پاسخی به ندای وجدان!
آیا به افرادی که در خیابان از ما پول می‌خواهند کمک کنیم یا نه؟

پاسخی به ندای وجدان!

نویسنده : سیده نعیمه زینبی

عکس: تزئینی

آستین‌های ژاکت کهنه سبز رنگش را پایین‌تر کشیده است که انگشتان ناتوانش را از سوز سرما در امان دارد. چشمان پر امیدش را به چشمان عابران می‌دوزد و کمک می‌خواهد. عابر خودش را کنار می‌کشد و رد می‌شود. صحنه‌ای که بارها و بارها با آن مواجه شده‌ایم؟ کسی که کمک می‌خواهد. نمی‌شناسیمش و از راست و دروغ حرف‌هایش هم بی‌خبریم. این میان مدام از رسانه‌ها راجع به فقیران پولدار و بچه‌های کار می‌شنویم. توی سریال آوای باران با شکیب و امثال او آشنا می‌شویم. همین باعث می‌شود درست در همان لحظه که دست‌مان به سمت کیف می‌رود، پشیمان شویم و از چشم‌هایی که به دستمان دوخته شده است فاصله بگیریم و این سوالات را هم به انبوه ذهن مشغولی‌ها و روزمرگی‌های‌مان اضافه کنیم که آیا باید به او کمک می‌کردم؟ نکند راست گفته باشد؟ نکندها و شایدها به سراغمان می‌آیند و عذاب وجدان دامان خاطرمان را سفت می‌چسبد. و ما را با یک سوال همیشگی تنها می‌گذارد که چه وقت‌هایی باید به فقرای این شهر کمک کنیم؟ 

 

|| مردم چه می‌گویند؟

از قبل با خودت کلی سوال طرح کرده و خیال می‌کنی وقتی از مردم بپرسی که به فقیران کمک می‌کنند یا نه؟ کلی پاسخ‌های متفاوت دریافت می‌کنی! با خودت فکر می‌کنی مردمان زیادی هستند که این دغدغه را دارند. ولی بازخوردی که از مردم می‌گیری خیلی به آنچه تو در ذهنت پرورده‌ای شباهت ندارد! 

این وسط مردم زیادی هستند که راحت با این قضیه کنار آمده‌اند و وقتی با سوال من روبرو می‌شوند که آیا به نیازمندان خیابانی کمک می‌کنید؟ به صراحت می‌گویند که نه کمک نمی‌کنند! 

وقتی با تعجب من روبه‌رو می‌شوند که از آن‌ها می‌پرسم چرا؟

اولین چیزی که می‌شنوم «گداپروری» است! دیگری می‌گوید که این‌ها از ما پولدارترند! دختر خانم دیگری علت این کارش را دانستن پشت پرده‌های مربوط به گدایان خیابانی و کودکان کار می‌داند. خانمی می‌گوید من خودم بیشتر به پول نیاز دارم تا آن‌ها! و دیگری دلایلش را شخصی می‌داند! و عده‌ای هم کار متکدیان خیابانی را به مسئولین امر واگذار می‌کنند!

سوالی که برایم پیش می‌آید این است که عذاب وجدان نمی‌گیرند؟ ناراحت نمی‌شوند؟ این وسط مسئولیت اخلاقی و دینی در قبال آن‌ها چه می‌شود؟ آیا ما مسئولیتی در برابر آن‌ها نداریم؟

بعضی هم  ادعا می‌کنند که ترجیح می‌دهند به فقرای واقعی و آشنا کمک کنند و سوال دیگری در ذهنم تداعی می‌شود. واقعا ما چقدر دنبال این هستیم که فقرای واقعی را شناسایی کنیم؟

 

|| یک برخورد متفاوت

وقتی با آدمی روبه‌رو شدم که بیانش متفاوت بود، کمی امیدوار شدم! حرف‌هایش برایم جالب و دوست داشتنی آمد! او مردی میانسال با ظاهری آرام بود که لبخندی روی لب داشت.

