کارگاه داستان کوتاه / قسمت پنجم
اینجا قرار است با هم و پله به پله داستان بنویسیم

کارگاه داستان کوتاه / قسمت پنجم

نویسنده : نیلوفر نیک بنیاد

(برای خواندن قسمت قبل این‌جا کلیک کنید)


شروع و پایان:

- از آن‌جایی‌که زمانه عوض شده و همه‌چیز مطابق روز پیشرفت کرده، شروع داستان هم دیگر مثل روزهای قدیم نیست که بگوییم «یکی بود یکی نبود، یه مردی بود که...» این شیوه دیگر حتی برای داستان‌های کودک هم به ندرت استفاده می‌شود و کارایی چندانی ندارد.

- مهم‌ترین نکته در مورد یک شروع خوب، حذف غیر ضروریات است. یعنی لازم نیست یک ساعت مقدمه‌چینی کنید و شخصیت یا وقایع را معرفی کنید تا به حادثه اصلی داستان برسید. خیلی‌وقت‌ها شروع کردن داستان درست از وسط حادثه جذاب‌تر است.

- خلاقیت، خلاقیت، خلاقیت! شروع‌های خوب نه تنها مقدمه‌چینی ندارند بلکه در همان چند خط اول خلاق بودن نویسنده‌شان را داد می‌زنند. یک شروع خلاقانه می‌تواند یک دیالوگ از زبان یکی از شخصیت‌های داستان باشد (مثلا: «بدبخت شدیم سعید!» این را گفت و از اتاق بیرون رفت)، می‌تواند بیان یکی از حس‌های پنجگانه باشد (مثلا: بوی خون تازه از طرف آشپزخانه می‌امد) و... (از خودتان خلاقیت نشان بدهید دیگر!)

- همان‌قدر که حرف اضافه زدن در شروع ممنوع است در پایان هم ممنوع است. یعنی بهتر است داستان در اوج و بعد از گره‌گشایی از حادثه اصلی تمام شود. نه این‌که بعد از آن باز هم کلی توضیح در مورد پایان ماجرا داده‌شود.

- خلاقیت در پایان هم گاهی معجزه می‌کند. خلاقیت در پایان می‌تواند یک سوال برای به فکر فرو بردن خواننده باشد، یک جمله تاثیر گذار، یک دیالوگ و...

- خیلی‌ها پایان باز را برای انتهای داستان‌شان انتخاب می‌کنند. پایان باز وقتی بهتر جواب می‌دهد که خواننده را بین دو ابهام بگذارد تا به میل خود یکی را انتخاب کند نه این‌که بین دنیایی از ابهامات و در میان داستان خواننده را به حال خود رها کنیم به بهانه پایان باز.

 

لحن، اسامی و...:

- «هر چه از دل برآید لاجرم بر دل نشیند». یعنی لازم نیست برای داستان نوشتن دنبال کلماتی بگردید که از فضا آمده‌اند. شمای نویسنده یک آدم عادی هستید، خوانندگان‌تان هم آدم عادی‌اند. پس به زبان عادی (همانطور که با دیگران حرف می‌زنید) داستان بنویسید تا بر دل خواننده‌ها بنشیند.

- البته منظور از «از دل برآمدن» نوشتن دل‌نوشته و قطعه ادبی نیست. حواس‌تان باشد که نه‌تنها باید نکات داستان‌نویسی را رعایت کنید، بلکه باید حواستان به تفاوت‌های داستان با سایر قالب‌های ادبی مثل شعر و نثر ادبی و غیره هم باشد.

- غیر از رعایت ویژگی‌های شخصیت‌های داستانی، حواستان به ویژگی‌های راوی هم باشد. اگر راوی یکی از شخصیت‌های داستان است، لحن نوشته‌تان باید با ویژگی‌های او همسانی داشته باشد. نوع روایت یک دکتر، یک گزارشگر ورزشی، یک میوه‌فروش، یک شاعر و ... با هم متفاوت است. 

- حواستان باشد که محاوره‌نویسی در داستان معمولا توصیه نمی‌شود. مگر برای نوشتن دیالوگ‌ها.

