خارج شدن نوجوانی از ریل!
نگاهی به سیزده اولین فیلم هومن سیدی

خارج شدن نوجوانی از ریل!

نویسنده : دست قیچی

دیگر خودتان بیشتر از من کلاس زبان رفته‌اید و می‌دانید که سنین بین ۱۳ تا ۱۹ سال به دوران تین‌ایجری مشهور است. چون این اعداد همه شان آخرش teen دارد. قبل از ۱۳ سالگی را دوران کودکی و بعد از ۱۹ سال را به عنوان دوران جوانی و بزرگسالی می‌شناسند. بنابراین تین‌ایجری در واقع دوره گذار از کودکی به بزرگسالی است. همان دوره‌ای که شخصیت افراد شکل می‌گیرد و خمیر مایه آینده‌شان ساخته می‌شود. در آثار خیلی از کارگردان‌ها این دوره گذار و به خصوص عدد ۱۳ نشانه بلوغ و آغاز دوره نوجوانی در نظر گرفته شده است. فیلم «سیزده»، دومین ساخته هومن سیدی در مقام کارگردان (که پیش از این آفریقا را کارگردانی کرده بود) بر همین مبنا نامگذاری شده است.

سیزده داستان زندگی «بمانی»، پسرک ۱۳ ساله‌ای ست که در پی مشاجرات والدین و آنچه خارجی‌ها از آن به عنوان broken home (خانواده از هم پاشیده یا مثلا خونه خراب) یاد می‌کنند، خیلی پیش از موعد نسبت به جنس مخالف کنجکاو می‌شود. وی پس از جدایی پدر و مادر در دریای تنهایی خود رها شده و مستأصل به دنبال اولین ساحل عاطفی شنا می‌کند. این وسط انتخاب‌هایش از زن تنهای ساکن پنجره روبرویی تا دخترک خلافکاری که با دار و دسته‌اش مدام در محوطه شهرک پرسه می‌زند، را در برمی‌گیرد. آماده است تا به اولین نشانه محبت واکنش نشان دهد. غفلت والدین هم وقت بیشتری برای بُر خوردن با این آدم‌ها در اختیارش می‌گذارد و همین سرآغازی است بر مسیری که در نهایت قطار زندگی‌اش را از ریل خارج می‌کند. 

پرداختن به موضوع بلوغ در سینمای حساس ما که خیلی زود هم آماده داغ زدن انگ سیاه نمایی بر بدن فیلم و کارگردان است،‌ عملا حکم راه رفتن بر لبه تیغ را دارد. کاری که سیدی با پرداخت هنرمندانه و حفظ نجابت بصری، به خوبی از پس آن برآمده است. طبیعتا در این راستا مجبور شده امتیازاتی هم بدهد. مثلا کسانی که مطالعاتی در عرصه روانشناسی داشته‌اند، واقف‌اند که روابط سرد عاطفی در خانواده از عوامل بلوغ زودرس در دختران است و برعکس در پسران باعث به تعویق افتادن بلوغ می‌شود. بنابراین می‌شود حدس زد که ایده اولیه سیدی خیلی حساسیت برانگیزتر بوده است. کافی است تصور کنید اگر این فیلم می‌خواست راجع به بلوغ جنس مؤنث باشد، چه سر و صدایی به راه می‌انداخت. 

در مجموع جشنواره فجر سال گذشته، جولانگاه جوانان بود. جایی که مجید برزگر با «پرویز»، شهرام مکری با «ماهی و گربه» و جمشید محمودی با «چند متر مکعب عشق» یکه تازی کردند و گوی سبقت را از کهنه کارها گرفتند. هومن سیدی هم در همین دسته قرار می‌گیرد. کارگردانان جوانی که به سر و شکل فیلم،‌ میزانسن‌های بدیع و فضاسازی اهمیت می‌دهند. نوع استفاده از لوکیشن اکباتان در القای حس و حال دنیای «بمانی» در سینمای ایران اگر بی‌سابقه نباشد،‌ بسیار کم سابقه است. البته به رسم اکثر فیلم‌های ایرانی و خارجی، ‌این‌جا هم با ضعف فیلمنامه به ویژه در فصول انتهایی فیلم روبروییم. اما کارگردانی آن‌قدر قوی هست که ما را پای فیلم نگه دارد. 

