مو لهجه دِرُم، پس هستُم
زنگ خطر برای لهجه‌ای که دارد به فراموشی سپرده می‌شود

مو لهجه دِرُم، پس هستُم

نویسنده : f_tasnim

هر وقت خواستِن ادعای بِچه مِشَد بودن کسی رِ بسنجن، ازش دوتا سوال کُنن. اولیش ایه که ازش درباره شُله بُپُرسن، بعدم ازش بِخِن یک جمله با لهجه مشهدی براتا حرف بِزِنه. همی لهجه‌ی که مو دارُم جونزار موروم که چارکلمه باهاش بنویسُم. تازه بعضی از همی شماها دلتان نِمیه ازش استفاده کُنِن. حالام بِرِه ای که، ای حرف ِ مو بِرِاتان ثابت بِره، ای دوتا گفتگو ی ِ پایین رِ با دوتا جوون و نوجوون که یکی‌شان مِشدی و یکی دیگه‌شان شیرازیه خوب بوخونن. 

 

| سکانس اول |

« هیچ وقت دلم نمی‌خواهد به خاطر لهجه‌ام مسخره شوم». نسیم. ب دانشجوی علوم تربیتی دانشگاه آزاد است که در پاسخ به سوال آیا مشهدی حرف می‌زنی؟ می‌گوید: «پدر ومادرم هر دو مشهدی حرف می‌زنند اما من و برادرانم تا حد ممکن سعی می‌کنیم معمولی و معیار حرف بزنیم.» وقتی می‌پرسم چرا از مشهدی حرف زدن خوشت نمی‌آید؟ ادامه می‌دهد: «شما تصور کنید بروید و در دانشگاه با لهجه مشهدی حرف بزنید! عکس العمل دیگران افتضاح است. من هیچ وقت دلم نمی‌خواهد به خاطر لهجه‌ام مسخره شوم، به غیر از آن به نظر من نسل جوان امروز حداقل در اجتماع دیگر باید بدون لهجه باشد» او معتقد است حتی اگر یکی از همسن و سال‌های خودش هم با لهجه حرف بزند، مسخره‌اش می‌کند، همین‌طور که اگر خود او هم این کار را انجام دهد، کلی عامل خندیدن دیگران می‌شود. وقتی می‌بیند که از حرف‌هایش تعجب کرده‌ام می‌گوید: «در زمانه حاضر، به نظر من مشهدی بودن به لهجه نیست، علاوه بر آن فکر نمی‌کنم این روزها این‌که اهل کدام شهر باشی، چندان اهمیت داشته باشد.»

 

| سکانس دوم  | 

ریحانه.ک دانش‌آموز پیش دانشگاهی رشته علوم انسانی است که اصالتا شیرازی و بزرگ شده شیراز است. او می‌گوید: «من خیلی کم شیرازی بلدم ولی وقتی با شیرازی‌های اصیل حرف می‌زنم، ناخودآگاه لهجه‌ام شبیه آن‌ها می‌شود» می‌پرسم اگر نوجوانی همسن خودت ببینی که شیرازی صحبت می‌کند به او می‌خندی؟ تعجب می‌کند و ادامه می‌دهد :«نه! چرا باید بخندم؟ هرکسی زاده شهری است و لهجه خاص دارد، این‌که کسی بخواهد به واسطه لهجه‌اش خجالت زده شود، خنده‌دار است.»

 

گفت‌وگویی با دکتر شهلا شریفی مدیر گروه رشته زبانشناسی دانشگاه فردوسی  

گویش مشهدی در خطر انقراض!

راهروی پیچ در پیچ دانشکده ادبیات را تند تند می‌گذرانم. پشت در اتاق که می‌رسم، بعد از چند لحظه مکث در می‌زنم و وارد می‌شوم. دکتر شهلا شریفی مدیر گروه رشته زبانشناسی دانشگاه فردوسی درباره اجحاف در حق گویش‌ها حرف‌های زیادی دارد.