- و اما می‌رسیم به نکته مهمی به اسم «نام داستان». چیزی که بر خلاف کوتاه بودنش نقش بسیار مهمی در جذب خواننده دارد. یک چیزی شبیه تابلوی حراج جلوی مغازه‌ها که نقش جذب مشتری را به عهده دارد.

- عبارت‌های تکی (کلبه چوبی)، نام اشخاص (پروانه)، ضرب‌المثل‌ها (جوینده یابنده است) و این جور عبارت‌های ساده اگرچه یک دوره‌ای به عنوان اسامی داستان‌های خوب انتخاب می‌شده‌اند اما این روزها در مورد اسم داستان هم باید خلاقیت به خرج بدهید و نام متفاوتی انتخاب کنید که خواننده بیشتر جذب آن شود. (برای بهتر متوجه شدن می‌تواند اسامی داستان‌های تازه منتشر شده نشرها و یا اسم فیلم‌های سینمایی چند سال اخیر را بررسی کنید.)

- اسم غیر از خلاقانه بودن، نباید تابلو باشد. یعنی نباید داستان را لو بدهد. مثلا این‌که اسم داستان را بگذارید «خانه جن‌زده» و بعد ده صفحه داستان در مورد خانه‌ای که جن دارد بنویسید، هیجان را از همان اول از خواننده می‌گیرد.

- اسم فقط به اسم داستان خلاصه نمی‌شود. در مورد اسامی شخصیت‌هایتان هم خوب فکر کنید. به طور مثال همین حالا من اگر بگویم «شمسی» یک جور تصور خاص توی ذهن شما می‌آید و اگر بگویم «الیزابت» یک تصور دیگر. پس اسمی را انتخاب کنید که به ویژگی‌های شخصیت داستانتان بخورد.

تکلیف: شاید خرده‌ریزهایی برای داستان نوشتن باقی مانده باشد، ولی برای شروع، نکات همین 5جلسه کفایت می‌کند. پس یک داستان کوتاه کامل با توجه به نکاتی که در این جلسات گفته شد بنویسید و ارسال کنید. (انسجام طرح و دارندگی حادثه اصلی، شخصیت‌پردازی و گفتگوهای خوب، توصیفات به جا و رعایت زاویه دید صحیح، لحن درست، اسامی مناسب، شروع و پایان خلاقانه). داستان‌های‌تان را از طریق پروفایل جیمی‌تان بفرستید و در قسمت عنوان حتما بنویسید «مربوط به کارگاه داستان نویسی» در نهایت داستان برگزیده جایزه دریافت می‌کند.

