دیگه؛؟درست که مطلب جالبی بود ولی قبول کنیم چندش آوره کله یا چشم یه گوسفند بدبختو با ولع بخوریم...
f_etemadi
f_etemadi
٩٥/٠٦/٠١
٠
١
ما که با ولع موخوریم چندش و این سوسول بازیا رو هم نداریم :دی ممنون که خوندی :)
بهمن بهمنی
بهمن بهمنی
٩٥/٠٥/٣١
١
٠
:| من از بوش متنفرم ، یه دفه تو کارخونه همکارا بزور بهم دادن
f_etemadi
f_etemadi
٩٥/٠٦/٠١
٠
٠
از شما بعید بود. کم سعادتین دیگه. علاقه به این غذای لذیذ مختص بندگان برگزیده ست :دی
الهام حبشی
الهام حبشی
٩٥/٠٦/٠١
٠
١
آبگوشت، زبان؛ مغز برای یک نفر لطفا ^_^
f_etemadi
f_etemadi
٩٥/٠٦/٠١
٠
٠
برای دو نفر دیه منم هسدم تنها خور :/
الهام حبشی
الهام حبشی
٩٥/٠٦/٠١
٠
٠
ممکنه من هوس کنم از غذای تو هم بخورم! ناراحت نمیشی یهو یک قاشق از آسمون توی بشقابت فرود بیاد ؟ :ی
f_etemadi
f_etemadi
٩٥/٠٦/٠٢
٠
٠
فکرشم نکن! خخخح گیس و گیس کشی میشه هااا گفته باشم :دی
f_maveddat
f_maveddat
٩٥/٠٦/٠١
٢
٠
سلآم؛ من جایی مهمان بودم.صاحب خونه کله پاچه بار گذاشته بود. ازم پرسید راستی شما کله پاچه دوست دارین یا نه؟! منم گفتم خیالت راحت دوست ندارم که هیچ، نگاشم نمیکنم. جایی هم که بقیه بخورن نمیمونم. بنده ی خدا اول شک زده نگام کرد. بعد رفت یه غذای دیگه درست کرد:))))))))) چیه این کله پاچه خدایی :///// البته من به غیر بالش زیر سرم که از پشم گوسفنده دیگه با هیچ کدوم از متعلقات گوشفند کارندارم :؟/
f_etemadi
f_etemadi
٩٥/٠٦/٠١
٠
٠
سلام. اوااا چرررا :/ هر جا دعوت بودین از این فرصت ها پیش اومد بیا منو ببر خانم مودت خخخ نچ نچ نچ چطور دلت اومد :/ غذای به این خوشمزه ای! :/
f_maveddat
f_maveddat
٩٥/٠٦/٠١
١
٠
بعدم ثابت شده سلطان قلبها بعد فردین، قرمه سبزی بوده نه کلپچ :) به هرجهت دست شما مرسی....خسته نباشی :)
f_etemadi
f_etemadi
٩٥/٠٦/٠١
٠
٠
قرمه سبزی بعد از کلپچه. ووااای خدایا مرسی که گوسفند و کله پاچه شو افریدی ^___^ اصلا بهش فکر میکنم گرسنم میشه
sajjad_mohammadi
sajjad_mohammadi
٩٥/٠٦/٠١
١
٠
چقد چندش بود عکساش ... اه
f_etemadi
f_etemadi
٩٥/٠٦/٠١
٠
٠
به غذای محبوبم احترام بذارید لدفن. دهع 😑 :/ :|
sajjad_mohammadi
sajjad_mohammadi
٩٥/٠٦/٠١
١
٠
ینی شما به این همه کسافت کاری عشق می ورزید عایا؟؟؟؟
f_etemadi
f_etemadi
٩٥/٠٦/٠١
١
٠
بیشتر از اون به ادب! عفت کلام داشته باشید بد نیست :)
f_yousefian
f_yousefian
٩٥/٠٦/٠١
٠
٠
مرسی جالب بود
f_etemadi
f_etemadi
٩٥/٠٦/٠١
٠
٠
مرسی که خوندین :)
مجتبی خطیب آستانه
مجتبی خطیب آستانه
٩٥/٠٦/٠١
٠
١
خدایی بین این همه سلبریتی؛ عکس احمد پورمخبر تو ذوق می زد:| نه هنرمنده و نه سلبریتی:|
f_etemadi
f_etemadi
٩٥/٠٦/٠١
١
٠
میگفتید عکس شما رو میذاشتیم خب خخخخ
لیلی
لیلی
٩٥/٠٦/٠١
٠
٠
احمد پور مخبر که خیلی طنزه، هروقت یاد دیالوگ فیلماش می افتم خندم میگیره یه فیلمی بود فک کنم گل یخ، سوار تاکسی شده بود، میخواس بگه اقا نگهدار گفت همین کنارا درو بزن منو پرتم کن بیرون خخخ هروقت فکرشو میکنم خندم میگیره;))
علیرضا
علیرضا
٩٥/٠٦/٠١
٠
٠
فقط زبون :))))))) از من به کسانی که کل پچ رو به صورت کلی دوست ندارند توصیه که یک بار هم که شده زبون یا سیرابی رو تست کنید :دی
f_etemadi
f_etemadi
٩٥/٠٦/٠٢
٠
٠
با تشکر از راهنمایی و هدایت کلپچ ندوستان :دی
blue girl
blue girl
٩٥/٠٦/٠١
٠
٠
من از بوی کله پاچه متنفرم:| کلا از بوی تمامی قسمت ها گوسفند متنفرم:| حتی جیگر:|وقتی از این چندشیا داریم خودمو تو اتاق حبس میکنم و بیرون نمیرم..بیرونم برم با ماسک و ادوات مبارزه با بمباران شیمیایی:دی باورتون نمیشه ولی تا حالا یه ظرف محتوی کله پاچه از نزدیک ندیدم:دی
لیلی
لیلی
٩٥/٠٦/٠١
٠
٠
من هم از جیگر بدم میاد شدید، کله پاچه را بدون چشم دوس دارم، واقعا بعضیا که چشم گوسفندو میخورن فازشون چیه؟ خیلی بدمزس اخه
f_etemadi
f_etemadi
٩٥/٠٦/٠٢
٠
٠
خب هر وقت از این چیزا داشتین یه زنگ بزن منو دعوت کن بیام خونتون :دی من یه جور کله پاچه رو میخورم که خواهر کوچیکم که ازش متنفر بود حالا میشینه پا به پای ما تا آخرشو میخوره خخخخخ تو رو هم شاید بشه درستت کرد ^__*
f_etemadi
f_etemadi
٩٥/٠٦/٠٢
٠
٠
من یه بار چشم خوردم. بدمزه که نیست فقط خیلی چربه :))
s_ghorbani
s_ghorbani
٩٥/٠٦/٠١
٠
٠
شاید باورتون نشه ولی واقعا با تعریف های شما بوی کله پاچه توی سرم پیچید.
f_etemadi
f_etemadi
٩٥/٠٦/٠٢
٠
٠
خخخخ خیلیم عاولی. خودم که حسابی شکنجه شدم موقع نوشتن :دی
maeadeh_sh72
maeadeh_sh72
٩٥/٠٦/٠١
٠
٠
دلم خاسسسسست .
f_etemadi
f_etemadi
٩٥/٠٦/٠٢
٠
٠
بیا بریم کله پزی :دی
maeadeh_sh72
maeadeh_sh72
٩٥/٠٦/٠٢
٠
٠
فدات کله پزیای بیرون نه نه يه جوريه. کله پاچه مامان پز
لیلی
لیلی
٩٥/٠٦/٠٣
٠
٠
کله پزی فقط کوثر^-^
f_etemadi
f_etemadi
٩٥/٠٦/١٦
٠
٠
منم مامان پز دوست :دي
محمدصنعتیـ
محمدصنعتیـ
٩٥/٠٦/٠٢
١
٠
همه اینا درست ...ولی لطقا سیرابی رو فراموش نکنین ک دلخور میشم....:/ :دیـ
f_etemadi
f_etemadi
٩٥/٠٦/١٦
٠
٠
نه خيالتون راحت اونم تو برنامه هست خخخ
پربازدیدتریـــن ها
یک پارچ آب سرد!