+ چرا این‌قدر این روزها تمایل به استفاده از گویش‌ها و لهجه‌ها کمرنگ شده است؟ 

در واقع این عدم تمایل و کم شدن اقبال در جامعه ایران، مختص به گویش مشهدی یا خراسانی  نیست. بیشترگویش‌های ایرانی در معرض خطر انقراضند. که البته بخشی از آن برمی‌گردد به تسلط زبان معیار. امروزه متاسفانه با رسمی شدن زبان معیار تمایل به استفاده از گویش‌های محلی کمتر شده و به خصوص از سوی نسل جوان هیچ استقبالی ندارد. 

+ چه عواملی در این عدم استقبال موثر است؟

نوع نگرش مردم شاید یکی از مهم‌ترین دلیل این اتفاق باشد. این خیلی اهمیت دارد که مردم به گویش به چه چشمی نگاه می‌کنند. به نظر می‌رسد هرچه جلوتر می‌رویم پرستیژدار بودن گویش معیار یا تهرانی، بیشتر بین مردم قد علم می‌کند و این طبیعی است که مردم برای این‌که از غافله افراد باکلاس عقب نمانند، سعی کنند گویش‌شان را شبیه به این گویش کنند. مردم اغلب برای این‌که برچسب شهرستانی بودن در مقابل پایتخت نشین بودن را نخورند، سعی می‌کنند حتی اگر لهجه محلی شهر خودشان را هم بلد باشند، ازآن استفاده نکنند و یا حتی والدین نه تنها به آموزش لهجه خاص شهر خود اصرار نمی‌کنند، بلکه فرزندان خود را از استفاده از آن نیز منع می‌کنند.

البته از عوامل مهم دیگر باید از تاثیر صدا و سیما نیز نام برد. متاسفانه اول بار طنز در رسانه در قالب گویش‌ها ساخته شد. گرچه استفاده از گویش معیار هم در ساخت طنز و مطایبه استفاده می‌شود اما برجستگی گویش‌های محلی در طنز بیشتر نمود داشت و جذابیت بیشتری داشت. 

+ با این وضع موجود آیا خطری متوجه گویش‌ها هست؟

صد در صد. ما هر روز در حال بیشتر از دست دادن گویش‌های‌مان هستیم. اگر نسل قدیمی‌تر ما که گویش همیشگی‌شان گویش محلی است را از دست بدهیم، دیگر چیزی از هویت گویش‌های ما باقی نمی‌ماند که بخواهد به نسل بعد منتقل شود.

+ برای این‌که این اتفاق نیفتد چه باید بکنیم؟

به نظر من برای حل این مسئله باید یک سعی دسته جمعی صورت بگیرد.  یعنی باید رسانه و نسل جوان همگی دست در دست هم بدهند تا بتوانند دوباره دیدگاه مردم را نسبت به لهجه‌ها و گویش‌ها تغییر بدهند. به عنوان مثال اگر یکی از کسانی که در نظر مردم دارای وجهه بالای اجتماعی باشد، از گویش محلی شهر خودش استفاده کند، قطعا برای مردم نیز ثابت می‌شود که لهجه داشتن چیز بدی نیست و نه تنها نباید از آن خجالت کشید، بلکه باید نسبت به آن عرق ملی نیز داشت و سعی بر تداوم آن کرد. 

