بستنی دلبستنی
به بهانه جایگاه اول بستنی ایران در دنیا

بستنی دلبستنی

نویسنده : رضا ریاحی

چندی پیش بود دراخبار مجددا به جایگاه اول بستنی ایرانی در دنیا اشاره شد. همین کافی بود تا نگاهی داشته باشیم به قدمت بستنی و احوالات این پذیرایی خوشمزه.

 

بستنی در ایران

درامپراتوری باستان ایران مردم با ریختن مقداری برف درکاسه و افزودن شیره انگور به آن از خود یا مهمان‌شان در گرمای تابستان پذیرایی می‌کردند. در آن فصل از سال می‌توانستند برف را از باقیمانده دامنه‌های کوه و یا یخچال‌های زیرزمینی برداشت کنند. درایران، بستنی به طور سنتی و دستی تهیه و درون ظرفی دوجداره مانند بشکه ریخته می‌شد و رفته رفته به این شکل که جداره داخلی محفظه را شیر، خامه، شکر، و جدار بیرون را یخ تشکیل می‌داد کامل می‌شد.

تهیه بستنی درایران با سفر سوم ناصرالدین شاه به اروپا در قرن نوزده شکلی کامل‌تر را به خود گرفت. به گونه‌ای که دربرخی منابع آمده در سال آخر سلطنت ناصرالدین شاه، ساختن بستنی شکل متداولی پیدا کرد و از معروف‌ترین بستنی فروشی‌های آن موقع می‌توان به «ممد ریش» که نوعی بستنی خامه‌دار تهیه می‌کرد اشاره کرد. کم کم به دنباله آن بستنی فروش‌های دوره گرد در تهران پیدا شدند که بستنی را با نانی مخصوص در همان محفظه‌های سیار خود عرضه می‌کردند.

 

ممد ریش وارد می‌شود!

«ممد ریش» از بستنی فروشی‌های بسیار قدیم تهران بود که یک اتفاق و تصادف کافی بود تا در میان مردم تهران به شهرت برسد. میرزا رضا کرمانی قاتل ناصرالدین شاه در روز پنجشنبه ۱۱ اردیبهشت ۱۳۱۳ در تهران بود که از دکان «ممد ریش» بستنی خرید و خورد. روز بعد هنگام ظهر، ناصرالدین شاه را داخل حرم مطهر حضرت عبدالعظیم(ع) ترور کرد.

آمده است که مامورین نظمیه که سرگرم تحقیق درباره این ترور بودند، وقتی دانستند یک روز قبل میرزا رضا از ممد ریش بستنی خریده و خورده است به سراغ او رفتند و او را به نظمیه برده و شکنجه‌اش کردند و مرتبا می‌پرسیدند: در بستنی چه ریخته بودی که میرزا رضای شال فروش فقیر کرمانی را آن‌قدر جرات بخشیده بود که شاه مملکت را بکشد.

بستنی «ممد ریش» شهرت زیادی در تهران به دست آورد. بستنی فروشی او در جنوب شهر بود و در بهار و تابستان غلغله‌ای در دکان دو نبش او که سه نبش و چهارنبش هم شد بر پا می‌شد. او تا حدود سال‌های ۱۳۳۵-۱۳۳۴ زنده بود. بستنی خامه‌‌ای پر از گلاب و خامه و هل و بسیار مایه‌دار و کش آمدنی، کاملا سفید مانند برف لای دو نان مخصوص معروف به حصیری که روزانه چند هزار دانه از آن به فروش می‌رفت.

 

اکبر مشدی از راه می‌رسد

سال‌ها بستنی به همان سادگی و رنگ شیری عرضه می‌شد تا این‌که در حدود سال ۱۳۲۹ بستنی ماشینی کالیفرنیا به بازار آمد و ذایقه‌ها بدان عادت کرد. بعدها بستنی زعفرانی زرد رنگ نیز شهرت یافت.

دیگر بستنی فروش مشهوری که شهرتش حتی به شهرهایی مانند لس آنجلس و پاریس هم رسیده بود اکبر مشهدی یا مشدی بود. نام واقعی این شخص اکبر مشهدی ملایری بود. او در ۲۰ سالگی با ممد ریش آشنا شد و از طریق آشنایان او توانست به آشپزخانه دربار مظفرالدین شاه راه پیدا کند و تا آخر دوره قاجاریه در دربار بستنی سرو می‌کرد.

