ربات‌های فوق هوشمند در کمین نسل بشر!
گپ و گفتی در مورد ربات‌ها، سیستم‌های هوشمند و سرانجام آینده انسانی

ربات‌های فوق هوشمند در کمین نسل بشر!

نویسنده : زهرا خنداندل

یک روز که خیلی بی‌حوصله بودم گوشی‌ام را برداشتم و از تینا (ربات تلگرام) خواستم تا برایم جوک بگوید، بعد هم با او شروع به صحبت کردم، او هم کما بیش جواب من را می‌داد، آخرین جمله‌ای که برایش زدم این بود که «دوستت دارم تینا»! و او هم در جواب گفت «من هم خیلی دوستت دارم!»  برای یک لحظه یاد فیلم  Her افتادم و دیدم که با یک موجود کاملا انتزاعی در حال صحبت بودم. برایم سوال شد که تینا و کلا نرم افزارهای هوشمند تا چه حد امکان پیش رفت دارند، در همین راستا به صحبت نشستم با علی عظیمی‌زاده که کارشناسی برق گرایش مخابرات خوانده و دوازده سال است به طور تخصصی در زمینه سیستم‌های هوشمند مبتنی بر متن و گفتار فعالیت دارد.

 

+ به نظر شما هوش مصنوعی و نرم افزارهای دیگر تا کجا امکان پیشرفت و شبیه شدن به یک انسان را دارند؟ 

- در هوش مصنوعی ما به انسان به چشم یک ماشین نگاه می‌کنیم؛ البته منظورم فارغ از ارزش‌گذاری است. یعنی در این دیدگاه هر چقدر هم انسان و مغز انسان ساختاری پیچیده داشته باشد نهایتا به مثابه یک ماشین قابل شناسایی و تحلیل است. در نتیجه هدف بنیادین هوش مصنوعی، شناخت هر چه کامل‌تر هوشمندی به طور عام و هوشمندی انسانی به طور خاص است و در چند دهه اخیر بخشی از این هوشمندی برای ما شناخته شده است و هنوز هم امکان پیشرفت در این زمینه بسیار زیاد است، خصوصا سرمایه‌گذاری‌هایی که در چند سال اخیر از طرف شرکت‌های بزرگ و نهادهای بین‌المللی و منطقه‌ای انجام شده، نشان‌دهنده در دسترس بودن نتیجه است. پیشرفت در این زمینه خیلی وابسته به ایجاد ابزارهای سنجشی برای مغز انسانی است. ابزاری که مثل یک تلسکوپ بتواند کارکرد بخش‌های مغز انسان را نشان بدهد. همچنین به رشد ابزارهای محاسباتی و پردازنده‌ها نیز وابسته است. در صورت وجود این شرایط، شاید در چند دهه آینده تصور ماشین‌هایی با هوشمندی انسانی هم ممکن باشد.

+ هوش برنامه‌های فعلی که دور و بر ماست در چه حد است؟

- برنامه‌های فعلی چندان هوشمند نیستند و عمدتا براساس یک پایگاه داده یا دادگان عمل می‌کنند. مثلا یک سیستم پرسش و پاسخ مثل سیری شرکت اپل در حقیقت پرسش گوینده را به طور کامل درک نمی‌کند بلکه صرفا تلاش می‌کند بیشترین جوابی که به این پرسش در دادگانش وجود دارد را به مخاطب ارائه دهد. آینده برنامه‌های فعلی بیشتر در جهت این است که سیستم پاسخگو درک درستی از سوال و جواب‌ها داشته باشد و بر این اساس پاسخ‌هایی که تولید می‌کند براساس یک دانش واقعی از جهان باشد تا صرفا رجوع به یک پایگاه داده و دادن جواب‌های کلیشه‌ای.

