روایتی که ناکام ماند
نقد فیلم محمد رسول الله

روایتی که ناکام ماند

نویسنده : a_ebrahimzadeh

فیلم محمد رسول الله ساخته مجید مجیدی جدیدترین فیلم درباره اسلام و پیامبر است که در سال 2015 اکران شد. فیلمی که با بیش از 100 میلیارد تومان بودجه، لقب گران‌ترین فیلم تاریخ سینمای ایران را از آن خود کرد. فیلمی که از تولد تا دوازده سالگی پیامبر اکرم را نقل می‌کند و برای ساخت آن از عوامل خارجی و ایرانی و چند نفر از برندگان اسکار استفاده شده است. در این‌جا به نقد و برسی این فیلم و مقایسه آن با فیلم محمد رسول الله ساخت مصطفی عقاد (1977) می‌پردازیم.

به طور کلی همه عوامل تشکیل دهنده فیلم خوب بود. موسیقی بسیار زیبا، فیلمبرداری خوب، جلوه‌های ویژه بی‌نظیر، 100 میلیارد بودجه و 3 ساعت زمان برای روایت فیلم. همه چیز برای مجیدی مهیا بود تا با یک فیلمنامه و اجرای خوب یک اثر بی نظیر و تاریخی برای جهان اسلام و صنعت سینما بسازد، اما مجیدی به همین فرعیات بسنده کرد و اصل فیلم که داستان و فیلمنامه است کنار گذاشت. داستان زندگی حضرت محمد مهم است نه جلوه های ویژه و موسیقی. چیزی که برای ما از محمد(ص) مانده داستان زندگی اوست نه چیز دیگر و مجیدی در روایت داستان به معنای واقعی کلمه ناکام ماند. 

مهم‌ترین ضعف فیلمنامه طولانی بودن بیش از حد آن و ریتم کندش است. مجیدی برای 12 سال اول زندگی پیامبر سه ساعت زمان گذاشت در حالی که مصطفی عقاد با زمانی کمتر کل زندگی پیامبر را به زیبایی هر چه تمام‌تر روایت کرد. مجیدی باید این سرمایه را برای یک فیلمنامه بهتر که کل زندگی پیامبر را نشان می‌داد خرج می‌کرد. در سینما که مشغول تماشای فیلم بودیم، مدام می‌دیدیم که مخاطبان از صندلی‌های خود بلند می‌شوند و از سالن بیرون می‌روند و یا مدام خمیازه می‌کشند و با بی‌حوصلگی به تماشای فیلم می‌پردازند. این درحالی ست که فیلم مصطفی عقاد که بدون جلوه‌های ویژه آنچنانی ساخته شده بود نه آنچنان ریتم تندی داشت که مخاطب از داستان جا بماند و نه آچنان کند بود که مخاطب خسته شود.

اشکال دیگر فیلمنامه ناتوانی آن در نشان دادن شخصیت پیامبر بود. فیلم بیشتر درباره عبد المطلب و ابوطالب و دعوت آن‌ها به یکتاپرستی بود تا پیامبر. در طول فیلم یک بار کلمه خدا از زبان پیامبر گفته نشد. اگر یک غیر مسلمان این فیلم را ببیند محال است که شخصیت پیامبر را درک کند. آن هم پیامبری که هنوز کودک است و هنوز وظیفه‌اش برای هدایت مردم آغاز نشده بود. چنین فیلمی باید جهان را دعوت به اسلام کند نه اینکه داستان‌هایی از کودکی پیامبر و زندگی عمو و پدربزرگش روایت کند. اما بر خلاف مجیدی، مصطفی عقاد به خوبی توانست یکی پس از دیگری اصول اسلام و پیام های حضرت محمد (ص) را به جهانیان بگوید و پیامبر و اسلام را حقیقی را نشان دهد. در حالی که عقاد بر برادری و برابری در اسلام تمرکز کرده بود، مجیدی فقط بر یهودی ستیزی در فیلم تمرکز کرده و اصل مطلب را فراموش کرده بود.

ضعف دیگر فیلم مجیدی تدوین بسیار بد آن بود. فیلم خط سیری درست و داستانی یکپارچه نداشت و فقط چند داستان بی ربط را به هم پیوند زده بود. برای همین هر از چند گاهی ماجرایی به پایان می رسید و صحنه تاریک می شد و بعد از چند ثانیه دیگر داستان متفاوتی روایت می شد. عدم یکپارچگی بخش ها فیلم یک ضعف بزرگ است که به هیچ وجه در فیلم مصطفی عقاد دیده نمی شد. فیلم مصطفی عقاد همسو و هماهنگ با زمان جلو می رفت و ماجراهای قبل و بعد از بعثت را به خوبی و درستی با سرعتی مناسب نشان می داد.