اکبر مشدی با انقراض سلسله قاجاریه با پولی که در مدت خدمت در دربار جمع کرده بود توانست مغازه بستنی فروشی خود را درحوالی میدان راه آهن با نام بستنی فروشی اکبر مشدی افتتاح کند. او معتقد بود که بستنی‌های ایرانی باید کاملا با بستنی‌های خارجی فرق داشته باشد و ایرانی‌ها ترجیح می‌دهند تا در بستنی‌هایشان خامه، گلاب و زعفران بیشتر از نگهدارنده‌های دیگر باشد.

به زودی شهرت اکبر به قدری زیاد شد که رجال مملکتی و سفرای خارجی مقیم تهران نیز به مشتریان پر و پا قرص اکبر مشدی تبدیل شدند. نقل است که فخرالدوله مادر دکتر امینی (نخست وزیر وقت) از اکبر مشدی خواسته بود تا با هزینه او به فرانسه سفر کند و برای مهمانانش بستنی سرو کند.

اکبر مشدی در ۹۲ سالگی بر اثر عارضه کلیوی فوت کرد. خبر فوت او حتی در روزنامه‌های عراق و پاکستان هم انعکاس یافته بود. یکی از دیپلمات‌های پاکستانی مقاله‌‌ای را برای بزرگداشت اکبر مشدی در روزنامه نوشت.

 

رکوردهای بستنی

* شاید جالب باشد که بدانید طی خبری هم که سال گذشته اعلام شد، آمارهای رسمی نشان داد که ایران رکورد دار واردات چوب بستنی در دنیاست. از همین رو با وجود سه خط تولید چوب بستنی در کرج، اصفهان و زنجان و با وجود هزینه‌های راه اندازی این خطوط تولید، کشور ایران سالیانه مبلغی بالغ بر 240 میلیارد تومان هزینه ورود بیش از 30 میلیارد چوب بستنی را هزینه می‌کند.

* دیگر رکورد خوشمزه باز هم به ایران ختم می‌شود که رونمایی از بزرگترین بستنی جهان با حضور نمایندگان گینس در بام تهران را نشان می‌دهد. در روزهای واپسین تعطیلات نوروزی سال 1392 بود که حدود 50 هزار نفر را به ایستگاه یک توچال رفتند تا شاهد شکستن رکورد قبلی بزرگترین بستنی جهان که متعلق به «بستنی بسکین رابینز» بود، باشند. این بستنی شکلاتی تولید شده سه و نیم متر طول و 5200 کیلوگرم وزن داشت که برای تولید آن از 3300 کیلوگرم شیر، 750 کیلوگرم خامه 40 درصد، 750 کیلوگرم شکر، 130 کیلوگرم کاکائو و 300 کیلوگرم مکمل و گلوکز مایع استفاده شده بود.

* درپایان بد نیست که بدانید بزرگترین بستنی قیفی دنیا هم در ایتالیا تهیه شده است. در ساخت این بستنی که دو متر و هشتاد سانت قد دارد، از کوکا و گیلاس سیاه در تزیین بستنی استفاده شده است و همچنین از ۷۰ کیلو شکلات سفید و ۷۰۰ کیلو ویفر و خامه در تهیه آن بهره گرفته شده است.

