وقتی چراغ فکرت پر نور می‌شود
روشن فکری چیست؟ روشن فکرنما کیست؟!

وقتی چراغ فکرت پر نور می‌شود

نویسنده : اکرم انتصاری

«دانا و باهوش است. دارای اندیشه روشن و متجدد است. بر پایه تعقل فکر می‌کند.» این صفات حاصل جمع آوری معادل کلمه روشن فکر از فرهنگ لغت‌های قفسه کتاب مرجع کتابخانه است. اما برای فهمیدن این‌که جای این لغت در بین قفسه‌های ذهن آدم‌ها کجاست و چه نقشی بر عهده دارد باید به سراغ مردم رفت .

شاید رد پای این پز را این روزها در کتاب، فیلم و گفت و گوهایی که بین جوانان رد و بدل می‌شود، بتوان دنبال کرد. به کتابخانه که وارد می‌شود تقریبا شلوغ است، کیفم را تحویل می‌دهم. میز آخر، دخترجوانی که کتاب‌های تست –همان موسسه‌ای که تبلیغ تلویزیونی‌اش گوش‌مان  را کر کرده – رو به رویش باز است توجهم را جلب می‌‌کند. با هانیه سر صحبت را باز می‌کنم و نظرش را درباره روشن فکری می‌پرسم. می‌گوید: «به نظر من روشن فکری به سیاست ربط دارد وچون زیاد اهل سیاست نیستم، نظر جامعی ندارم. از نظر من کسی که به نظرات بقیه احترام بگذارد و کمتر دخالت کند، روشن فکر است». از هانیه می‌خواهم تصورش را از یک روشن فکربگوید، به آرامی و با لبخند می‌گوید: «حتما یک عینک گرد دارد و موهای بلند(!)».

از کتابخانه بیرون می‌روم و به یاد زمزمه چند روز گذشته «ازدواج نمی‌کنم یا اگر ازدواج کنم هیچ وقت بچه‌دار نمی‌شوم تا به بشریت خیانت نکرده باشم.» بین چند نفر می‌افتم و این سوال در سرم ایجاد می‌شود که مرز بین روشن فکری و پز روشن فکری کجاست؟! 

 

مصاحبه با دکتر غلامرضا حسنی جامعه شناس و عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی 

روشن فکر یعنی پرچم‌دار

+ از کلمه «روشن فکر» شروع کنید، به چه کسی روشن فکر می‌گویند؟!

- روشن فکر واژه‌ای است که بعد از رنسانس فرهنگی شکل گرفته، یک ترکیب غربی که به وجود آمدن ادبیات توسعه، زیر بنای ساخت آن است.

+ روشن فکر در جامعه ما چه معنایی دارد؟

- تعریف روشن فکر از دیدگاه غربی با جامعه اسلامی سازگاری زیادی ندارد. جامعه اسلامی با روشن فکری دینی سنخیت بیشتری دارد تا فردی با عقاید خاص در دموکراسی و مسائل سیاسی صرف. 

+ دغدغه روشن فکر چیست؟

- روشن فکر شبیه یک پرچم‌دار است. یک جلودار آگاه که مشکلات جامعه را زودتر تشخیص می‌دهد. اساس روشن فکری، فرهنگ است اما می‌تواند حوزه‌های اجتماعی، اقتصادی و... را هم در برگیرد. او می‌تواند مصلح باشد و با بازنگری سنت‌ها و تشخیص عناصر ضد توسعه، جامعه را با بیانش روشن‌گری کند و با الگوهایش ارزش وهنجارهای درست تولید کند. مثلا در جامعه دینی امام خمینی در زمینه انقلاب، شهید مطهری، شهید بهشتی و دکتر شریعتی در دانشگاه و هرکدام فراتر از افکار، عمل کردند.

+ از پز روشن فکری بگویید. با توجه به این‌که روشن فکری یکی از اسباب کلاس گذاشتن بین جوان‌ها شده، هرکسی می‌تواند روشن فکر شود؟!

- (کمی می‌خندد و می‌گوید) روشن فکری هم مثل بقیه واژه‌ها در سطح مردم لوث شده است. پز روشن فکری یک نوع فرهنگ‌زدگی است. نوعی نماد تیپولوژی که با کمی تحقیق بدلی بودنش اثبات می‌شود. این طور نیست که هرکسی وارد دانشگاه شد، با داشتن چند مدرک تحصیلی ادعای روشن فکری کند. در قرآن آمده «قلیلا یعلمون: تعداد کمی هستند که می‌دانند» .ضمن این‌که روشن فکر واقعی تظاهرات بیرونی حداقلی دارد، یعنی یک تحول درونی باعث اندیشیدن از درون، مسئولیت پذیری، بهسازی، اکتشاف و در نهایت تلاش برای اصلاح جامعه در او شده است.