پاسخم را این‌گونه داد: من رفتارهای متفاوتی با افراد مختلف دارم. من نمی‌توانم بگویم که پول بدهید یا ندهید ولی باید جوری رفتار کنیم که این فرد دل چرکین‌تر از قبلِ برخوردش با ما نشود. اگر این دل چرکینی اتفاق بیفتد او از یک گدا تبدیل به عنصر ضد اجتماع می‌شود. هر موجودی که پیش ما گدایی می‌کند، منحصر به فرد است و باید با توجه به شرایط او تصمیم گرفت. سن و سال و جنس او را باید در نظر بگیریم. می‌توانیم مثل قدیمی‌ها شکلات در جیب‌مان بگذاریم تا در صورت برخورد با این آدم‌ها حداقل او را دل چرکین نکنیم. حتی ممکن است که ما به او پول هم بدهیم ولی طوری برخورد کنیم که ناراحت شود و ممکن است پول ندهیم و او را هم ناراحت نکنیم. مثلا می‌شود اگر می‌گوید مریض است با درمانگاهی یا پزشکی هماهنگ کنیم تا او را به آن‌جا بفرستیم، یا اگر می‌خواهیم کمک نکنیم کیف پول نداشته باشیم و از او عذرخواهی کنیم که کیف پول نداریم! ولی مهم است که او و خودمان را آزرده نکنیم!

 

|| کارشناسان دین چه می‌گوید؟

پیش استاد ایروانی مدرس حوزه و دانشگاه رفتم که رسم زندگی کردن از نوع دینی‌اش را به شاگردانش می‌آموزد. 

+ نظر دین در مورد کمک به فقرا چیست؟

- کمک به فقرا در مواردی واجب و در مواردی مستحب است. در خمس و زکات و فرد مسکینی که نیازهای ضروری‌اش روی زمین مانده، واجب است و در مواردی مانند صدقات و انفاقات که فرد نیازمندی مراجعه می‌کند و یا می‌دانید نیازمند است، مستحب موکد است.

+ با فقیر چگونه برخورد کنیم؟

درهر حال باید برخورد مودبانه و حفظ کرامت فقیر در حد اعلی باشد، به خصوص اگر کمک نمی‌کنید باید با ملاطفت عذرخواهی کنید و برایش دعای خیر کنید. قرآن کریم می‌فرماید: «قولا معروفا و مغفره خیر من صدقه یتبعها اذی. سخن نیک و بخشیدن بهتر است از صدقه‌ای که بدهی و بعدش منت بگذاری.»

+ آیا من در برابر کسی که از من کمک می‌خواهد و من نمی‌دانم او نیازمند است یا نه مسئولیتی دارم؟

- اصلش این است که اگر سائل آمد انسان او را رد نکند. در قرآن کریم هم می‌فرماید که«و اما السائل فلا تنهر. سائل را رد نکنید و به او پرخاش نکنید.» در روایات آمده است که سائل را دست خالی رد نکنید. ولی در خیابان و سرچهارراه سه حالت دارد.

یا کسی که آمده نیازمند است. با دو، سه تا سوال می‌توان تا حد زیادی فهمید که مستحق است، پس مستحب موکد است که به او کمک بکنیم. پیرمرد ناتوان است یا می‌گوید که نسخه دارم خب به او پیشنهاد می‌کنیم که خودمان برایت می‌گیریم که اگر استقبال کرد برایش انجام می‌دهیم.

حالت دوم این است که از قراین معلوم است که متکدی و شغلش است، بعضی آقایان مانند مرحوم فاضل لنکرانی می‌فرمایند که به این افراد کمک نکنید.

و حالت سوم این است که مشکوک است. یعنی نمی‌دانید که نیازمند است یا نه. این‌جا اگر مبلغ کمی به او داده شود که اگر نیازمند باشد دست خالی برنگردد، این مطلوب است.

+ آیا کسی که کنار خیابان نشسته است با کسی که جلوی من را می‌گیرد تا کمکش کنم یکسان هستند؟

- آن کسی که سائل است و از شخص شما درخواست کرده است بیشتر توصیه شده است که به او کمک کنیم.

+ با توجه به زیاد شدن تعداد گدایان در زندگی شهری آیا مسئولیت ما در برابر آن‌ها فرقی نکرده است؟

- اگر انسان به یک گدا کمک کرد ولو مقداری کمی، برای این‌که به بقیه آنها کمک نکند خیالش راحت‌تر است. بعد هم انسان می‌تواند مقدار مشخصی را به صورت هفتگی یا ماهانه و یا روزانه به فقرا کمک بکند. این آدم اگر در خیابان کمک نکند، مسئولیتش را جایی دیگر انجام داده است.