+ آیا امکان این‌که مثل فیلم‌های تخیلی(مثلا ماتریکس) کار به جایی بکشد که نرم افزارها ذهن انسان را به تسخیر در بیاورند هست؟

- خوب، این بستگی دارد تسخیر شدن ذهن را به چه چیزی تعبیر کنیم. در همین زمان حاضر هم بخشی از ذهن ما در تسخیر نرم‌افزارهاست. مثلا دو دهه قبل‌تر ما شماره تلفن اشخاص را حفظ می‌کردیم اما امروز به ندرت شماره‌ای را از بر می‌کنیم. در آن زمان اگر با پرسشی روبرو می‌شدیم احتمالا به کتابخانه‌ها مراجعه می‌کردیم که بلکه کتابی مرتبط با آن پیدا کنیم یا به دنبال افرادی می‌گشتیم که احتمال داشت بتوانند به ما در پاسخ به آن پرسش کمک کنند، اما امروز اولین کار جستجو در موتورهای جستجویی نظیر گوگل است. بنابراین همین امروز هم بخشی از عملکرد ذهنی ما در گرو استفاده از نرم‌افزارها قرار دارد. اما در آینده احتمالا این وابستگی بیشتر هم بشود. اگر امروز نرم‌افزارها جنبه کمکی در حل مسائل ما دارند، در آینده نه چندان دور می‌توانند نقش اصلی را داشته باشند. اگر شما ماشین دانایی داشته باشید که برای هر پرسشی که از او داشته باشید جوابی مفید داشته باشد، عملا انسان نیاز به فکر کردن را نیز از دست خواهد داد، همان‌گونه که امروز دیگر بسیاری از اطلاعات را به خاطر نمی‌سپارد. در این زمان آن ماشین هوشمندتر از انسان است. در مباحث هوش مصنوعی نظریه‌ای وجود دارد که توسط دکتر «اروین گود» در 1965 مطرح شده است. در آن‌جا تعریف ماشین مافوق‌هوشمند این‌گونه است: ماشینی که توانایی انجام تمام فعالیت‌های فکری انسان در هر درجه‌ای از هوشمندی که باشند را داشته باشد. ماشینی با چنین مشخصاتی قادر خواهد بود که ماشین‌هایی هوشمندتر طراحی کند، آن زمان مسلما با پدیده‌ای مواجه خواهیم شد به نام «انفجار هوش» و هوش انسانی به عقب پس‌زده می‌شود. در این حالت باید توجه داشت که ماشین‌های مافوق ‌هوشمند در بستر نامیرایی مثل نیمه‌هادی‌ها قرار دارند و این مزیت عمر طولانی را نسبت به مغز زیستی و فناپذیر انسان دارند. در این حالت انسان نمی‌تواند قضاوتی نسبت به رفتار اخلاقی یا غیراخلاقی این ماشین‌ها داشته باشد، چرا که هوشمندی آن‌ها برای ما قابل تصور نیست. به تعبیر «شیمون ادلمن» این مصنوعات می‌توانند همچون فیل‌هایی که بی‌هیچ توجهی از میان مورچه‌ها عبور می‌کنند از کنار نوع بشر عبور کنند. 

+ به نظر شما دورانی می‌رسد که رابطه انسان با انسان بی‌معنی باشد و تنها رابطه انسان و کامپیوتر تعریف شده باشد؟

- بنا به نظری روابط انسانی زاییده‌ی نیاز است. در انسان نیازهای زیادی وجود دارد، از غذا، سرپناه و امنیت گرفته تا نیازهای عاطفی و فکری. اجتماعی بودن انسان یکی از ویژگی‌های هوشمندی او نیز هست. مثلا در بسیاری از امور فرد به جای این که راسا تجربه‌ای داشته باشد تا نتایج آن را درک کند از تجربه دیگری استفاده می‌کند و این یعنی هوشمندی. از طرفی روابط انسانی پیچیده است، می‌تواند زیان‌آور نیز باشد و نهایتا این‌که روابطی دوطرفه است، از این جهت که اگر چیزی در آن بدست می‌آید امتیازاتی نیز باید داده شود. اگر ابزاری مثل کامپیوترها یا روبات‌ها بتوانند این نیازها را مرتفع سازند و مضرات روابط انسانی را هم نداشته باشند، احتمالا بشر تمایل بیشتری به این روابط خواهد داشت. البته این‌که گفته شود رابطه انسان با انسان از بین می‌رود چندان محتمل نیست، زیرا به هر حال نیازهایی وجود دارند که تنها در روابط انسانی تامین می‌شوند. ولی احتمال این‌که رابطه با ماشین‌ها بیشتر و جدی‌تر شود قوی است. 