«سیزده» با وجود تمام ضعف‌هایش، از آن فیلم‌هاست که باید در سالن سینما دید تا تمام ظرایف صحنه‌پردازی آن را دریافت. برخلاف اکثر فیلم‌های ایرانی،‌ تماشای «سیزده» در قاب محدود سینمای خانگی،‌ خیلی چیزها از تجربه سینمایی‌اش کم دارد.

 

فیلم شناسی

کارگردان، فیلمنامه نویس و تدوینگر:‌ هومن سیدی

مدیر فیلم‌برداری:‌ علی تبریزی

صدابردار:‌ حسین بشّاش

طراح چهره پردازی: سودابه خسروی

صداگذار: مهران ملکوتی

آهنگساز:‌ شرمین مهدی زاده

بازیگران:‌ امیر جعفری، ریما رامین فر،‌ آزاده صمدی،‌ ویشکا آسایش، یسنا میرطهماسب، امیر جدیدی

تهیه کننده:‌ سعید سعدی

 

** حواشی **

1-از آن‌جا که فیلم آفریقا هرگز امکان نمایش پیدا نکرد،‌ هومن سیدی سال گذشته با همین «سیزده» در بخش نگاه نو که مخصوص فیلم اولی‌هاست شرکت کرد و جایزه ویژه هیئت داوران را گرفت. 

2-«سیزده» و فیلم «پایان زمستان» ساخته «کیم داوان» از کشور کره مشترکا به عنوان بهترین فیلم جشنواره بین المللی بوسان معرفی شدند. از آن‌جا که یکی از تهیه کنندگان فیلم بابک زنجانی بود و زنجانی هم در خارج از کشور تحریم شده بود، فیلم از شرکت در جشنواره فیلم برلین بازماند.

3-هومن سیدی پیش از این ۲ فیلم کوتاه به نام‌های «۳۵ متری سطح آب» و «دندان آبی»‌ را نیز ساخته است که جوایز متعددی را نصیب وی کرده‌اند.

4-هومن سیدی امسال هم فیلم «اعترافات ذهن خطرناک من» را با بازی نگار جواهریان و عباس غزالی در جشنواره دارد.

5-هومن سیدی و آزاده صمدی بازیگر نقش اول زن همین فیلم، زن و شوهر بودند که همین هفته قبل،‌ سیدی اعلام کرد یک سال است از یکدیگر جدا شده‌اند.