+ بعضی می‌گویند کمک به افراد خیابانی باعث گدا پروری می‌شود، آیا با وجود این باز هم باید کمک کنیم؟

- چون در لابلای این افراد، نیازمند هم هست، نمی‌شود کلی صحبت و برخورد کرد و این کمک نکردن ممکن است افراد نیازمند واقعی را نیز محروم کند.

+ بعضی می‌گویند که این وظیفه دولت است که به فقیران رسیدگی کنند و ما مسئولیتی نداریم؟

- شهید صدر مفصل توضیح داده‌اند که دو وظیفه مجزاست وظیفه دولت و وظیفه مردم. بنابراین اگر دولت وظیفه خودش را انجام ندهد، مردم موظفند که به او کمک کنند. 

+ آیا کمک به کودکان که می‌گویند سازماندهی شده گدایی می‌کنند کار درستی است؟

- اگر تشخیص می‌دهد که سازماندهی شده‌اند بهتر است به آن‌ها کمک نکنید.

+ آیا در قبال شناسایی افراد فقیر وظیفه‌ای متوجه ما می‌شود؟

- حق معلومی است که در قرآن و روایات آمده که انسان باید به نیازمند واقعی کمک بکند. و درحدی که فردی تمکن مالی دارد وظیفه دارد .

+ می‌شود در یک جمله، صحبت را جمع بندی کنید؟

- برخورد مناسب با کسی که برای کمک به شما مراجعه کرده است داشته باشید، اگر تشخیص این بود که نیازمند است به او کمک کنید و اگر که احساس می‌کنید نیازمند نیست، کمک نکنید.

 

 