برچسب ها
درباره نویسنده
نظرات کاربران
کد امنیتی
مهدی خسروی
مهدی خسروی
٩٥/٠٢/٢٠
٠
١
ممد ریش خخخ
رضا ریاحی
رضا ریاحی
٩٥/٠٢/٢١
٠
٠
:-)))
اشکمهر آتشروان
اشکمهر آتشروان
٩٥/٠٢/٢٠
٢
٠
بستنی طلاب
رضا ریاحی
رضا ریاحی
٩٥/٠٢/٢١
٠
٠
بللللله, بستنی طلاب :-))
مهدی خسروی
مهدی خسروی
٩٥/٠٢/٢٠
١
٠
مطلبتان خوشمزه بود
رضا ریاحی
رضا ریاحی
٩٥/٠٢/٢١
١
٠
تشکر، نوش جان :-))
صـ آ ل ح
صـ آ ل ح
٩٥/٠٢/٢٠
١
١
ایول رضا خیلی خوب بود:) نکنه بستنی خوردی بعد مدتها اومدي! :))) آمار هم فوق‌العاده بود. کاش از فالوده هم میگفتی :) فالوده عالیه :))
رضا ریاحی
رضا ریاحی
٩٥/٠٢/٢١
٠
٠
قربونت برم صالح جان، انشاله باهم بریم شیراز، تو از دامن یار بنویس من از فالوده شیراز خخخخ
n_nikbonyad
n_nikbonyad
٩٥/٠٢/٢٠
٠
٠
خیلی کیف کردم. فقط نمیدونم چرا سر اون رکورد شکستنه من خبر نشده بودم وگرنه حتمااااا میرفتم :))
رضا ریاحی
رضا ریاحی
٩٥/٠٢/٢١
٠
٠
قربان شما، قابلی نداشت // انشاله رکورد بعدی :-))
لیلی رضایی
لیلی رضایی
٩٥/٠٢/٢١
١
٠
چه بستنی خوبی بوده اون بستنی گینس دار:-)
رضا ریاحی
رضا ریاحی
٩٥/٠٢/٢١
٠
٠
فوق العاده بوده :-))
mhv
mhv
٩٥/٠٢/٢١
١
٠
در زمینه قیفی جاست اصغر مشتی،خفن ترین بستنی قیفی مشده"))
رضا ریاحی
رضا ریاحی
٩٥/٠٢/٢١
٠
٠
یس عزیز، جاست اصغرمشتی :-))
علیرضا
علیرضا
٩٥/٠٢/٢٢
٠
٠
یعنی اگر بستنی چاق کننده نبود حاضر بودم کل تابستون رو بستنی بخورم ققط :خخخخخ! در این حد دوستارشم. یادمه قدیما (قبل گرون شدن دلار) که بستنی ها هم ارزون بود خیلی مصرف داشتم به شخصه! ولی خب با گرون شدنش دیگه دست منم ازش دور شد :ذی | مطلب جالب توجهی بود رضا عزیز :)
رضا ریاحی
رضا ریاحی
٩٥/٠٢/٢٢
٠
٠
خب جای شکرش باقی :D قربونت برم علی جان از وقتی که گذاشتی :-))
پربازدیدتریـــن ها
طنز

نامه ای منصفانه به استاد

٩٥/٠٩/١١
شعری سروده خودم

بعد تو

٩٥/٠٩/١٣
شعری سروده خودم

شاید دلیل خلقتت آغوش باشد!

٩٥/٠٩/١٣
شعری سروده خودم

حیف که روی من این جا به تو هم باز نبود

٩٥/٠٩/١١
شعری سروده خودم

سکوت پاییزی

٩٥/٠٩/١٤
امان از این همه ناهماهنگی

یک نفر با من هماهنگ شود

٩٥/٠٩/١٣
لطفا شفاف بگویید

مسابقه ی غسل

٩٥/٠٩/١٣
گیج شده ام

حال این روز

٩٥/٠٩/١٤
به دنبال آیه های عذاب

سید حسن آقامیری کیست؟

٩٥/٠٩/١٤
بیا همت کن رفیق

با دود و غبار هم مدارا ؟!

٩٥/٠٩/١١
ترانه ای سروده خودم

دل بهونه گیر

٩٥/٠٩/١٥
عمق فاجعه

آرایشگاه

٩٥/٠٩/١٥
داستان کوتاه

به همین سادگی / قسمت دوم

٩٥/٠٩/١٤
معرفی فیم دریا سالار

لطف خدا بود

٩٥/٠٩/١٤
نامه ی کشف شده ی قدیمی ترین دانشجوی دانشگاه بیرجند

مجمع الأدبا

٩٥/٠٩/١٥
بعضی ها

ساعت های بی صدا

٩٥/٠٩/١١
اندر حکایت آموزش مسائل جنسی به کودکان

بچه از کجا میاد؟

٩٥/٠٩/١٦
ترسیده ام انگار

دلم مى خواهد همه چيز را بسوزانم!

٩٥/٠٩/١٣
چرا همیشه همه چیز را آماده می خواهیم؟

دوستت دارم های ناگفته

٩٥/٠٩/١٥
باید بشوی همان آدم سابق

آفرینش برای خوب بودن

٩٥/٠٩/١٤