بعد از تمام شدن مصاحبه ،استاد با بیتی از حافظ مصاحبه را تمام می‌کند. بیتی که با تمام کوتاهی‌اش حرف‌های گفتنی زیادی درباره روشن فکر دارد. اندرون من خسته دل ندانم کیست / که من خموشم و او در فغان و در غوغاست.

 

برچسب ها
نظرات کاربران
کد امنیتی
imanhkt
imanhkt
٩٣/١١/١١
١
٠
روشن فکری خیلی مد شده .. و یه چیز بیخودی هستش که هیچ فایده ای نداره ... آدمای روشن فکر رو میتوان در انجمن های همین سایت یافت ... فقط کافیه چندتا کامنت بخونین ... کلا انگار دنیاشون با ما فرق داره ...
k_shamshiri
k_shamshiri
٩٣/١١/١١
٠
٠
دقیقا موافقم. و هر وقت باشه بالاخره یک روز کنترلم رو از دست میدم و مثل صخره برخورد میکنم باهاشون!
Paeez
Paeez
٩٣/١١/١٢
٠
٠
روشن فکرنماها دوست دارن دیده بشن با نظرات خاصشون هم این رو ابراز می کنن اما همین طور که تو مصاحبه آورده شده تظاهرات بیرونی روشن فکر حداقلی ِ ،اصلا میلی به دیگر بینی نداره!
Paeez
Paeez
٩٣/١١/١٢
٠
٠
آقای شمشیری خونسرد باشید بی زحمت=)
k_shamshiri
k_shamshiri
٩٣/١١/١٢
٠
٠
:))
mojtaba_a
mojtaba_a
٩٣/١١/١١
١
٠
جديدا سيگار كشيدن و خيره شدن به افق ، نمادي از روشن فكري است :| مرسي از شما
Paeez
Paeez
٩٣/١١/١٢
١
٠
جالبه بعضی کافه ها پاتوق این جور آدما هستن ،خیره شدن به افق واسه دیده شدن نگین 5 میلیون تومنی دیگه:|
mojtaba_a
mojtaba_a
٩٣/١١/١٢
٠
٠
اون نگينا مال خانمم بود البته ! :دي
k_shamshiri
k_shamshiri
٩٣/١١/١١
٠
٠
موضوع قشنگی رو انتخاب کردید، و مثل همیشه موشکافانه و دقیق. کاش از جناب دکتر حسنی سوالات بیشتری می پرسیدید یا حداقل جملات بیشتری ازشون رو منتشر می کردید. انسان فرهیخته ای هستند که اغلب از فرمایشاتشون خیلی تفسیر به رای میشه. و البته که تلاشِ شما قابل تحسین و ستایشه خانم انتصاری بزرگوار.
Paeez
Paeez
٩٣/١١/١٢
٠
٠
مرسی از لطف شما، آسیبی هست که جدیدا رایج شده بین جوونا و البته مغفول .خیلی سعی داشتم با چند جوون که نظرات روشن فکر گرایانه ای رو دارن پیدا کنم و باهاشون حرف بزنم و بعد با جرفای دکتر تکمیلشون کنم که متاسفانه یافت نشدند:|بله از مصاحبت با ایشون لذت بردم ضمن این که خیلی خوب وقت مصاحبه می دن و همیشه خیلی خوب همکاری می کنن ، مد نظر قرار می دم حرفتون رو:)
faranak_b
faranak_b
٩٣/١١/١١
٠
٠
خیلی خوب بود. مخصوصا آخرین پاسخ دکتر حسنی. ممنون و خدا قوت :)
Paeez
Paeez
٩٣/١١/١٢
٠
٠
مرسی فرانک جان ، قلم شما برقرار:)
ali_sh
ali_sh
٩٣/١١/١١
٠
١
روشن فکری الان دیگه مده /خخخ / حداقل اگه نیستیم باید اداشونو در بیاریم خخخ
Paeez
Paeez
٩٣/١١/١٢
٠
٠
حتی اگه ازش چیزی سر درنیارین ؟!مد مقطعی و اکثرا ناهنجار !
ali_sh
ali_sh
٩٣/١١/١٢
٠
٠
بیشتر محض شوخی بود. ولی خب نظرم اینه که کمی باید بروز شیم دیگه.روشن فکری رو باید از حالت مقطعی در بیاریم.
ali_sh
ali_sh
٩٣/١١/١١
٠
٠
ممنون عالی بود :)
Paeez
Paeez
٩٣/١١/١٢
٠
٠
:))
sahar_m
sahar_m
٩٣/١١/١٢
٠
٠
موضوع جالب و مطلب خوبی بود . متاسفانه الان به خشک مذهبی بودن هم روشن فکری میگن :/ و متاسفانه من با یه همچین آدم هایی روزانه برخورد دارم ( آیون کندن موهای سر از دست فامیل )
Paeez
Paeez
٩٣/١١/١٢
٠
٠
خیلی کم به این موضوع برخوردم .بیشترین تنش بین افکاری که تفاوت حداکثری دارن رو دیدم .حیف موهات نکن این کارو:|
سحر نیکوعقیده
سحر نیکوعقیده
٩٣/١١/١٢
٠
٠
مصاحبه خیلی خوبی بود:) پز روشن فکری رو به نظرم این روزا زیاد می توانیم اطرافمون ببینیم، نمونه بارزش رو در جلسات شعر دیدم. ممنون پاییز جان:)
Paeez
Paeez
٩٣/١٢/٠٢
٠
٠
یاد اون گزارشت افتادم-_-
2nyadideh
2nyadideh
٩٣/١١/١٣
٠
٠
بله...خدا آخرو عاقبت همه مارو ختم به خیر کنه... مرسی از شما عزیز جان ...روووشن شدیـــــم (^_^)
Paeez
Paeez
٩٣/١٢/٠٢
٠
٠
خواهش می کنم ، شما روشن خدایی هستی بالام^_^
maede
maede
٩٣/١١/١٤
٠
٠
این روزا که انگار یه سیگار دستت باشه،قهوه هم بخوری،بعضی اعتقاداتت مذهبی رو هم مسخره کنی و چندتا جمله قصار هم از شخصیت های مهم و بزرگ خارجی بگی روشن فکر محسوب میشی! :|
Paeez
Paeez
٩٣/١٢/٠٢
٠
٠
مثل نشت گازِ کم کم اکثریت رو مسموم می کنه ..
پربازدیدتریـــن ها
شعری سروده خودم