برچسب ها
نظرات کاربران
کد امنیتی
kamran_shamshiri
kamran_shamshiri
٩٣/٠٩/١٨
٠
٠
جالب بود...
آسمانه
آسمانه
٩٣/٠٩/١٩
٠
٠
ممنون بابت نظرتون :)
دلنیا
دلنیا
٩٣/٠٩/١٨
٠
٠
جالب بودهرچنربااعتقادات من جوردرنمیومدددددددددددددددد
آسمانه
آسمانه
٩٣/٠٩/١٩
٠
٠
مگه چه اعتقادی داری دلینا بانو ؟:)
دلنیا
دلنیا
٩٣/٠٩/٢٠
٠
٠
من کلاباگدایی کردن مشکل دارممممممممم برام فرقیم نمیکنه کوچیک باشه بزرگ باشهههههههههههههه این همه راه هست واسه کارکردن این همه خیریه وکمیته و... هست که عضوبشن که البته صددرصدعضوهستن دیگه لزومی نداره به گداییی کردننننننننننننن
h_ghasemi
h_ghasemi
٩٣/٠٩/١٨
٠
٠
مدارا ... واژه سختیه! و امتحان سخت تری .....
آسمانه
آسمانه
٩٣/٠٩/١٩
٠
٠
واقعا سخته :) این که با کسی که داره با اصرارهاش رو اعصابت راه می ره مهربون باشی خیلی سخته:)
f.haghighat
f.haghighat
٩٣/٠٩/١٨
٠
٠
کلاً آخرش مسئله ای حل نشد به نظرم... همین جوری الان سوال کماکان باقی است :).
آسمانه
آسمانه
٩٣/٠٩/١٩
٠
٠
این سوال خودم بود و تا حدود 90 درصد برام حل شد . نمی شه نسخه کلی پیچید باید با توجه به شرایط تصمیم گرفت :)
2nyadideh
2nyadideh
٩٣/٠٩/١٨
٠
٠
اووووف من با این قضیه خیلی مشکل دارم.... هیچوقتم به نتیجه نرسیدم :(
آسمانه
آسمانه
٩٣/٠٩/١٩
٠
٠
دقیقا همین مشکل خودم هم بود وبه خاطر همین دنبالش رفتم و تا حدود زیادی قضیه برام حل شد الحمدلله.
2nyadideh
2nyadideh
٩٣/٠٩/٢١
٠
٠
خوشبحالت :(
imanhkt
imanhkt
٩٣/٠٩/١٨
٠
٠
خب باید کمک کرد دیگه ...
آسمانه
آسمانه
٩٣/٠٩/١٩
٠
٠
چون تعدادشون گاهی زیاد می شه کمک کردن سخت می شه ..
نگارا
نگارا
٩٣/٠٩/١٨
٠
٠
من از اون دسته افرادم که به صراحت می گم نه کمک نمیکنم...مخصوصا اگه بچه باشن..چون هم چیزی که می گیرن و می فزوشن برای خودشون نیست کلی از اون پول و اینکه وقتی این شکلی پول درآرن خب عادت می کنند شاید همشون نه اما تعداد زیادشون عادت می کنن که از راه آسون پول درارن..
آسمانه
آسمانه
٩٣/٠٩/١٩
٠
٠
ولی در هر صورت اون بچه اگر تشخیص می دیم نیازمنده بهتره بهش کمک کنیم :) ولی اگر که سازماندهی شده است نه دیگه جای کمک نداره !
رویا خانوم
رویا خانوم
٩٣/٠٩/١٩
٠
٠
به پیراشون پول میدم.اما به بچه ها که گدایی میکنن نه. ولی اگه چیزی بفروشن ازشون میخرم
آسمانه
آسمانه
٩٣/٠٩/١٩
٠
٠
اره کار خوبی میکنی ولی گاهی من چیزی هم نمی خرم از بچه ها!:(
آسمانه
آسمانه
٩٣/٠٩/١٩
٠
٠
البته بچه هایی که دعا می فروشن ...
PDrAM
PDrAM
٩٣/٠٩/١٩
٠
٠
به خطّ و خال گدایان مده خزینه ی دل هزار دوز و کلک در بساط آنان است زباند پیچی پا تا به گچ گرفتن دست برای جلب ترحّم ، چه اشکباران است برای او شده این کار خوب و نان آور گَهی به کوچه ،گَهی پارک گَه خیابان است چه شغل بهتر از این که بدون سرقفل ویا اجاره بها سود آن دوچندان است- نیک گفت ظریفی :گدایی گرننگ است ولیک شغل پراز سود وگنج ِپنهان است برای جلب نظرها سرشک غم بارد چو شُد به خانه ،به ریش من و تو خندان است کسی که آبروی خویش را معامله کرد کجا به فکر صفت های پاک انسان است گدای حرفه ای هرروز چاق و چلّه شود نحیف آنکه نیازش به لقمه ای نان است کمک به همچو گدایی ستم به محرومین هموکه سرخی صورت به ضرب دستان است اگر به گفته ی «جاوید» نیک تر نگری یقین شود که گدا همچو گنج ِ پنهان است
آسمانه
آسمانه
٩٣/٠٩/١٩
١
٠
اولا که یک مترجم بذارین پای نظرتون :) دیما که حرفتون درسته ولی باید دقت کنیم نیازمند با گدا فرق میکنه یا کسی که ناتوانه و راهی نداره جز گدایی! بالاخره باید به نیازمند ها کمک کرد!
PDrAM
PDrAM
٩٣/٠٩/٢٠
٠
٠
در جواب دیما....خخخخخ....به نظرم پدیده ی گدایی باید به هر شکلی از جامعه حذف شود.......مخصوصا گدایی با بازی با احساسات مذهبی مردم.....خیریه های زیادی که در مشهدن با کمیته تجمیع بشوند وبه طور یکیارچه زیر نظر بگیرند....توجه کنید مراکزی برای گدایان وجود دارد که گدایان حتی برای انجام کارهای گروهی خودشان و در آمد کم از آنجا فرار می کنند..
pdram
pdram
٩٣/٠٩/٢٠
٠
٠
در جواب اولا..... به خطّ و خال گدایان مده خزینه ی دل / هزار دوز و کلک در بساط آنان است / زباند پیچی پا تا به گچ گرفتن دست / برای جلب ترحّم ، چه اشکباران است / برای او شده این کار خوب و نان آور / گَهی به کوچه ،گَهی پارک گَه خیابان است / چه شغل بهتر از این که بدون سرقفل / ویا اجاره بها سود آن دوچندان است- / نیک گفت ظریفی :گدایی گرننگ است / ولیک شغل پراز سود وگنج ِپنهان است / برای جلب نظرها سرشک غم بارد / چو شُد به خانه ،به ریش من و تو خندان است / کسی که آبروی خویش را معامله کرد / کجا به فکر صفت های پاک انسان است / گدای حرفه ای هرروز چاق و چلّه شود / نحیف آنکه نیازش به لقمه ای نان است / کمک به همچو گدایی ستم به محرومین / هموکه سرخی صورت به ضرب دستان است / اگر به گفته ی «جاوید» نیک تر نگری / یقین شود که گدا همچو گنج ِ پنهان است
zahra.bkht
zahra.bkht
٩٣/٠٩/١٩
٠
٠
معمولا بی نیاز هستن تا نیازمند :|
آسمانه
آسمانه
٩٣/٠٩/٢٤
٠
٠
نمی شه کلی گفت نیازمند هم توشون هست !
Sahar_N
Sahar_N
٩٣/٠٩/٢٠
٠
٠
من همیشه این موضوع برام سوال بود و الان جوابشو گرفتم، ممنون:)
آسمانه
آسمانه
٩٣/٠٩/٢٤
٠
٠
ممنون سحر جان :) ان شالله که جوابش رو یافتیده باشی :)
ali_sh
ali_sh
٩٣/٠٩/٢٠
٠
٠
ممنون واقعا / مخصوصا صحبت تاتون با کارشناس دینی خیلی خوب بود :)
آسمانه
آسمانه
٩٣/٠٩/٢٤
٠
٠
خواهش میکنم علی آقا. ممنون از نظرتون:)
admincheh
admincheh
٩٣/٠٩/٢٢
٠
٠
ممنون نعیمه؛ من اما گاهی نمی تونم جلوی احساسمو بگیرم آخه می شینه کنار خیابون پای مصنوعی شو درمیاره .هوای سرد !:(
آسمانه
آسمانه
٩٣/٠٩/٢٤
٠
٠
راستش من هم نمی تونم جلوی احساسم رو گاها بگیرم!:( بعضی هاشون واقعا با احساسات ادم بازی میکنن :(
پربازدیدتریـــن ها
طنز