+ برنامه نویسی این ربات‌ها چقدر سخت و پیچیده است؟

- برنامه‌نویسی در هوش‌مصنوعی معطوف به عملکردها نیست، بلکه معطوف به روندهاست. یعنی اگر یک رباتی بسازیم که عملی یکسان را تکرار کند لفظ هوشمند به آن اطلاق نمی‌شود. ماشین هوشمند ماشینی است که تجربه می‌کند، می‌آموزد و به تدریج عملکرد بهتر و بهینه‌تر دارد و در عین حال نسبت به تغییرات محیطی و پیش‌بینی‌‌نشده واکنش مناسب‌تری از خود بروز می‌دهد. بنابراین پیچیدگی ایجاد ماشین‌های هوشمند نه در برنامه‌نویسی که در ایجاد ساختارهای نظری و پیاده‌سازی آن‌ها است. این ساختارها نهایتا همان روندهایی را می‌سازند که به ماشین توانایی یادگیری می‌دهد. در حال حاضر الگوریتم‌های موجود پیچیدگی زیادی ندارند، به همین نسبت هوشمندی بالایی هم ندارند و نهایتا مخاطب در برخورد با آن‌ها خطاهای زیادی را مشاهده می‌کند. عمده الگوریتم‌ها و ساختارهای نظری که پشتوانه سیستم‌های هوشمند خواهند بود، هنوز در مرحله تحقیق و توسعه قرار دارند و در چند سال آینده احتمالا شاهد تجاری شدن آن‌ها خواهیم بود. نکته‌ای که وجود دارد این است که در عمل، روندهای آموزش معمولا ساختار پیچیده‌ای ندارند اما همین ساختارها در اثر انباشت تجربه و آموزش‌های مکرر قادر به حل مسائل پیچیده هستند. 

+ توصیه شما برای کار کردن با این روبات‌ها واستفاده صحیح از آن‌ها چیست؟

- در حقیقت به دلیل ضعف تکنولوژی، روبات‌های فعلی کارایی کمی دارند. شاید در ابتدا جذاب به نظر برسند اما به لحاظ کاربردی قدرت کمی دارند. در نتیجه معمولا بعد از یک دوره کوتاه جذابیت خود را از دست می‌دهند. از طرف دیگر هنوز با روبات‌هایی که برخورد شبه‌انسانی داشته باشند هم فاصله داریم. به همین دلیل تصوری از مقیاس استفاده این نرم‌افزارها هنوز وجود ندارد. باید صبر کنیم و ببینیم برخورد مخاطبین با روبات‌های شبه‌انسانی چگونه خواهد بود شاید در آن زمان بتوان در مورد استفاده صحیح از آن‌ها بحث کرد.