برچسب ها
نظرات کاربران
کد امنیتی
mahdie.f
mahdie.f
٩٣/٠٥/٠٩
١
٠
اقا خب درسته باید حفظش کنیم اما این قدر غلیظ هم که میگین یکم ضایست دیگه قبول کنین. + اینکه بالاخره تو حرف زدن ما مشهدی ها ی چیزایی هست که طرف مقابلمون ناخوداگاه میفهمه،حتما نمیخواد در این حد باشه که...
f_tasnim
f_tasnim
٩٣/٠٥/١٠
٠
٠
حرف اینه که چرا شده ضایع؟ مردم شهرهای دیگه همچین حس ِ ضابع بودنی به لهجشون ندارن
hach_zanboori
hach_zanboori
٩٣/٠٥/١١
٠
٠
ما ضایع نیستیم مهدیه
دکتر منتی
دکتر منتی
٩٣/٠٥/٠٩
٠
٠
آقا اصن یه وضعی )) چه بنر زیبایی داشت این مطلب )) چه قدر او اقاهه جدی هست، مر
دکتر منتی
دکتر منتی
٩٣/٠٥/٠٩
٠
٠
(ادامه) جدی هست، مر�دم میترسن بیان مشهد ، چه برسه به اینکه مشهدی صحبت کنن :دی همه ی لهجه ها شیرین هستن و اصالت میدن به افراد
دکتر منتی
دکتر منتی
٩٣/٠٥/١٠
٠
٠
یک چیز دیگه هم که هست، اینکه کلا ایرانی ها بعضیمون کمی دوست داریم به مسخره کردن، یکی از عمده راه هاییه که برای خندیدن انتخاب میکنیم، مثلا من اگر یک نفر دیگرو خیلی ناراحت کنم، خوب اون قبل هر چیز اصالت یا قوممیت رو نشونه میگیره، مثلا لهجه اصفهانیم رو مد نظر قرار میده اگر از اون دسته مذکور باشه ((زودی میگه ای مردشور لهجتو ببرن)) یا اگر یکمی ناخن خشک هم باشم من اینو معیار کلی قرار میده، بعد جک های رنگاارنگی که هممه ازش استقبال میکنیم، و در آخر من تو اجتماع اون بزرگترین نشونه ای که میگه کجایی هستم رو که همون لهجست، طبیعتن مخفی میکنم؛ نمیشه گفت اجبارن لهجه رو حفظ کنیم، چون در عمل نتیجش شده تمسخر؛ همه هم که آدم های فکور و حکیمی نیستن ، ناخواسته دنبال سوژه ان
sm_shekofte
sm_shekofte
٩٣/٠٥/٠٩
٣
٤
راهروی پیچ در پیچ دانشکده ادبیات ؟! :| کجاش پیچ در پیچه؟! خخ خداییش خیلی صاف و مستقیمه ! خخ خب در مورد گویش ها٬ من یکی که مشکلی با گویش مردم مختلف ندارم! مخصوصا شهرستانی ها! اتفاقا لذت بخش هم هس! اما خب وضعیت الان مردم جامعه٬ صرف نظر از کلاس و پرستیژ٬ صحبت کردن به گویش های قدیمی رو نمیطلبه! به نظر من هیچ مشکلی نیس اگه کسی حتی بخواد به لهجه های مختلف صحبت کنه و گویش خودشو نداشته باشه! راستش من قانع نشدم ..!
hach_zanboori
hach_zanboori
٩٣/٠٥/١٠
١
٠
راست میگه کجاش پیچ در پیجه! :دی
f_tasnim
f_tasnim
٩٣/٠٥/١٠
١
٠
آموزش رشته زبانشناسی خیلی پیچ در پیچ بود جاش آخه! شایدم من چن روزه بودم فکر کردم همه چی داره میچرخه:)) من با شما موافقم اما منظور از این مطلب این بود که مردم حتی گویش اصیل خودشون رو هم دوس ندارن، چ برسه ب اینکه بخوان ب گویش جاهای دیگه صحبت کنن. بیشتر تمایل بقیه روی تهرانی صحبت کردن و ایناست متاسفانه!
Cold
Cold
٩٣/٠٥/٠٩
٢
٠
خدا رو شکر ما هم تو خونه مشهدی صحبت میکنیم هم تو جمع دوستامون...تازه تو جمع دوستان که گاهی اوقات از حالت مشهدی خارج میشه به یک لهجه ناشناخته میرسه =))...ولی در کل لحجمو خیلی خوب بلدم همه اصطلاحاتشم میدونم...خودم زنده نگه میدارمش :))
Cold
Cold
٩٣/٠٥/٠٩
٠
٠
ای مویوم هااا =))...نمدنم برچی ایجوری آمده...
f_tasnim
f_tasnim
٩٣/٠٥/١٠
٠
٠
درود بر شما :)
سلیمان حسنی
سلیمان حسنی
٩٣/٠٥/٠٩
١
٠
