ازدواج سنتی یا ازدواج مدرن؟

جهل جنسی از عوامل اصلی طلاق است
Image caption جهل جنسی از عوامل اصلی طلاق است

دیگر شنیدن هر روزه‌ی آمار رو به رشد طلاق برایمان عادی شده بود که از مقامات بالا اعلام کردند دیگر آمار طلاق عنوان نمی‌شود! دلیلش هم مشخص بود. عنوان این آمار، تاثیری در کاهش آن نداشت. احتمالا در تصمیمِ‌ ما برای انتخاب همسر، یک جای کار می‌لنگد.

ما خواستیم قدمی هرچند کوچک برداریم و یک سلسله مصاحبه درباره مسائل مربوط به ازدواج بگیریم. با انسان‌هایی‌ که تجربه و آگاهی دارند و در این زمینه کار می‌کنند. دکتر هانیه سامانلو یکی از آن‌ها است. او روانشناس بالینی و مشاور ازدواجی است که با کمک به زوج‌های جوان، زندگی خیلی از آن‌ها را از نابودی نجات داده‌اند. در این مطلب گپ و گفت مفصلی داشتیم درباره تصمیم‌گیری برای ازدواج. 

 

+ برویم سراغ سوال کلیشه‌ای و همیشگی ازدواج سنتی بهتر است یا مدرن؟

چیزی که من در 15-16 سال کاری و بصورت تئوری در درس‌ها خوانده‌ام این است که روش انتخاب همسر، ربط چندانی به پایداری رابطه ندارد. هر‌کدام از روش‌ها خوبی و بدی‌های خاص خودش را دارد. متاسفانه ما در هردو روش، مهارت و آموزش لازم را به جوان‌ها نمی‌دهیم و کورکورانه جلو می‌رویم. 

 

+ منظورتان از کورکورانه چیست؟

در ازدواج مدرن، دختر و پسر آنقدر آگاهی ندارند که در این مدل رابطه و زمانی‌که با هم هستند، چه چیزهایی را باید چک کنند. به سینما، کافی‌شاپ و پارک می‌روند و بعد هم به‌به و چه‌چه می‌کنند که «چقدر همه چی آرومه و چقدر خوش‌بختن»! در صورتیکه زندگی فقط این نیست. آن‌ها این مدت را صرف شناخت هم نمی‌کنند، بلکه صرف تفریح با یکدیگر می‌کنند و چه کسی است که در تفریح به او خوش نگذرد؟!

در ازدواج سنتی هم چند جلسه خواستگاری برگزار می‌کنند. خیلی لطف کنند سه جلسه! آن‌وقت خانواده دختر فشار می‌آورند که دارد سنت بالا می‌رود! هم‌سالانت همه عروس شده‌اند! و ... خانواده پسر هم فشار می‌آورند که دختر خوبی است! و بله‌ای از دختر و پسر زیر فشار و استرس، بدون شناخت و تحقیق کافی گرفته می‌شود.

هر دوی این‌ها یعنی اقدام کورکورانه.

 

+ خب ضررهای این‌طور اقدام‌ها چیست و چه زمانی گریبان فرد را می‌گیرد؟

وقتی فرد وارد رابطه دوستی می‌شود و به‌جای تلاش برای شناخت فرد مقابل، به تفریح و خوش‌گذرانی می‌گذراند، مثل قرار دادن پنبه کنار آتش است. جوان‌هایی که آگاهی و مهارت لازم در برخورد با جنس مخالف را هم ندارند، معمولا وارد رابطه جنسی می‌شوند. بعد اگر یکی از آن دو از تصمیمش برای ازدواج منصرف شود. اگر خانواده یکی از آن دو مخالفت کند. اگر به هر دلیلی مشکلی ایجاد شود، هر دو و بیشتر دختر لطمه می‌خورند. متاسفانه بیشتر هم بعد از این لطمه به سراغ ما مشاور‌ها می‌آیند، نه قبل رابطه و موقع لزوم!

در ازدواج سنتی هم وضع بهتر از این نیست. گاهی افراد برای نیاز جنسی یا حتی ترس از بالا رفتن سن و عدم باروری اقدام به ازدواج می‌کنند یا از آن بدتر، برای فشار و اجبار خانواده. گاهی مراجعانی دیده‌ایم که بعد از 20 سال زندگی مشترک، تازه فهمیده‌اند که هیچ سنخیتی ندارند. چرا؟ چون آن نیاز جنسی رفع شده، آن بچه به دنیا آمده و حالا به چیزی فراتر از نیازش فکر می‌کند. به شخصیت طرف مقابلش.

 

+ در این مشاوره‌ها چه چیزی برای جوان روشن می‌شود؟ 

خب در کشور ما، سنجش و پرونده سلامت روان برای افراد نداریم که مطمئن باشیم این شخصی که الان خواستار من است، از نظر روحی سالم است و اختلالی ندارد. گاهی در روند تحقیق می‌شنویم که همه می‌گویند خیلی غیرتی است یا خیلی ساکت است یا حتی خیلی ساده است. خب این اصطلاحات عامه است. اینطور مواقع باید پای منِ روانشناس در میان باشد تا بفهمم آیا این فرد مشکل شخصیتی دارد یا خیر. شاید فرد غیرتی، پارانویید؛ فرد ساکت، اسکیزوئید و فرد ساده، ضریب هوشیِ پایینی داشته باشد. خب این‌ها را که همه نمی‌فهمند. 