بعد تو

٩٥/٠٩/١٣
شعری سروده خودم

شاید دلیل خلقتت آغوش باشد!

٩٥/٠٩/١٣
شعری سروده خودم

سکوت پاییزی

٩٥/٠٩/١٤
امان از این همه ناهماهنگی

یک نفر با من هماهنگ شود

٩٥/٠٩/١٣
شعری سروده خودم

چشم هایم باز شد٬ دیدم کنارم نیستی

٩٥/٠٩/١٨
لطفا شفاف بگویید

مسابقه ی غسل

٩٥/٠٩/١٣
گیج شده ام

حال این روز

٩٥/٠٩/١٤
به دنبال آیه های عذاب

سید حسن آقامیری کیست؟

٩٥/٠٩/١٤
ترانه ای سروده خودم

دل بهونه گیر

٩٥/٠٩/١٥
عمق فاجعه

آرایشگاه

٩٥/٠٩/١٥
معرفی فیم دریا سالار

لطف خدا بود

٩٥/٠٩/١٤
داستان کوتاه

به همین سادگی / قسمت دوم

٩٥/٠٩/١٤
نامه ی کشف شده ی قدیمی ترین دانشجوی دانشگاه بیرجند

مجمع الأدبا

٩٥/٠٩/١٥
اندر حکایت آموزش مسائل جنسی به کودکان

بچه از کجا میاد؟

٩٥/٠٩/١٦
ترسیده ام انگار

دلم مى خواهد همه چيز را بسوزانم!

٩٥/٠٩/١٣
چرا همیشه همه چیز را آماده می خواهیم؟

دوستت دارم های ناگفته

٩٥/٠٩/١٥
باید بشوی همان آدم سابق

آفرینش برای خوب بودن

٩٥/٠٩/١٤
شعری سروده خودم

چشم هایت شبیه پاییزند...

٩٥/٠٩/١٨
شعری سروده خودم

ناز نگاه

٩٥/٠٩/١٤
ترانه ای سروده خودم

تو خیالی...

٩٥/٠٩/١٦