آغوش باز برای نوستالژی
چرا تب خاطره‌بازی ما را گرفت و ول نکرد؟!

آغوش باز برای نوستالژی

نویسنده : محيا فرجي

- شما یادتون نمیاد، اون موقع‌ها یکی میومد خونه‌مون و ما خونه نبودیم، رو در می‌نوشتن: «آمدیم منزل، تشریف نداشتید!»

- شما یادتون نمیاد، خانواده آقای هاشمی رو که می‌خواستن از نیشابور برن کازرون، تو کتاب تعلیمات اجتماعی.

- شما یادتون نمیاد، برای درس علوم، لوبیا لای دستمال سبز می‌کردیم و می‌بردیم سر کلاس پز می-دادیم.

از حدود 5 سال پیش در سایت‌ها و وبلاگ‌های اینترنتی، موج گسترده‌ای از خاطره بازی‌ها و یادآوری‌های نوستالژیک تحت عنوان «شما یادتون نمیاد» به راه افتاد که با اشاره به سرگرمی‌ها، اسباب بازی‌ها، تکالیف و تقلب‌های دوران مدرسه کودکان و نوجوانان متولد دهه 60 خاطرات بی‌شماری را برای یک نسل زنده کرد. مدت‌های طولانی این جملات، نقل محافل شده بود و دیدن گروهی از جوانان 20 تا 30 ساله که دور هم جمع شده‌اند و با خواندن مطالب «شما یادتون نمیاد» تجربیات مشابه‌شان را برای یکدیگر نقل کرده و می‌خندند، به یک تصویر عادی و تکراری تبدیل شد. مدتی پس از همه گیر شدن این خاطره بازی‌ها، کتابی هم با عنوان «یادتونه؟!» و با طرح جلدِ دفتر مشق‌های صدبرگ قدیمی چاپ شد تا پای این خاطره بازی‌ها به دنیای کتاب‌ها هم باز شود. 

 

|| وقتی نوستالژی‌ها وارد سینما و تلویزیون می شوند

اما خاطره بازی‌ها فقط به «شما یادتون نمیاد» محدود نشد، بلکه به شکل‌های مختلف، گسترده‌تر و وسیع‌تر هم شد. یکی از این اشکال، روی آوردن برنامه‌سازان سینما و تلویزیون به استفاده از نوستالژی‌ها برای جذاب‌تر کردن تولیدات‌شان بود که اتفاقا نتیجه خوبی هم از آن گرفته‌اند. 

فروش 11 میلیاردی «شهر موش‌های 2» نشان از استقبال قابل توجه مخاطبان داشت. محور اصلی فیلم نمایش حال و روز فعلی کاراکترهای عروسکی قدیمی است و بچه‌هایی که «شهر موش‌های 1» یا سریال «مدرسه موش‌ها» را دیده‌اند، آن‌ها را به خوبی می‌شناسند و با این کاراکترها ارتباط برقرار می‌کنند. در نتیجه این فیلم دقیقا برای کودکان سه دهه قبل ساخته شده است، نه کودکان امروزی و روشن است که این فیلم به کمک نوستالژی بازی‌اش تا این حد بازخورد مثبت از مخاطبان دریافت کرده و توانسته است عنوان پرفروش‌ترین فیلم تاریخ سینمای ایران را کسب کند.

استقبال چشمگیر مخاطبان از مجموعه‌های «کلاه قرمزی» (هرچند که در این مورد نباید خلاقیت و توانمندی سازندگانش را نادیده گرفت) و یا حتی سریال‌های هزاران بار تکرار شده شبکه‌های «آی فیلم»، «نمایش» و «تماشا» میل عجیب مردم ما را به حفظ خاطرات گذشته نشان می‌دهد. مخاطبان تلویزیون هنوز هم تماشای سریال‌های قدیمی مانند «خانه سبز»، «روزگار جوانی» و «پدر سالار» را به دیدن بسیاری از سریال‌هایی که تاریخ تولید آن‌ها به یکی دو سال اخیر برمی‌گردد ترجیح می‌دهند.