 

+اگر زوجی اختلال روحی نداشته باشند، باز هم مشاوره قبل ازدواج به چه دردشان می‌خورد؟

ازدواج بدون آگاهی مثل رانندگی بدون گواهینامه است. چرا باید هی ماشین را به در و دیوار بکوبیم تا یاد بگیریم؟ بهتر نیست قبل این تصادف‌ها به آموزشگاه برویم و رانندگی بیاموزیم؟‌

در جلساتِ مشاوره، ما مهارت ارتباطی و تفاوت‌های زن و مرد را برای زوجین روشن می‌کنیم. گاهی ما مراجعینی برای طلاق داریم که به تفاوت‌های عادی روحی هم اعتراض دارند. درست مثل اینکه مردی بگوید: خانمِ من چرا پریود میشه؟ می‌خوام طلاقش بدم. یا خانمی بگوید: عه! من بچه اول رو به دنیا آوردم، چرا ایشون بچه دوم رو به دنیا نیاره؟ 

همینقدر موضوع اختلاف‌شان خنده‌دار و طبیعی است و فقط با سه جلسه مشاوره حل می‌شود. مشکلی که می‌خواستند به‌خاطر آن طلاق بگیرند!

 

+ مسائل جنسی را در طلاق چقدر دخیل می‌دانید؟ 

آمار بالای طلاق را من ناشی از چیزی می‌دانم که خودم اسمش را گذاشته‌ام «جهل جنسی». جوانِ ما در نوجوانی و دوره بلوغ آموزشی نمی‌بیند، بعد ازدواج برای داشتن رابطه خوب، به سراغ تماشای فیلم‌های مستهجن می‌رود. ولی با این فیلم‌ها به جای بهتر کردن رابطه، وضع بدتر می‌شود.

مشکل بعدی عدم آگاهی از تفاوت‌های زن و مرد است.‌ مرد فکر می‌کند، این زن مثل خودش است، فقط ریش ندارد! و خانم فکر می‌کند، این آقا مثل خودش است، فقط زایمان نمی‌کند! 

این دو دلیل در کنار هم آمار طلاق را بالا برده که صحبت از هرکدام خودش یک مصاحبه جدا می‌طلبد.

 

+به نظر شما فرد برای شناخت فرد مقابل و تصمیم‌گیری درست، به چه مدت زمانی نیاز داریم؟

حداقل دوره آشنایی باید 6 ماه باشد، آن ‌هم با نظارت خانواده و زیر نظر مشاور. اگر در دوران بلوغ به دختر و پسر آموزش بدهیم که رابطه‌شان را با یک عضو از خانواده در میان بگذارند. در روند دوستی، از هم شناخت پیدا کنند و وارد رابطه جنسی نشوند. خیلی از آسیب‌ها کاهش پیدا می‌کند. 

برای خواستگاری هم حداقل 20 جلسه صحبت جوان‌ها، مشاوره و تحقیق زیاد لازم است. تصمیم ازدواج بحث عمر است، نه روز و ماه و سال. 

 

+مخاطبی داریم که مجرد است و قصد دارد چند سال بعد ازدواج کند. چه کاری می‌تواند انجام بدهد تا به تصمیم‌گیریش در ازدواج کمک کند؟

من جواب شما را به یک حدیث ارجاع می‌دهم:

کسی که خودش را نشناسد، دیگری را نخواهد شناخت و کسی که خودش را دوست نداشته باشد، دیگری را هم دوست نخواهد داشت. 

این فردی بهتر است شروع کند به خودشناسی. نقاط قوت و ضعف خودش را بسنجد. بعضی را رفع کند و بعضی را تقویت. می‌تواند کتاب بخواند و مشاوره برود. تست‌های روانشناسی هم می‌تواند به او کمک کند. بعد از آن، وقتِ انتخاب همسر می‌رسد. فعلا به خودشان بپردازند. 

 

+فرد بعد از خودشناسی، معیارهایش را تعیین کند و از خانواده بخواهد چنین فردی را پیدا کند؟

می‌تواند از خانواده هم بخواهد ولی توصیه اولم این است که خودش در انتخاب دخیل باشد. فردی را انتخاب کند که در معرض دیدش باشد. مثلا دوستِ خواهرش بوده و او را دورادور دیده و می‌شناسد. خب این فرد می‌تواند مناسب باشد ولی وقتی فرد کسی را در خیابان پیدا می‌کند، انتخابش آگاهانه نیست و باید سنجید که از چه چیز طرف مقابل خوشش آمده؟! عاشق چشم و ابرویش شده؟ خب ممکن است در یک تصادف از بین برود!

بنابراین جوان‌ها‌ سعی کنند فرد دیده و شناخته شده‌ای انتخاب کنند. چون این شناخت اولیه کمک زیادی به فرد و خانواده‌اش می‌کند.