برچسب ها
نظرات کاربران
کد امنیتی
آسمانه
آسمانه
٩٣/١٠/١٧
١
٠
خیلی جالب بود راغب شدم برم ببینم اگر چه فعلا چند متر مکعب عشق توی صف اول ایستاده !!:) ممنونم بابت معرفی
dastgheichi
dastgheichi
٩٣/١٠/١٨
٠
٠
خواهش میشه. آره «چند متر مکعب عشق» هم فیلم خوش سر و شکلیه. موفق هم میشه که تا آخر، یکپارچگی داستانی شو حفظ کنه. ضعفی که خب متأسفانه در «سیزده» شاهدش هستیم و ضرباهنگ قصه افت میکنه.
k_shamshiri
k_shamshiri
٩٣/١٠/١٧
٠
٠
مرسی، نگاه جالبی داشتید به محدودیت های هومن سیدی و یکسری قواعد نانوشته سینمای کشور... . خداقوت.
dastgheichi
dastgheichi
٩٣/١٠/١٨
٠
٠
سپاسگزار!
مرتضی هنرمند راد
مرتضی هنرمند راد
٩٣/١٠/١٧
٠
٠
اول از همه قبل خواندن نقد باید بگم اولین ساخته هومن سیدی نیست و "آفریقا" اولین ساخته ی هومن سیدی بوده!
مرتضی هنرمند راد
مرتضی هنرمند راد
٩٣/١٠/١٧
٠
٠
امروز این فیلم رو در سینما دیدم،فیلم خوبی بود،گرچه مانند شما معتقدم اخر فیلم ضعف هایی دارد که مهم ترین ضعفش تغییر زاویه ی دید داستان از "بمانی" به دیگر شخصیت هاست که البته همین تغییر به میتونست به شکل خوبی اجرا بشه تا خودش ایجاد یک نقطه ی اوج بکنه درضمن الان دیدم که به افریقا اشاره کردید!من افریقا رو دوست داشتم در کل هومن سیدی سبک جالبی داره،میزانسن ها و لوکیشن های جذابی رو در فیلم ایجاد میکنه که به نظرم مختص به خودشه،نورپردازی جالبی دارن فیلم های هومن سیدی.ای کاش بازیگر نوجوان داستان بهتر از اینی که هست بازی می کرد
dastgheichi
dastgheichi
٩٣/١٠/١٨
٠
٠
بازی پسره رو کاملا موافقم باهاتون ولی به نظرم ملاک سیدی برای انتخاب،‌قیافه اش بوده. قیافه اش خیلی مناسبه برای این نقش ولی متأسفانه چشمه بازیگری اش خیلی نمیجوشه ;) این سیدی هم آینده خوبی داره. زبان تصویرو خوب یاد گرفته واقعا. کارکرد نور و میزانسن و .... رو هم که خودتون اشاره کردین. حالا باید ببینیم فیلم امسال اش چطوره. البته جشنواره امسال هنوز شروع نشده یه چند تا ناامیدی واسه ما داشت. یکی اش مثلا حذف فیلم کاهانی. حالا امید به خدا ببینیم چی میشه.
مرتضی هنرمند راد
مرتضی هنرمند راد
٩٣/١٠/١٨
٠
٠
فیلم اقای فرمان ارا هم حذف شد فکر میکنم...
dastgheichi
dastgheichi
٩٣/١٠/١٨
٠
٠
آره مال فرمان آرا هم حذف شد. اینم باید در نظر گرفت که فیلمای امسال نسبت به دوره قبل جشنواره 11 تا کمتر شده خب و یه سری حذفا طبیعیه. ولی بازم نمیشه اون حس سرخوردگی ناشی از ندیدن شون رو پنهان کرد.
sahar_m
sahar_m
٩٣/١٠/١٨
١
٠
ممنون از توضیحتون . خیلی راغب شدم ببینم
dastgheichi
dastgheichi
٩٣/١٠/١٨
٠
٠
خواهش. ایشالا که لذت ببرین
دلنیا
دلنیا
٩٣/١٠/١٨
١
٠
منم حتمامیبینممممممممممممم ممنون ازشما
dastgheichi
dastgheichi
٩٣/١٠/١٨
٠
٠
سپاس. امیدوارم راضی برگردین
سلیمان حسنی
سلیمان حسنی
٩٣/١٠/١٨
١
٠
سلام: جالب بود. ممنون
r_jafarpour
r_jafarpour
٩٣/١٠/١٨
٠
٠
سلام،زیبا بود.اما من توی این سنین نیستم چون12سالمه////
dastgheichi
dastgheichi
٩٣/١٠/١٩
١
٠
آره تو رو خدا. باز ما چشم و گوش کسی رو زودتر از موعد باز نکنیم! :))))
علیرض
علیرض
٩٣/١٠/١٨
٠
٠
سلام. ممنون از متن زیبا و قلم شیوای شما جناب دست قیچی عزیز...
dastgheichi
dastgheichi
٩٣/١٠/١٩
٠
٠
سپاسگزار از وقت شما
همتا
همتا
٩٣/١٠/١٩
٠
٠
هوممم ! اولین نقد فیلمی بود که اون قد روون نوشته شده بود که تا تهشو خوندم :) تشکر!
dastgheichi
dastgheichi
٩٣/١٠/١٩
٠
٠
قربون شما. شاید دلیل اش این باشه که جنبه نقدگونه متن، خیلی ضعیف و در حاشیه است. بیشتر حالت معرفی و توصیه داره. بعدشم من انقد زحمت می کشم نقدهای سخت می نویسم اون وقت شما نمی خونی. درسته این کار؟ ;)
همتا
همتا
٩٣/١٠/١٩
١
٠
:) خب باشه از الان می خونم چرا می زنین ؟؟؟:دی
dastgheichi
dastgheichi
٩٣/١٠/٢٠
٠
٠
یه هفته وقت دارین همه شو بخونین بعد همین جا ازتون امتحان میگیرم :)
mhv
mhv
٩٣/١٠/١٩
٠
٠
کلا معتقدم نقد فیلم نوشتن برای دوستان کار ریسکیه! چون اگه بد باشه و طرف بره باس پولشو از نقاد(!) محترم بگیره! خلاصه از ما گفتن:)))
dastgheichi
dastgheichi
٩٣/١٠/١٩
٠
٠
اینکه چیزی نیست. یه بار واسه اینکه یکیو راضی کنم بشینه oldboy رو ببینه، مجبور شدم بگم تو بشین ببین. اگه خوشت نیومد 20 هزار تومن بهت میدم.
o_edman
o_edman
٩٣/١٠/١٩
٢
٠
شرمنده واسه دیر شدن در کامنت گذاری! + سیزده رو که حتما تو بهمن میرم هویزه نگاه می کنم ( تا اون موقع هست دیگه؟؟ ) چون آفریقای هومن سیدی رو از سبکش خوشم اومد. من باب بقیه شم که مرسی واسه خبرتون و اینکه ای بابا! این هنرمندا چرا اینجوری می کنن؟ ولش کن حالا، کامنتمونو زرد بیخود نکنیم. مرسی دوباره. پ.ن: این قضیه ی 13 تا 19 و teen رو حواسم بهشون نبود، جالب بود واسم که از این بعد هم میشه به عنوان دلیل نام گذاریش نگاه کرد. :))))) + لایک!
dastgheichi
dastgheichi
٩٣/١٠/١٩
٢
٠
نمیدونم والا. ایشالا که هست تا اون موقع. دیگه بستگی داره به اینکه کف فروش اش نیفته. این فیلمای مستقل چون تبلیغات درست و درمون ندارن بالاخره نمیشه انتظار فروش خیلی زیادی هم ازشون داشت بنابراین هرچه زودتر برین ببینین بهتره. پ.ن:‌بعله دیگه. متن های ما اصولا سرشار از نکات آموزشی است. از اونا که حتی تو سمپاد هم به کسی یاد نمیدن ;)
o_edman
o_edman
٩٣/١٠/١٩
٣
٠
حتا تو سمپاد؟ :)))))
dastgheichi
dastgheichi
٩٣/١٠/٢٠
٢
٠
حتی!
پربازدیدتریـــن ها
یک پارچ آب سرد!