سلام:درست گفتید متأسفانه ما مشهدیها داریم به دست خودمون لهجه را نابود میکنیم.علتهای مختلفی دارد که یکی خجالت،یکی کلاس گذاشتن یکی ازسر اجبار(مثل معلمین واساتیدویا موقع سخنرانی ها) و.....با لهجه صحبت نمیکند.بیشترین تأثیر درکاربردلهجه رارسانه ها بخصوص رادیو وتلویزیون دارند که آنها هم کم کم دارند از یاد میبرند.خیلی متشکرم
f_tasnim
f_tasnim
٩٣/٠٥/١٠
٠
٠
دقیقا جناب سلمانی. ممنونم
مرتضی ت خ
مرتضی ت خ
٩٣/٠٥/٠٩
٠
٠
من که با 24 سال سن هنوز لهجه دار صحبت می کنم اطرافیان میگن چرا لهجه دار صحبت میکنی عیبه و از اینجور حرها...
f_tasnim
f_tasnim
٩٣/٠٥/١٠
٠
٠
با قوت به کارتون ادامه بدید
بهمن بهمنی
بهمن بهمنی
٩٣/٠٥/٠٩
٠
٠
مو تلاش مکنم ای لهجه رو تو جیم حفظ کنم!
f_tasnim
f_tasnim
٩٣/٠٥/١٠
٠
٠
درود بر شما
hach_zanboori
hach_zanboori
٩٣/٠٥/١١
٠
٠
مایم پشتیبانیتا مکنم :دی
بهمن بهمنی
بهمن بهمنی
٩٣/٠٥/١١
٠
٠
مو چَکِرُم :) !
banu_n
banu_n
٩٣/٠٥/٠٩
٢
٠
مو كه عاشق مشهد و لهجموم افتخارم موكنوم. هرچند همه جا نمشه مشهدي حرفيد اما با فارسي دري هم حرف بزنوم لهجه دااااد مزنه .تشكر بابت گوشزد .زين پس انجمن لهجه مشهدي در فاميل و دوستان را مندازم خيالتا تخت منقرض نمره گويش به اي طنازي :)
mohii-2
mohii-2
٩٣/٠٥/٠٩
١
٠
خب البته مو که مِشدی بلد نیستوم !!!ولی به هر حال خودمان یک جوری جلوه دادِم که اگه مِشدی حرف بزنم انگار بده!!!خب دگه مو بروم بقیه جاها رِ از نظرئم مستفیذ کنوم!
f_tasnim
f_tasnim
٩٣/٠٥/١٠
٠
٠
لهجه مشهدی تان مستدام واقعا:))
h_rastegar
h_rastegar
٩٣/٠٥/٠٩
٠
٠
تازه اسم کارت اتوبوس رو هم گذاشتن من کارت یعنی یاد بگیریم بگیم من کارت اصلاش کارت مو یا مو کارت باید باشه اینها رو جدی نوشتم نخندید یعنی حتی فرهنگی شهرداری هم اصلا توجیه نیست
f_tasnim
f_tasnim
٩٣/٠٥/١٠
٠
٠
بله حرف درستی زدید...! سعی جمعی یعنی هم شهرداری هم دانشگاه و هم همه نهاد ها تلاش کنن این فرهنگ رو جابندازن بین مردم
hach_zanboori
hach_zanboori
٩٣/٠٥/١١
٠
٠
مو کارت یا کارت مو وزنش همچین خوب نیست! :-؟
ali_sh
ali_sh
٩٣/٠٥/٠٩
٠
٠
من خيلي لهجه مشهدي رو دوست دارم ولي خوب ديگه راست ميگن ديگه هر جايي كه نميشه با لهجه حرف زد!! بين دوست و رفيقان خوبه محض شوخي و خنده كمي مشهدي صحبت كنيم ولي توي جامعه اصلا نميشه همچين كاري كرد اونم براي نسل ما!! قبول داريد؟؟
m_moradian
m_moradian
٩٣/٠٥/١٠
٠
٠
اتفاقا من همیشه به یکی از دوستام که اصفهانیه میگم مردم تو مشهد انگار خجالت میکشن مشهدی حرف بزنن و اونم خیلی تعجب میکنه بابت این قضیه. این مسئله فک میکنم تو مشهد بیشتر از شهرهای دیگه به چشم میخوره متاسفانه! :(
f_tasnim
f_tasnim
٩٣/٠٥/١٠
٠
٠
دقیقا! همین دوست شیرازی من هم وقتی شنید ما همدیگه رو ب خاطر لهجه مسخره میکنیم کلی تعجب کرد!
fafa.tk
fafa.tk
٩٣/٠٥/١٠
١
٠
مشدی دوست دارم ولی نمیشه صحبت کرد ! بقیه میخندن بهت ! // ممنون :)
f_tasnim
f_tasnim
٩٣/٠٥/١٠
٠
٠
حرف این بود که چرا باید مورد تمسخر خیلی از همشهری های خودمون باشیم به خاطر لهجه ای که مال شهر خودمونه
Farzane_v
Farzane_v
٩٣/٠٥/١٠
٠
٠
لهجه مشهدی خیلی شیرینه.......من شخصا نمی تونم با لهجه شهرمون صحبت کنم ولی اگه کسی صحبت کنه خندم می گیره......ممنون از مطلبتون
f_tasnim
f_tasnim
٩٣/٠٥/١٠
٠
٠