برچسب ها
درباره نویسنده
نظرات کاربران
کد امنیتی
E_KHOSRAVANI
E_KHOSRAVANI
٩٤/٠٢/٣١
٢
٠
سلام نیلوفر عزیز. ممنون بابت وقتی که برای این کارگاه مجازی گذاشتی و خسته نباشی :) نکات مفید و خوبی رو یادم گرفتم. زمانی که ایده‌ای برای داستان به ذهنم میاد بدون طرح کلی و اینکه بفهمم آخرش قراره چی بشه شروع می کنم و تقریبا همیشه اینجور داستان نوشتن منو بسیار راضی می کنه و بسیار قابل قبول تر از این هست که اول طرح رو بذارم جلوم و خودم رو محدود کنم که قراره فلان اتفاق بیافته. شخصیت‌ها در بین داستان خلق می‌شن. می‌خوام بگم نمی‌تونم به قول شما براساس یه فرمول ریاضی عمل کنم، به نظرم اونجوری نوشتن هیجان و جاذبه‌ای نداره. نظرت چیه نیلوفر؟ از نظرات دوستان هم درباره‌ی شیوه‌ی نوشتشون استقبال میشه.
n_nikbonyad
n_nikbonyad
٩٤/٠٣/٠١
١
٠
سلام دوست خوبم :) خیلی ها مثل شما مینویسن. حتی خودمم گاهی همینطوری شروع می کنم. ولی خب چون خیلی از دوستام ازم میپرسن «چرا وقتی یه داستان مینویسیم و توی یه کارگاه می خونیم همه ازش ایراد میگیرن؟» به نظرم این دسته از افراد اگر بر اساس طرح پیش برن خیلی موفق تر میشن. ضمن اینکه بقیه مسائل مثل شخصیت پردازی و گفتگو و اسامی مناسب و غیره، در مورد هر دو دسته نویسنده ها (چه اونایی که با طرح می نویسن و چه اونایی که بی طرح مینویسن) به درد می خوره و یه تواناییه که توی هر مدل نوشتن به کار میاد :)
E_KHOSRAVANI
E_KHOSRAVANI
٩٤/٠٢/٣١
٢
٠
یک نکته دیگه هم یکی از اساتید همیشه می‌گه، برای داستان نوشتن، داستان‌خوان‌های بسیار خوبی باشید. خواندن‌ زیاد تاثیر زیادی در ایده گرفتن، خلاقیت و روان شدن قلم داره. امیدوارم همه‌ی دوستان تو این کارگاه و همچنین خودم :) به همه‌ی آنچه از نوشتن که دوست داریم برسیم با تلاش زیاد برسیم.
n_nikbonyad
n_nikbonyad
٩٤/٠٣/٠١
٠
٠
بله. واقعا تاثیر خیلییییییییی زیادی داره. شاید بشه گفت زیاد خوندن دقیقا اندازه زیاد نوشتن تاثیر داره و حتی بیشتر :)
parynaz
parynaz
٩٤/٠٢/٣١
١
٠
ما كه اكونت جیمی نداریم چه كنیم؟ تا كی وقت واسه ارسال داستان داریم؟
دکتر منتی
دکتر منتی
٩٤/٠٢/٣١
٠
٠
یک دونه ابتیاع کنید :دی
زهرا‌ آقايي
زهرا‌ آقايي
٩٤/٠٣/٠١
٠
٠
شما همين الان مي تونيد عضو شيد! يك، دو، سه، چهار، پنج... چيه؟ دارم پولايي كه از جيم واسه تبليغ گرفتم مي شمرم! شيش، هفت، هشت، نه...
n_nikbonyad
n_nikbonyad
٩٤/٠٣/٠١
٠
٠
راست میگن خب، یه دونه بسازید :) پورسانت منم بریزین به حساب لطفا. جلوی جمع نمیشمرم :))
زهرا‌ آقايي
زهرا‌ آقايي
٩٤/٠٣/٠١
٠
٠
نه نيلوفر جون بشمار بعدا يه وقت سوء تفاهم پيش نياد! به هرحال حساب حسابه كاكا برادر...
Nasrin-A
Nasrin-A
٩٤/٠٢/٣١
٠
٠
خواهشا فرصت ارسال داستان رو بیشتر از کارگاه های قبلی قرار بده نیلوفر چون نیاز به زمان داریم :) ممنون از این همه نکته های خوب لطفت رو هرگز فراموش نمیکنیم مخصوصا اگه داستان نویس بشیم....
n_nikbonyad
n_nikbonyad
٩٤/٠٣/٠١
٠
٠
امیدوارم داستان های خیلی خیلی خوبی بنویسید :) برای نوشتن داستان و ارسالش که همیشه خدا وقت هست. ولی اگر میخواید توی ارزیابی و رقابت برای بهترین داستان قرار بگیرید، تا 10 خرداد داستانتون رو ارسال گنید :)
رجبعلی محبی
رجبعلی محبی
٩٤/٠٢/٣١
٠
٠
می‌شه دو سه تا داستان بفرستیم؟
r_mohebbi
r_mohebbi
٩٤/٠٢/٣١
٠
٠
می‌شه دو سه تا داستان بفرستیم؟
n_nikbonyad
n_nikbonyad
٩٤/٠٣/٠١
٠
٠
هر چند تا بخواید می تونید بنویسید و بفرستید برای تایید و انتشار تو سایت. ولی به نظرم اگه برای بحث رقابتیش هر شخص فقط یکی بفرسته، عادلانه تره. حالا باید با بچه های بالا(!) رایزنی کنیم در این مورد :)
r_mohebbi
r_mohebbi
٩٤/٠٣/٠١