برچسب ها
درباره نویسنده
نظرات کاربران
کد امنیتی
سلیمان حسنی
سلیمان حسنی
٩٤/٠٥/٠٧
٠
٠
سلام:خیلی عالی.متشکرم.شادباشید
z_khandandel
z_khandandel
٩٤/٠٥/٠٧
٠
٠
سپاس از شما
سلیمان حسنی
سلیمان حسنی
٩٤/٠٥/٠٧
٠
٠
سلام زنده باشید
Bluish
Bluish
٩٤/٠٥/٠٧
٠
٠
یکی میگفت تینا هکره. راسته این حرف؟
Mo0NiA
Mo0NiA
٩٤/٠٥/٠٧
٠
٠
آره میگفتن راسته...هرگروهی که اون باشه شمام باشی اطلاعاتتونو هک میکنه!
z_khandandel
z_khandandel
٩٤/٠٥/٠٨
١
٠
نه عزیزان هکر تیست... توی سایت شایعه دات آی آر در مورد اونها توضیح کاملی داده شده
Bluish
Bluish
٩٤/٠٥/٠٩
٠
٠
ممنون خانم خندان‌دل
2nyadideh
2nyadideh
٩٤/٠٥/٠٧
٠
٠
واقعنا....آدم وقتی بهش فکر میکنه خوف میکنه....باید خوب حواسمونو جمع کنیم...مرسی از شما گزارش شیک ومفید به فایده ای بود....قلم شما مستدآم...اوقاتتون همیشه به شادی (^_^)
z_khandandel
z_khandandel
٩٤/٠٥/٠٨
٠
٠
سپاس از شما دوست گرامی که مطالعه کردید
sjalal
sjalal
٩٤/٠٥/٠٧
٣
٠
عده ای پیش گویی کرده اند روزی ربات ها بر انسان ها مسلط خواهند شد.حتی در آثار هالیوودی این تئوری دیده می شود مانند فیلم ترمیناتور.خود من به شخصه با مدرن گرایی محض و ماشینی شدن مخالفم چون فکر می کنم باعث کمرنگ شدن روابط و عواطف می شود و انسانها را تبدیل به ربات(آدم آهنی) می کند سرد و بی روح
z_khandandel
z_khandandel
٩٤/٠٥/٠٨
٠
٠
بله این اتفاقی که همین الانم افتاده...
Hamid_Bozorgvari
Hamid_Bozorgvari
٩٤/٠٥/٠٩
٠
٠
بسیار خوب و خواندنی بود ... با تشکر
z_khandandel
z_khandandel
٩٤/٠٥/١٠
٠
٠
سپاس از شما
پربازدیدتریـــن ها
یک پارچ آب سرد!

شرط ثبت نام

٩٥/٠٩/٠٩
شعری سروده خودم

حیف که روی من این جا به تو هم باز نبود

٩٥/٠٩/١١
شعری سروده خودم

شاید دلیل خلقتت آغوش باشد!

٩٥/٠٩/١٣
طنز

نامه ای منصفانه به استاد

٩٥/٠٩/١١
میانه رو و دانا

امر به معروف و نهی از منکر وظیفه کیست؟

٩٥/٠٩/١٠
امان از این همه ناهماهنگی

یک نفر با من هماهنگ شود

٩٥/٠٩/١٣
لطفا شفاف بگویید

مسابقه ی غسل

٩٥/٠٩/١٣
شعری سروده خودم

سکوت پاییزی

٩٥/٠٩/١٤
برای پدر مهربانم

خورشید ِ گل فروش

٩٥/٠٩/٠٩
اگر ریزعلی می بود، شاید داستان طور دیگری رقم می خورد

جای دهقان فداکار خالی بود

٩٥/٠٩/١٠
بیا همت کن رفیق

با دود و غبار هم مدارا ؟!

٩٥/٠٩/١١
شعری سروده خودم

بعد تو

٩٥/٠٩/١٣
گیج شده ام

حال این روز

٩٥/٠٩/١٤
لعنت به هرچه یاد تو را زنده می‌کند

تقویم های بی عدد / شعر

٩٥/٠٩/١٠
وقتی آقا جان، خانوم جان، بابا و مامان با هم پرکشیدند

بلیط رفت و بی برگشت!

٩٥/٠٩/٠٩
ترسیده ام انگار

دلم مى خواهد همه چيز را بسوزانم!

٩٥/٠٩/١٣
به دنبال آیه های عذاب

سید حسن آقامیری کیست؟

٩٥/٠٩/١٤
داستان کوتاه

به همین سادگی / قسمت دوم

٩٥/٠٩/١٤
اندر مصائب شغل من

پرنیا؟ پریا؟ پریان؟ پرنیان؟

٩٥/٠٩/١٣
معرفی فیم دریا سالار

لطف خدا بود

٩٥/٠٩/١٤