شرط ثبت نام

٩٥/٠٩/٠٩
میانه رو و دانا

امر به معروف و نهی از منکر وظیفه کیست؟

٩٥/٠٩/١٠
شعری سروده خودم

حیف که روی من این جا به تو هم باز نبود

٩٥/٠٩/١١
شعری سروده خودم

شاید دلیل خلقتت آغوش باشد!

٩٥/٠٩/١٣
طنز

نامه ای منصفانه به استاد

٩٥/٠٩/١١
امان از این همه ناهماهنگی

یک نفر با من هماهنگ شود

٩٥/٠٩/١٣
برای پدر مهربانم

خورشید ِ گل فروش

٩٥/٠٩/٠٩
اگر ریزعلی می بود، شاید داستان طور دیگری رقم می خورد

جای دهقان فداکار خالی بود

٩٥/٠٩/١٠
چه کاریست؟

فهم

٩٥/٠٩/٠٨
بیا همت کن رفیق

با دود و غبار هم مدارا ؟!

٩٥/٠٩/١١
وقتی در 24 ساعت یک ملت عزادار می شود...

تراژیک ترین دو روز

٩٥/٠٩/٠٨
لعنت به هرچه یاد تو را زنده می‌کند

تقویم های بی عدد / شعر

٩٥/٠٩/١٠
وقتی آقا جان، خانوم جان، بابا و مامان با هم پرکشیدند

بلیط رفت و بی برگشت!

٩٥/٠٩/٠٩
شعری سروده خودم

سکوت پاییزی

٩٥/٠٩/١٤
ترسیده ام انگار

دلم مى خواهد همه چيز را بسوزانم!

٩٥/٠٩/١٣
شعری سروده خودم

بعد تو

٩٥/٠٩/١٣
گیج شده ام

حال این روز

٩٥/٠٩/١٤
قسمت اول: فراخوان

جایزه ادبی در قرون پیشین

٩٥/٠٩/٠٨
لطفا شفاف بگویید

مسابقه ی غسل

٩٥/٠٩/١٣
به دنبال آیه های عذاب

سید حسن آقامیری کیست؟

٩٥/٠٩/١٤