٠
٠
قانع شدم به یکی. ؛)
زهرا‌ آقايي
زهرا‌ آقايي
٩٤/٠٣/٠١
٠
٠
من كه مي دونم قراره آقاي ميرزا قبول بشن ولي شايد منم يه چيزي فرستادم...
n_nikbonyad
n_nikbonyad
٩٤/٠٣/٠١
٠
٠
چرا آقای میرزا حالا؟! بنده خدا شاید اصلا نخواد شرکت کنه :دی
زهرا‌ آقايي
زهرا‌ آقايي
٩٤/٠٣/٠١
٠
٠
آخه داستانهاي ايشون معمولا يه سر و گردن از بقيه بالاترند. اين نظر منه البته...
محدثه عارفی
محدثه عارفی
٩٤/٠٣/٠١
٠
٠
خیلی هم خوب. مرسی نیکولا. فقط میشه داستانامون رو نصف نکنن؟ :دی اخه معمولا داستان های بلند به چند قسمت کوتاه تقسیم میشه.
n_nikbonyad
n_nikbonyad
٩٤/٠٣/٠١
٠
٠
توی بررسی که قطعا نصف نمیشه :) ولی انتشارش دیگه دست من نیست. فقط میتونم دعا کنم نصف نشه :)
فو فا نو
فو فا نو
٩٤/٠٣/٠١
٠
٠
نیکلا من خوردم به امتحانای ترمم، اصن نتونستم درست شرکن کنم تو کارگاه دیگه :((( چیکار کنم؟ باور کن چیزایی که گفتی خیلی خیلی مفید بود برام و حتما بعدنم صدها بار دیگه میخونمشون پس اینکه درست تو کلاسا شرکت نکردم و پای بی اهمیت بودنم نذار :( البته حالا درسته به زور درس میخونم = )) ولی خب همون عذاب وجدانش نمیذاره درست به این چیزا برسم :دی
n_nikbonyad
n_nikbonyad
٩٤/٠٣/٠٥
١
٠
اشکال نداره. در این کارگاه مثل مسجد همیشه به روی بندگان خدا بازه :)
صبا کثیری
صبا کثیری
٩٤/٠٣/٠١
٠
٠
اِ من تازه عضو شدم بلد نیستم چیزی بزارم رو سایت:(یکی بیاد یادم بده:))
زهرا‌ آقايي
زهرا‌ آقايي
٩٤/٠٣/٠٢
١
٠
در صفحه اصلي آن گوشه سمت راست نوشته از اينجا داخل شو... نام كاربري و رمز عبور را مي زنيد. "از آنجا وارد مي‌شويد". ترجيحا گزينه مرا به خاطر آور را هم بزنيد. در پروفايل كاربريتان يه تب هست مخصوص ارسال مطلب. عنوان مطلب را مي زنيد. متن در قسمت پائينش وارد مي كنيد. كد امنيتي را ايضا. و ارسال را مي زنيد. باشد كه رستگار شويد...
n_nikbonyad
n_nikbonyad
٩٤/٠٣/٠٥
٠
٠
مرسی از زهرای عزیز که زحمت توضیح افتاد گردنش. (میزنم به حسابت :دی)
سلیمان حسنی
سلیمان حسنی
٩٤/٠٣/٠١
٠
٠
سلام ممنون ازشما
n_nikbonyad
n_nikbonyad
٩٤/٠٣/٠٥
٠
٠
سلام و خواهش می کنم :)
سلیمان حسنی
سلیمان حسنی
٩٤/٠٣/٠٥
٠
٠
سلام.زنده وپاینده باشید.
پسر ساده
پسر ساده
٩٤/٠٣/٠٢
٠
٠
سلام ، تشکر ، تشکر ،
n_nikbonyad
n_nikbonyad
٩٤/٠٣/٠٥
٠
٠
سلام. کاری نکردم که :) خواهش می کنم
fatemeh_sh73
fatemeh_sh73
٩٤/٠٣/٠٣
٠
٠
سلام نیلوفر عزیز.. قدیم تر ها که بلاگفا سالم بود.. یه روز توی وبلاگت آدرس این کارگاه رو گذاشتی.. من اومدم که داستان نویس شم.. جیمی شدم ولی متاسفانه داستان نویس نشدم :)) .. خواستم ازت تشکر کنم که باعث شدی با همچین فضایی آشنا شم :)
n_nikbonyad
n_nikbonyad
٩٤/٠٣/٠٥
١
٠
خوبه حالا یه فایده ای داشتم به طور کل :)
هیچکس
هیچکس
٩٤/٠٣/٠٣
٠
٠
ایییییی چ زود تموم شد. ممنون بابت زحمتتاتون :)
n_nikbonyad
n_nikbonyad
٩٤/٠٣/٠٥
٠
٠
خواهش می کنم. انجام وظیفه بود :)
2nyadideh
2nyadideh
٩٤/٠٣/٠٦
٠
٠
من نه به اون کارگاه آموزشی رسیدم نه به این یکی...چقد زود تموم شد :/ به هرجهت از شما خیلی زیاد مچکریم.... منم سعی میکنم حتما یه دونه بنویسم بفرستم (^_^)
parynaz
parynaz
٩٤/٠٣/١٠
٠
٠
الان دقیقا چجوری داستان رو بفرستیم؟؟
Entezar_1000
Entezar_1000
٩٤/٠٩/٢٠
٠
٠
سلام ... ممنون بابت آموزش ها {استاد} ... اگه امــــــــکانش هست (که باید باشه و صن راه نداره) یه سری به صفحه جیم من و دو قسمت از رمانی که دارم مینویسم و فعلا گذاشتمش تو جیم بزنید .... منابع خوب بهم معرفی کنید برای بهتر نوشتن (منظورم رمان یا داستانه نه کتاب چگونه یک نویسنده خوب شویم (: ) مممنون یاعلی
پربازدیدتریـــن ها
شعری سروده خودم