اما سوال اصلی که در این‌جا مطرح می‌شود، چرایی این رویکرد گسترده به خاطرات قدیمی است؟ آیا این روال طبیعی است که مردم به مرور گذشته خود تا این مقدار علاقه نشان بدهند و در زمان حال نیز هر آن چه که خطی و ربطی به گذشته دارد، آن‌ها را بر سر ذوق آورد؟ 

 

|| چرا از نوستالژی‌ها با آغوشی باز استقبال می‌کنیم

فریده صادقی مقدم، کارشناس ارشد روانشناسی بالینی، توجه بیش از حد افراد به گذشته را نوعی مکانیزم دفاعی عنوان می‌کند. او می‌گوید: «هنگامی که فرد در زمان حال با مسئله‌ای ناخوشایند رو به رو می‌شود، برای فرار از آن به گذشته پناه برده و با غرق کردن خویش در خاطرات شیرین گذشته، تلاش می‌کند برای مدتی هر چند کوتاه، مشکلاتی را که اکنون باید با آن‌ها دست و پنجه نرم کند، به باد فراموشی بسپارد. این خود یک نوع مکانیزم مقابله با مصائب زندگی و کاستن از تلخی و رنج آن‌هاست.»

اما به گفته این کارشناس، صرفا ناخوشایند بودن تجربیات زندگی امروز نمی‌تواند علت رویکرد فردی یا جمعی به نوستالژی‌ها و خاطرات سال‌های دور باشد، بلکه گاهی افراد یک جامعه در زمان حال آن‌چه را که بدان نیاز دارند به صورت تمام و کمال دریافت نمی‌کنند، پس ناخودآگاه تلاش می‌کنند موقعیت‌های جذاب و لذت بخش گذشته را در زندگی حال بازسازی کنند. 

«گاهی انسان‌ها در گذشته موقعیت‌هایی را تجربه نموده‌اند که به لحاظ روانی پاسخگوی نیازهای آن‌ها بوده و از تجربیات حال حاضر خوشایندتر به نظر می‌رسد، پس به همین علت فرد حاضر به گذر از آن موقعیت نبوده و از هر شرایطی که تجربه مجدد آن را برایش ایجاد نماید، استقبال می‌کند.»

نگاهی کوتاه به ویترین محصولات فرهنگی، ادبی و هنری جامعه در سال‌های اخیر موید این نظر است. کیفیت آن چه که در این سال‌ها به عنوان تولیدات فرهنگی در اختیار مردم قرار گرفته، نه فقط بالاتر و ارزشمندتر از تولیدات قدیمی نیست که متاسفانه از جایگاهی بسیار پایین‌تر نسبت به محصولات دو یا سه دهه قبل برخوردار است. و به نظر می‌رسد تا زمان ارتقای کیفی این تولیدات، مردم ما ناچار به استفاده چندباره از آن چه که در گذشته داشته‌اند، هستند.  

  