اما از تمام معایب فیلم که بگذریم باید بگوییم که مجیدی توانست بسیاری از صحنه های فیلم را بسیار زیبا روایت کند. قوی ترین و بهترین بخش فیلم داستان اول آن است که مربوط به حمله سپاه ابرهه به مکه است. این بخش را می توان پرهزینه ترین بخش فیلم دانست که در آفریقای جنوبی ساخته شده و سپاهی مجهز به فیل های جنگی را نشان می دهد. طراحی لباس خوب، عظمت سپاه ابرهه و فیل ها، جلوه های ویژه و موسیقی زیبا باعث می شود تا این قسمت از فیلم به صحنه ای با شکوه و زیبا تبدیل شود.

به طور کلی اگر چند صحنه خوب و موسیقی و جلوه های ویژه آن نبود، فیلم به یک فاجعه تمام عیار تبدیل می شد که 100 میلیارد تومان را هدر داده بود. اگر بخواهیم بگوییم فیلم مصطفی عقاد بهتر است یا مجیدی باید گفت که در فیلمنامه، اجرای بازیگران و پیام به مخاطب عقاد بسیار جلوتر از مجیدی است و مجیدی فقط توانسته در موسیقی و جلوه های ویژه، آن هم به لطف عوامل خارجی از عقاد جلو بزند. به علاوه عقاد زمانی فیلمش را ساخت که جلوه های تصویری کامپیوتر وجود نداشت. البته مجیدی می خواهد در دو قسمت دیگر داستان زندگی پیامبر را به تصویر بکشد و این به معنای پایان کار مجیدی نیست. فقط می توانیم امیدوار باشیم که فیلم های بعدی مجیدی و دیگر کارگردانان بتوانند روایتی بهتر از زندگی پیامبر داشته باشند.

برچسب ها
درباره نویسنده
نظرات کاربران
کد امنیتی
پربازدیدتریـــن ها
یک پارچ آب سرد!

شرط ثبت نام

٩٥/٠٩/٠٩
شعری سروده خودم

حیف که روی من این جا به تو هم باز نبود

٩٥/٠٩/١١
شعری سروده خودم

شاید دلیل خلقتت آغوش باشد!

٩٥/٠٩/١٣
میانه رو و دانا

امر به معروف و نهی از منکر وظیفه کیست؟

٩٥/٠٩/١٠
طنز

نامه ای منصفانه به استاد

٩٥/٠٩/١١
امان از این همه ناهماهنگی

یک نفر با من هماهنگ شود

٩٥/٠٩/١٣
لطفا شفاف بگویید

مسابقه ی غسل

٩٥/٠٩/١٣
برای پدر مهربانم

خورشید ِ گل فروش

٩٥/٠٩/٠٩
شعری سروده خودم

سکوت پاییزی

٩٥/٠٩/١٤
اگر ریزعلی می بود، شاید داستان طور دیگری رقم می خورد

جای دهقان فداکار خالی بود

٩٥/٠٩/١٠
چه کاریست؟

فهم

٩٥/٠٩/٠٨
بیا همت کن رفیق

با دود و غبار هم مدارا ؟!

٩٥/٠٩/١١
وقتی در 24 ساعت یک ملت عزادار می شود...

تراژیک ترین دو روز

٩٥/٠٩/٠٨
شعری سروده خودم

بعد تو

٩٥/٠٩/١٣
لعنت به هرچه یاد تو را زنده می‌کند

تقویم های بی عدد / شعر

٩٥/٠٩/١٠
ترسیده ام انگار

دلم مى خواهد همه چيز را بسوزانم!

٩٥/٠٩/١٣
گیج شده ام

حال این روز

٩٥/٠٩/١٤
وقتی آقا جان، خانوم جان، بابا و مامان با هم پرکشیدند

بلیط رفت و بی برگشت!

٩٥/٠٩/٠٩
به دنبال آیه های عذاب

سید حسن آقامیری کیست؟

٩٥/٠٩/١٤
داستان کوتاه

به همین سادگی / قسمت دوم

٩٥/٠٩/١٤