خب اگر شیرینه چرا بخندی بهش؟ البته اگر خنده تمسخر باشه بده وگرنه خنده از سر لذت باشه که خوبه:)
Farzane_v
Farzane_v
٩٣/٠٥/١١
٠
٠
به لهجه مشهدی خندم نمی گیره.........ولی وقتی کسی بیرجندی صحبت کنه خندم می گیره
p_golpari
p_golpari
٩٣/٠٥/١٠
٠
٠
عجب! لهجه مشهدی شیرین! ممنون
سلما
سلما
٩٣/٠٥/١٠
٠
٠
منم با لهجه صحبت نميكنم حتي تو جمع خانواده دليلشم نميدونم هميجوري!
hach_zanboori
hach_zanboori
٩٣/٠٥/١٠
٠
٠
آره! دقیقا خیلیا رو دیدم که سنگ لهجه تهرانی رو به سینه می زنن و همش تلاش می کنن اونجوری صحبت کنن! منم تو دلم بهشون می خندم :دی من و دوستام خیلی وقتا مشهدی صحبت می کنیم!
f_tasnim
f_tasnim
٩٣/٠٥/١٠
٠
٠
اصلا نمی فهمم تهرانی بودن چه مزیتی به مشهدی بودن داره که قراره آدما از هویتشون فرار کنن؟!!
hach_zanboori
hach_zanboori
٩٣/٠٥/١٠
٠
٠
یه چیزی هست به اسم خود باکلاس پنداری!!!
hach_zanboori
hach_zanboori
٩٣/٠٥/١٠
٠
٠
و من هنوز نمیدونم کلاس داشتن چه ربطی به این موضوع داره
f_tasnim
f_tasnim
٩٣/٠٥/١١
٠
٠
خود باکلاس پنداری:)) چی بگم واقعا...
مریم_ن_ر
مریم_ن_ر
٩٣/٠٥/١١
٠
٠
به نظر من صراحت لهجه افتخاره. شیرین تر و با اصیل تر از لهجه مشهدی ندیدم نشنیدم. اما انسان باید رسمی صحبت کردن رو مسلط باش
f_tasnim
f_tasnim
٩٣/٠٥/١١
٠
٠
صد البته! ولی هویت گویش ها داره از بین میره متاسفانه...
مریم_ن_ر
مریم_ن_ر
٩٣/٠٥/١٢
٠
٠
موپیشنهاد مکنم بریکه این لهجه قشنگ از بین نره بیم اصطلاحات مشهدی رو لیست کنیم و یک فرهنگ لغت مشهدی چخچخی ردیف کنیم. مردم هم استقبال مکنند هموجور.!
admincheh
admincheh
٩٣/٠٥/١١
٠
٠
میشه لید رو با لهجه ی مشهدی بخونی ؟:دی
hach_zanboori
hach_zanboori
٩٣/٠٥/١١
٠
٠
لید چیه؟! :دی
f_tasnim
f_tasnim
٩٣/٠٥/١١
٠
٠
داشتیم؟:))
hach_zanboori
hach_zanboori
٩٣/٠٥/١١
٠
٠
راستی! این چه عکسی بود رو پوستر واسه این مطلب گذاشته جیم! آدم یاد چنگیز خان میفته! :دی
f_tasnim
f_tasnim
٩٣/٠٥/١١
٠
٠
یعنی یه چیزی گذاشتن اگر کسی یه ذره هم علاقه داشته باشه مشهدی صحبت کنه کللا پاشه از مشهد بره شهر دیگه:دی
MONA-R
MONA-R
٩٣/٠٥/١١
٠
٠
منم خوشم نمیاد مشهدی صحبت کنم خب!!!! زور که نیست!
hach_zanboori
hach_zanboori
٩٣/٠٥/١١
٠
١
نه والا زور نیست! اینکه بقیه مسخره می کنن خیلی بده... تمسخر نشان از درک پایین داره :)
f_tasnim
f_tasnim
٩٣/٠٥/١١
٠
٠
ما نگفتیم که برین زوری مشهدی حرف بزنین ک:| اما کمترین کاری که میشه انجام داد اینه که به کسایی که میخوان با لهجه اصیلشون حرف زد احترام بذاریم
آسمانه
آسمانه
٩٣/٠٥/١١
٠
٠
ولی مو دوست درم مشدی صوبت کنم ولی جامعه نمذره والا به جان خودوم..دستت درد نکنه تسنیم جان :) (( لطفا مشهدی بخوانن))
f_tasnim
f_tasnim
٩٣/٠٥/١٢
٠
٠
شما صوبت کن ما مذرم . مایم مشهدی خواندِم :))
tanin
tanin
٩٣/٠٥/٢٠
٠
٠
اصلا لذت نمیبرم از لهجه ی مشهدی /خیلی خشکه /اصلنم قشنگ نیست/فقط گاهی واسه شوخی خوبه/
b_chatrokh
b_chatrokh
٩٣/٠٥/٢٩
٠
٠
لهجه مشهدي ساخته نشده واسه شوخي و سرگرمي و مسخره كردنا مثل ساير لهجه هاس اگه دقت كرده باشين به لهجه جنوبي ها بسيار شبيه خواهشا هيچوقت سر هر موضوعي همديگرو دست نندازين و مسخره نكنين زشته خب
پربازدیدتریـــن ها
طنز