سکوت پاییزی

٩٥/٠٩/١٤
شعری سروده خودم

چشم هایم باز شد٬ دیدم کنارم نیستی

٩٥/٠٩/١٨
گیج شده ام

حال این روز

٩٥/٠٩/١٤
به دنبال آیه های عذاب

سید حسن آقامیری کیست؟

٩٥/٠٩/١٤
ترانه ای سروده خودم

دل بهونه گیر

٩٥/٠٩/١٥
عمق فاجعه

آرایشگاه

٩٥/٠٩/١٥
معرفی فیم دریا سالار

لطف خدا بود

٩٥/٠٩/١٤
داستان کوتاه

به همین سادگی / قسمت دوم

٩٥/٠٩/١٤
نامه ی کشف شده ی قدیمی ترین دانشجوی دانشگاه بیرجند

مجمع الأدبا

٩٥/٠٩/١٥
اندر حکایت آموزش مسائل جنسی به کودکان

بچه از کجا میاد؟

٩٥/٠٩/١٦
شعری سروده خودم

چشم هایت شبیه پاییزند...

٩٥/٠٩/١٨
چرا همیشه همه چیز را آماده می خواهیم؟

دوستت دارم های ناگفته

٩٥/٠٩/١٥
باید بشوی همان آدم سابق

آفرینش برای خوب بودن

٩٥/٠٩/١٤
دیکتاتوری دوست داشتنی

از دلخوشی تا دلبستگی

٩٥/٠٩/١٨
ترانه ای سروده خودم

تو خیالی...

٩٥/٠٩/١٦
شعری سروده خودم

ناز نگاه

٩٥/٠٩/١٤
ترانه ای سروده خودم

وقتی ستاره توی آسمونه

٩٥/٠٩/١٥
چند کلمه با عادل فردوسی پور که دیگر عادل نیست

ناعادل!

٩٥/٠٩/١٦
به دنبال یک مامن

اعتراف

٩٥/٠٩/١٨
خواب عجیبی بود...

تجربه مرگ در خواب

٩٥/٠٩/٢٠