شرط ثبت نام

٩٥/٠٩/٠٩
شعری سروده خودم

ترافیک خیال

٩٥/٠٩/٠٧
میانه رو و دانا

امر به معروف و نهی از منکر وظیفه کیست؟

٩٥/٠٩/١٠
شعری سروده خودم

حیف که روی من این جا به تو هم باز نبود

٩٥/٠٩/١١
گپ و گفتی کوتاه با دانشجویانی که در کنار تحصیل کار هم می کنند

کار کن، دانش بجو!

٩٥/٠٩/٠٧
طنز

نامه ای منصفانه به استاد

٩٥/٠٩/١١
برای پدر مهربانم

خورشید ِ گل فروش

٩٥/٠٩/٠٩
اگر ریزعلی می بود، شاید داستان طور دیگری رقم می خورد

جای دهقان فداکار خالی بود

٩٥/٠٩/١٠
چه کاریست؟

فهم

٩٥/٠٩/٠٨
یکی این را به زندگی حالی کند

برزخ

٩٥/٠٩/٠٧
بیا همت کن رفیق

با دود و غبار هم مدارا ؟!

٩٥/٠٩/١١
وقتی در 24 ساعت یک ملت عزادار می شود...

تراژیک ترین دو روز

٩٥/٠٩/٠٨
لعنت به هرچه یاد تو را زنده می‌کند

تقویم های بی عدد / شعر

٩٥/٠٩/١٠
شعری سروده خودم

شاید دلیل خلقتت آغوش باشد!

٩٥/٠٩/١٣
وقتی آقا جان، خانوم جان، بابا و مامان با هم پرکشیدند

بلیط رفت و بی برگشت!

٩٥/٠٩/٠٩
بارانی که نمی بارد

این هوا خفه مان می کند

٩٥/٠٩/٠٧
امان از این همه ناهماهنگی

یک نفر با من هماهنگ شود

٩٥/٠٩/١٣
قسمت اول: فراخوان

جایزه ادبی در قرون پیشین

٩٥/٠٩/٠٨
ترسیده ام انگار

دلم مى خواهد همه چيز را بسوزانم!

٩٥/٠٩/١٣
گفت: «من به دنیا اومدم پیاده بیام تا حرم آقا»

مشغول می زدم

٩٥/٠٩/١٠