نامه ای منصفانه به استاد

٩٥/٠٩/١١
شعری سروده خودم

بعد تو

٩٥/٠٩/١٣
شعری سروده خودم

شاید دلیل خلقتت آغوش باشد!

٩٥/٠٩/١٣
شعری سروده خودم

حیف که روی من این جا به تو هم باز نبود

٩٥/٠٩/١١
میانه رو و دانا

امر به معروف و نهی از منکر وظیفه کیست؟

٩٥/٠٩/١٠
یک پارچ آب سرد!

شرط ثبت نام

٩٥/٠٩/٠٩
لطفا شفاف بگویید

مسابقه ی غسل

٩٥/٠٩/١٣
امان از این همه ناهماهنگی

یک نفر با من هماهنگ شود

٩٥/٠٩/١٣
شعری سروده خودم

سکوت پاییزی

٩٥/٠٩/١٤
گیج شده ام

حال این روز

٩٥/٠٩/١٤
بیا همت کن رفیق

با دود و غبار هم مدارا ؟!

٩٥/٠٩/١١
به دنبال آیه های عذاب

سید حسن آقامیری کیست؟

٩٥/٠٩/١٤
داستان کوتاه

به همین سادگی / قسمت دوم

٩٥/٠٩/١٤
لعنت به هرچه یاد تو را زنده می‌کند

تقویم های بی عدد / شعر

٩٥/٠٩/١٠
اگر ریزعلی می بود، شاید داستان طور دیگری رقم می خورد

جای دهقان فداکار خالی بود

٩٥/٠٩/١٠
بعضی ها

ساعت های بی صدا

٩٥/٠٩/١١
ترانه ای سروده خودم

دل بهونه گیر

٩٥/٠٩/١٥
گفت: «من به دنیا اومدم پیاده بیام تا حرم آقا»

مشغول می زدم

٩٥/٠٩/١٠
ترسیده ام انگار

دلم مى خواهد همه چيز را بسوزانم!

٩٥/٠٩/١٣
عمق فاجعه

آرایشگاه

٩٥/٠٩/١٥