نامه ای منصفانه به استاد

٩٥/٠٩/١١
شعری سروده خودم

بعد تو

٩٥/٠٩/١٣
شعری سروده خودم

شاید دلیل خلقتت آغوش باشد!

٩٥/٠٩/١٣
شعری سروده خودم

حیف که روی من این جا به تو هم باز نبود

٩٥/٠٩/١١
شعری سروده خودم

سکوت پاییزی

٩٥/٠٩/١٤
امان از این همه ناهماهنگی

یک نفر با من هماهنگ شود

٩٥/٠٩/١٣
لطفا شفاف بگویید

مسابقه ی غسل

٩٥/٠٩/١٣
گیج شده ام

حال این روز

٩٥/٠٩/١٤
به دنبال آیه های عذاب

سید حسن آقامیری کیست؟

٩٥/٠٩/١٤
بیا همت کن رفیق

با دود و غبار هم مدارا ؟!

٩٥/٠٩/١١
ترانه ای سروده خودم

دل بهونه گیر

٩٥/٠٩/١٥
عمق فاجعه

آرایشگاه

٩٥/٠٩/١٥
معرفی فیم دریا سالار

لطف خدا بود

٩٥/٠٩/١٤
داستان کوتاه

به همین سادگی / قسمت دوم

٩٥/٠٩/١٤
نامه ی کشف شده ی قدیمی ترین دانشجوی دانشگاه بیرجند

مجمع الأدبا

٩٥/٠٩/١٥
بعضی ها

ساعت های بی صدا

٩٥/٠٩/١١
چرا همیشه همه چیز را آماده می خواهیم؟

دوستت دارم های ناگفته

٩٥/٠٩/١٥
اندر حکایت آموزش مسائل جنسی به کودکان

بچه از کجا میاد؟

٩٥/٠٩/١٦
ترسیده ام انگار

دلم مى خواهد همه چيز را بسوزانم!

٩٥/٠٩/١٣
باید بشوی همان آدم سابق

آفرینش برای خوب بودن

٩٥/٠٩/١٤