برچسب ها
درباره نویسنده
نظرات کاربران
کد امنیتی
دلنیا
دلنیا
٩٣/٠٩/٢٥
٠
٠
خیلی جالببببببببببب بودمن همه شونودوست داشتمودارمممممممممممممم
mr.mohammad amin
mr.mohammad amin
٩٣/٠٩/٢٥
٠
٠
خخخخ...من چقد ازین دفتر بدم میومد...خخخ
h_ghasemi
h_ghasemi
٩٣/٠٩/٢٥
١
٠
از نوستالژی بدم میاد!!!!!!!!!
kamran_shamshiri
kamran_shamshiri
٩٣/٠٩/٢٥
١
٠
من هم بشدت متنفرم ازش اما زورم نمیرسه بهش...، واقعا گلوم رو چسبیده و ول نمیکنه. دست خودم نیست.
اشکمهر آتشروان
اشکمهر آتشروان
٩٣/٠٩/٢٥
٠
٠
من نوستالژی پرستم!
h_ghasemi
h_ghasemi
٩٣/٠٩/٢٥
٠
٠
هعععییی ... خداااااا :|
اشکمهر آتشروان
اشکمهر آتشروان
٩٣/٠٩/٢٥
٠
٠
چرا هعی؟
h_ghasemi
h_ghasemi
٩٣/٠٩/٢٥
٠
٠
به خاطر این همه ناامیدی و غم دوستی شما دیگه ...
kamran_shamshiri
kamran_shamshiri
٩٣/٠٩/٢٥
٠
٠
فریده صادقی مقدم، کارشناس ارشد روانشناسی بالینی، توجه بیش از حد افراد به گذشته را نوعی مکانیزم دفاعی عنوان می‌کند. او می‌گوید: «هنگامی که فرد در زمان حال با مسئله‌ای ناخوشایند رو به رو می‌شود، برای فرار از آن به گذشته پناه برده و با غرق کردن خویش در خاطرات شیرین گذشته، تلاش می‌کند برای مدتی هر چند کوتاه، مشکلاتی را که اکنون باید با آن‌ها دست و پنجه نرم کند، به باد فراموشی بسپارد. این خود یک نوع مکانیزم مقابله با مصائب زندگی و کاستن از تلخی و رنج آن‌هاست.»/////// این بخش از مطلب رو کپی پیس کردم که بگم دقیقا مشکل من هم همینجاست. تئوری و دیدگاهِ این خانم کارشناس حداقل در مورد من یکی دقیقا صدق میکنه.
محمد عبداللهی
محمد عبداللهی
٩٣/٠٩/٢٥
٠
٠
این تب نوستالژی فقط مختص مردم کشور ما نیست. شاید کلکسیون دارها بهترین نوستالژی بازها باشند!
2nyadideh
2nyadideh
٩٣/٠٩/٢٥
٠
٠
واقعنم (^_^)
نگارا
نگارا
٩٣/٠٩/٢٥
٠
٠
اون بازیه که تو پوستر گذاشتین من هنوز بازی می کنم...:))
همتا
همتا
٩٣/٠٩/٢٥
٠
٠
ممممم از اون بیس تومنیای تو پوستر یه دونه نیگر داشتم ببعدا به نوه هام نشون بدم :دی
Vania
Vania
٩٣/٠٩/٢٧
٠
٠
من ده تومنی دارم با عکس آیت الله مدرس
Mahziar
Mahziar
٩٣/٠٩/٢٦
١
٠
حالم از نوستالوژی بهم میخوره .
فاطمه خانووم
فاطمه خانووم
٩٣/٠٩/٢٧
٠
٠
چرا
ali_sh
ali_sh
٩٣/٠٩/٢٦
٠
٠
از نوستالوژی اصلا خوشم نمیاد
admincheh
admincheh
٩٣/٠٩/٢٦
٠
٠
اصولا خاطره بازی باعث حسرت میشه البته به نظر من به اندازه اش لازم ِ برای آدم ..:)
آسمانه
آسمانه
٩٣/٠٩/٢٦
٠
٠
راستش خاطره ها جزوی از آدم هستن. نوستالژی ها هم جزیی از خاطرات. این خیلی هم بد نیست از جنبه مثبت اش اینکه باعث میشه همه تجربیات مشترکشون رو با هم در میون بذارن و هم دلی رو بیشتر کنه! من که از یاد اوری بعضی هاشون واقعا لذت می برم و مشکلی با نوستالژی ها ندارم!
sajede_gh
sajede_gh
٩٣/١٢/٢٣
٠
٠
خاطرات رو دوس دارم اما گاهی اونقدر از یادآوریشون دلتنگ میشم که فکر میکنم این خاطرات روز ی منو از پا درمیاره
پربازدیدتریـــن ها
یک پارچ آب سرد!

شرط ثبت نام

٩٥/٠٩/٠٩
شعری سروده خودم

ترافیک خیال

٩٥/٠٩/٠٧
میانه رو و دانا

امر به معروف و نهی از منکر وظیفه کیست؟

٩٥/٠٩/١٠
شعری سروده خودم

حیف که روی من این جا به تو هم باز نبود

٩٥/٠٩/١١
گپ و گفتی کوتاه با دانشجویانی که در کنار تحصیل کار هم می کنند

کار کن، دانش بجو!

٩٥/٠٩/٠٧
شعری سروده خودم

شاید دلیل خلقتت آغوش باشد!

٩٥/٠٩/١٣
طنز

نامه ای منصفانه به استاد

٩٥/٠٩/١١
برای پدر مهربانم

خورشید ِ گل فروش

٩٥/٠٩/٠٩
اگر ریزعلی می بود، شاید داستان طور دیگری رقم می خورد

جای دهقان فداکار خالی بود

٩٥/٠٩/١٠
یکی این را به زندگی حالی کند

برزخ

٩٥/٠٩/٠٧
چه کاریست؟

فهم

٩٥/٠٩/٠٨
بیا همت کن رفیق

با دود و غبار هم مدارا ؟!

٩٥/٠٩/١١
وقتی در 24 ساعت یک ملت عزادار می شود...

تراژیک ترین دو روز

٩٥/٠٩/٠٨
لعنت به هرچه یاد تو را زنده می‌کند

تقویم های بی عدد / شعر

٩٥/٠٩/١٠
امان از این همه ناهماهنگی

یک نفر با من هماهنگ شود

٩٥/٠٩/١٣
وقتی آقا جان، خانوم جان، بابا و مامان با هم پرکشیدند

بلیط رفت و بی برگشت!

٩٥/٠٩/٠٩
بارانی که نمی بارد

این هوا خفه مان می کند

٩٥/٠٩/٠٧
ترسیده ام انگار

دلم مى خواهد همه چيز را بسوزانم!

٩٥/٠٩/١٣
شعری سروده خودم

بعد تو

٩٥/٠٩/١٣
قسمت اول: فراخوان

جایزه ادبی در قرون پیشین

٩٥/٠٩/٠٨